Δρόμοι

«Όταν πέφτει…

… ένα δέντρο, αφήνει δύο τρύπες», είχε πει ο Γάλλος Φελίξ Λεκλέρκ. «Εκείνη
που αφήνει στον ουρανό είναι η μεγαλύτερη». Ο τρόπος που ζούμε δεν μας βγάζει
πουθενά, όχι μόνο βιολογικά, αλλά και μαθηματικά. Κάθε χρόνο που περνάει
φανταζόμαστε και ελπίζουμε πως η επόμενη χρονιά θα είναι καλύτερη. Λάθος.
Γιατί, αν βάλουμε κάτω τα μαθηματικά και υπολογίσουμε τη ρύπανση και την
εξάντληση των φυσικών πόρων, θα διαπιστώσουμε πως η καλύτερη χρονιά για την
ποιότητα ζωής στη Βρετανία ήταν το 1974 και στις ΗΠΑ το 1968. Έκτοτε, αυτές οι
δύο χώρες γυρίζουν προς τα πίσω – δεν τολμούμε ούτε καν να φανταστούμε τι
γίνεται στη δική μας.

Ο κόσμος…

… που ζούμε στηρίζεται στην αυταπάτη της ατέλειωτης ανάπτυξης, μολονότι οι
φυσικοί πόροι σε αυτόν τον κόσμο είναι πεπερασμένοι. Ακούμε τους πάντες να
υπερασπίζονται αυτή την ανάπτυξη, αλλά δύσκολα μπορεί να υπερασπιστεί κανείς
τους φυσικούς πόρους χωρίς να κινδυνεύσει να παραδοθεί στην πυρά – σαν να
ζούμε σε μια μυστική αίρεση που απαγορεύεται να αποκαλύψει την αλήθεια της. Ας
επιστρέψουμε όμως στα μαθηματικά για να ρίξουμε μια ματιά στον τόκο, τον
θεμέλιο λίθο του συστήματος στο οποίο ζούμε. Όπως έδειξε ο Χάινριχ Χάουσμαν,
ένα γερμανικό πφένιχ που θα είχε επενδυθεί με επιτόκιο 5% το έτος 0, θα είχε
αποφέρει το 1990 αξία ίση με 134 δισεκατομμύρια φορές το βάρος του πλανήτη μας
σε χρυσό. Δηλαδή, οι απαιτήσεις που βάζει το οικονομικό μας σύστημα βρίσκονται
έξω από τα όρια της φύσης.

Ένας λόγος…

… που δεν μπορούμε να αντιληφθούμε αυτά τα όρια, είναι επειδή το σύστημά μας
στηρίζεται στην εκμετάλλευση των φυσικών πόρων άλλων ανθρώπων: του χρυσού, του
χαλκού και της ξυλείας της Λατινικής Αμερικής, των καρυκευμάτων και του
βαμβακιού των Ανατολικών Ινδιών, των γαιών και των εργατικών χεριών της
Αφρικής. Ακόμη και όταν κάθε χρόνο πλημμυρίζει ο Δούναβης και ο Ρήνος, όταν
χιονίζει στη Μεσόγειο και πιάνει καύσωνας στο Λονδίνο, όταν το χώμα ρουφάει τα
σπίτια και τα δέντρα μας, εξακολουθούμε να κλείνουμε τα αυτιά μας στη φωνή των
«αιρετικών».

Οι κυβερνήσεις…

… λέει ο Βρετανός δημοσιογράφος Τζορτζ Μόνμπιοτ σε ένα άρθρο του από το
οποίο δανειστήκαμε όλα αυτά που γράφουμε τώρα, θα μπορούσαν με τη φορολόγηση
να εκμηδενίσουν την υπερκατανάλωση. Μα όποιος κρατάει σήμερα στα χέρια του
εξουσία, γνωρίζει πως για να επιβιώνει πολιτικά πρέπει να κλέβει από το μέλλον
για να δίνει στο παρόν. Τα ολοένα και πλουσιότερα δώρα στα παιδιά μας, τα
ολοένα και ακριβότερα αυτοκίνητά μας, οι ολοένα και πολυτελέστερες συνήθειές
μας, όλα όσα νομίζαμε καλά, γυρίζουν και γίνονται κακά. Τολμούμε όμως να
πούμε, σαν αιρετικοί και εμείς, πως μπορούμε να αλλάξουμε αυτή την εξίσωση –
αν και ήδη νιώθουμε την πυρά να μας τσουρουφλάει τις πατούσες.