Πρόσωπα Τραγουδώντας μνήμες και εικόνες

Έπειτα από επτά χρόνια, ο Ενρίκο Μασίας κυκλοφόρησε και πάλι καινούργια
τραγούδια· και επιβεβαίωσε την επιστροφή του στη μουσική της πατρίδας του, που
είχε εγκαταλείψει πριν από 40 χρόνια.

Ενρίκο Μασίας. Το 1997 ο Κόφι Ανάν τον έκανε πρεσβευτή καλής θέλησης του ΟΗΕ για την ειρήνη

«Είμαι ένας έθνικ τραγουδιστής», λέει στη «Λε Φιγκαρό», σε συνέντευξη που
έδωσε με την ευκαιρία της κυκλοφορίας των «Πικρών Πορτοκαλιών», του νέου CD
του. Και δηλώνει την προέλευσή του: Εβραίος της Αλγερίας. Γεννήθηκε το 1938
στην Κωνσταντίνη με το όνομα Γκαστόν Γρενασιά και έγινε μαθητής (και αργότερα
γαμπρός) του Ραιμόν Λεϊρίς, δεξιοτέχνη του μααλούφ, της αραβο-ανδαλουσιανής
μουσικής της Ανατολικής Αλγερίας, ενός Εβραίου που όλοι αποκαλούσαν σεΐχη.
Αλλά το 1961 ο δάσκαλός του δολοφονήθηκε στη μέση του δρόμου και η γη των
προγόνων του, των βερβέρων εβραίων που βρίσκονταν εκεί πολύ πριν φθάσουν οι
Άραβες και το Ισλάμ, κατασχέθηκε. Ο Γκαστόν Γρενασιά έφυγε για τη Γαλλία.

Τότε ήταν που έγινε Ενρίκο Μασίας. Η πατρίδα του τον είχε πονέσει και
πικράνει, δεν ήθελε να ξανατραγουδήσει τα τραγούδια της. Ήθελε να γίνει σαν
τους άλλους, ένας «φυσιολογικός» γάλλος τραγουδιστής. Και το κατάφερε. Έγινε
τραγουδιστής της «ελαφράς» μουσικής, απομακρύνθηκε όσο μπορούσε από το είδος
μέσω του οποίου μπήκε στον χώρο της μουσικής. Αλλά το 1998, στα 60 του πια,
αποφάσισε να ξαναβρεί τη χώρα του και τη μουσική της. Να ξαναβρεί αυτή την
τέχνη των ηλικιωμένων δεξιοτεχνών και των παιδιών-θαυμάτων, των σοφών
αναλφάβητων, των Εβραίων που τους έλεγαν «σεΐχηδες», των ευσεβών μουσουλμάνων
που δεν νοιάζονταν για τη θρησκεία της μουσικής. Επέστρεψε στο μααλούφ και ο
πιο αλγερινός από τους γάλλους σταρ, εκπρόσωπος του ξεριζωμού των Εβραίων από
τη Βόρεια Αφρική, τραγούδησε επιτέλους στα αραβικά. «Ήθελα να γίνω σύμβολο της
συμφιλίωσης των παιδιών της Αλγερίας», λέει. «Και μου είπαν όχι». Η περιοδεία
του στην Αλγερία ματαιώθηκε την τελευταία στιγμή για «τεχνικούς λόγους». Στη
Γαλλία, Γάλλοι δεύτερης γενιάς από τη Βόρεια Αφρική τον ανάγκασαν να ματαιώσει
μια συναυλία του στο Ρουμπαί – θέλοντας έτσι να δείξουν, όπως είπαν,
αλληλεγγύη προς την Παλαιστίνη. «Η πληγή άνοιξε ξανά», λέει ο Ενρίκο Μασίας.
«Ήταν μαρτύριο… Ήθελαν να με εμποδίσουν να τραγουδώ στα αραβικά επειδή είμαι
Εβραίος. Μα το να τραγουδώ στα αραβικά είναι η κουλτούρα μου!».

Οι κριτικοί λένε πως τα καινούργια τραγούδια του είναι από τα καλύτερα που
έχει γράψει ποτέ ο Ενρίκο Μασίας. Στο «Ταξίδι», τραγουδάει την απογοήτευσή του
για τη ματαίωση της περιοδείας του στην Αλγερία: «Ονειρεύτηκα τόσο αυτό το
ταξίδι / Μου απαγόρευσαν το διάβα / Σ’ εμένα που δεν είχα στις βαλίτσες μου /
Παρά μια μνήμη και εικόνες».