Δρόμοι

Ο πόλεμος…

… στο Ιράκ δεν έχει αρχίσει ακόμη, αλλά ο πόλεμος της «ενημέρωσης» βρίσκεται
κιόλας στο φόρτε του. Στην τελευταία περιοδεία του, ο Αλ Γκορ θρήνησε για το
δηλητήριο που χύνουν στα ερτζιανά κύματα έξαλλοι σχολιαστές. Και είπε: τα
αμερικανικά μέσα ενημέρωσης διολισθαίνουν ολοένα και περισσότερο στον
συντηρητισμό. Οι ισχυρές πολιτικές πιέσεις που δέχονται για να σηκώσουν τα
ντεσιμπέλ της πατριδοκαπηλίας και να στηρίξουν την πολιτική του προέδρου Μπους
οδηγούν σε ακρότητες που δεν τις παρατηρεί κανείς ούτε στην Αφρική – αν
πιστέψουμε την παραγωγό Αϊλήν Ντζικ που επισκέφθηκε πρόσφατα τη Μαύρη Ήπειρο
και τη συγκρίνει στην εφημερίδα «Κρίστιαν Σάιενς Μόνιτορ» με την Αμερική.

Η ειρωνεία…

… είναι πως την ώρα που οι Αμερικανοί σχολιαστές ντύνονται στα χακί, πολλοί
λαοί της Αφρικής ανακαλύπτουν τις αρετές της ελεύθερης συζήτησης. Κάποτε, το
ραδιόφωνο της Ρουάντας ήταν ραδιόφωνο μίσους, που υποδαύλιζε τη γενοκτονία
ανάμεσα στους Τούτσι και του Χούτου. Σήμερα, στο γειτονικό Μπουρούντι, το
«Στούντιο Τζάμπο» ιδρύθηκε με στόχο να βοηθήσει ώστε να μην επαναληφθούν ποτέ
παρόμοιες σφαγές. Σε μια χώρα όπου εθνικές εκκαθαρίσεις ξεσπούν κάθε τόσο, μια
από τις πιο δημοφιλείς εκπομπές είναι οι «Κολώνες της ανθρωπιάς», ένα «talk
show» στο οποίο συζητούν Χούτου που έσωσαν τη ζωή ανθρώπων της φυλής Τούτσι
και αντιστρόφως.

Στη Σιέρα Λεόνε…

… όπου ο δεκαετής εμφύλιος πόλεμος έχει κοστίσει 250.000 ζωές, η ραδιοφωνική
εκπομπή «Το τύμπανο που μιλάει», με καλεσμένους πρώην μαχητές των
αντιμαχόμενων παρατάξεων, παρακολουθείται από το 85% του πληθυσμού. Άνθρωποι
που δεν πάει καιρός που κατέθεσαν τα όπλα, συζητούν με ακροατές πώς να
συμφιλιωθούν με τους γείτονές τους και πώς να ενώσουν πάλι τη βαθιά διαιρεμένη
κοινωνία τους. Στη Λιβερία, όπου ο πόλεμος υποχρέωσε χιλιάδες παιδιά να
αναλάβουν άλλα τον ρόλο του στρατιώτη και άλλα του δούλου και όπου χιλιάδες
άλλα παιδιά αποχωρίστηκαν τις οικογένειές τους στα χρόνια του χάους και της
βίας, η εκπομπή «Νέα από τα χρυσά παιδιά» παράγεται και παρουσιάζεται από
παιδιά, με συζητήσεις για τις ολέθριες συνέπειες του πολέμου στους νέους.

Στις κοινωνίες…

… αυτές, λέει η Αϊλήν Ντζικ, οι δημοσιογράφοι μαθαίνουν νέα ήθη: πώς να
προάγουν την αξιοπρέπεια στη συζήτηση και πώς να αναγνωρίζουν και να
καταπολεμούν τα στερεότυπα. Στις περισσότερες από αυτές τις αφρικανικές χώρες
εξακολουθεί να επικρέμαται η απειλή της βίας, αλλά η γλώσσα του διαλόγου
κερδίζει έδαφος. Την ίδια ώρα που χώρες όπως η Σιέρα Λεόνε, η Λιβερία, η
Νιγηρία και το Μπουρούντι χρησιμοποιούν τα «talk show» και την ελεύθερη
συζήτηση προκειμένου να δημιουργήσουν έναν πολιτισμό που να είναι πιο δεκτικός
στις δημοκρατικές αξίες, στην Αμερική τα μέσα ενημέρωσης μοιάζουν ολοένα και
περισσότερο με τα αφρικανικά που κάποτε προσπαθούσαν να «αναμορφώσουν». Δεν
είναι θλιβερό;