Πρόσωπα Η «δόξα» του πολέμου

Οι αποδείξεις μας θα πείσουν τον κόσμο, δήλωσε ο Κόλιν Πάουελ για όσα θα
καταθέσει σήμερα στον ΟΗΕ κατά του Ιράκ. Όχι πάντως την Έντνα Ο’ Μπράιεν.

Έντνα Ο’ Μπράιεν. «Η “Ιφιγένεια” του Ευριπίδη είναι σήμερα πολύ επίκαιρη για όλο τον κόσμο»

Στο θέατρο Κρούσιμπλ του Σέφιλντ η βασίλισσα των ιρλανδικών γραμμάτων ανεβάζει
μια ελεύθερη διασκευή της «Ιφιγένειας» του Ευριπίδη, στην οποία χλευάζει τους
θεούς του έρωτα και του πολέμου. «Η “Ιφιγένεια” είναι αυτή τη στιγμή πολύ
επίκαιρη για όλο τον κόσμο», λέει με το μυαλό της στραμμένο στον επικείμενο
πόλεμο. Στην τραγωδία του Ευριπίδη, εξηγεί, οι άνδρες είναι αποφασισμένοι για
τον πόλεμο, ενώ οι γυναίκες ζητούν ειρήνη. Από αυτή και από άλλες απόψεις, η
Ο’ Μπράιεν δεν εμπιστεύεται τα κίνητρα των ανδρών. Η γνώμη της γι’ αυτούς
κυμαίνεται από την περιφρόνηση γενικώς για το φύλο μέχρι το πάθος για
μεμονωμένους εκπροσώπους του.

«Όταν ο βασιλιάς Αγαμέμνων αποφασίζει να θυσιάσει τη θυγατέρα του και οδηγεί
τη χώρα του στον πόλεμο, λέει πως το κάνει για τη δόξα της Ελλάδας. Αλλά το
κάνει και για τη δική του δόξα. Κανένας βασιλιάς, στρατηγός ή πρόεδρος δεν
είναι απαλλαγμένος από την προσωπική φιλοδοξία και τον εγωτισμό του», λέει η
συγγραφέας στους «Τάιμς» του Λονδίνου. «Οι άνδρες σκέφτονται μόνο τη
δραστηριότητα, την πράξη του πολέμου, όχι τα μετέπειτα, τι θα επιφέρει ο
πόλεμος στους ίδιους και στη χώρα που κατακτούν ή τι θα έχει απομείνει από τον
υπόλοιπο κόσμο όταν τελειώσουν. Το βρίσκω απολύτως τρομακτικό ένας άνθρωπος,
ένας πρόεδρος, να γίνεται η θεότητα που δίνει το πράσινο φως για τον πόλεμο».

Η ζωή της Έντνα Ο’ Μπράιεν έχει γίνει θρύλος. Είναι το κορίτσι που μεγάλωσε σε
καθολικό μοναστήρι, αλλά όταν έγινε συγγραφέας ο παπάς της ενορίας της έκαψε
τα βιβλία της· το «πλέι γκερλ του Δυτικού Κόσμου» που κόσμησε το εξώφυλλο του
«Τάιμ»· η συγγραφέας που ενόχλησε τους συμπατριώτες της γράφοντας για
παιδεραστές και τρομοκράτες. Το 1960, το πρώτο της μυθιστόρημα («The Country
Girls») προγράφηκε από την Καθολική Εκκλησία, απαγορεύτηκε από το ιρλανδικό
Κοινοβούλιο και κάηκε από την ίδια τη μητέρα της. Τα έξι επόμενα βιβλία της
απαγορεύτηκαν επίσης. Παντρεύτηκε μία φορά, χώρισε το 1968 και οι άνδρες
ουδέποτε έπαψαν να πέφτουν στα πόδια της. Μεγάλωσε μόνη τα δύο αγόρια της – ο
μεγάλος πλησιάζει σήμερα τα 50. Για να απομονωθεί και να γράψει, διηγείται,
κλεινόταν στο γραφείο της λέγοντάς τους πως θα βγει σε μία ώρα κι εκείνα της
έριχναν κάτω από την πόρτα σημειώματα, «μας λείπεις» ή «είμαστε άρρωστοι». Δεν
πτοήθηκε πάντως. Το τελευταίο βιβλίο της Έντνα Ο’ Μπράιεν, με τίτλο «In the
Forest», εκδόθηκε το 2002 – και επικρίθηκε κι αυτό έντονα στην Ιρλανδία.