Δρόμοι

Τα μέλη…

… της Στάζι, της μυστικής υπηρεσίας της Λαοκρατικής Γερμανίας, έχουν
κατηγορηθεί για πολλά πράγματα στο παρελθόν. Μα ποτέ κανείς δεν τα κατηγόρησε
για έλλειψη φαντασίας ή ταλέντου στον αυτοσχεδιασμό. Μια έκθεση στο παλιό
αρχηγείο της Στάζι στο Βερολίνο έρχεται να δείξει ένα λιγότερο γνωστό ταλέντο
αυτών των επαγγελματιών λαθρακουστών και κατασκόπων. Εκείνοι οι μυστικοί
αστυνομικοί τα κατάφερναν μια χαρά και σε ό,τι καταπιάνονταν με τα χέρια τους.

Στο Έβδομο Τμήμα…

… της Στάζι, οι κατάσκοποι θα πρέπει να περνούσαν ώρες ατέλειωτες με ψαλίδι
και χαρτόνι στο χέρι, κολλώντας αποκόμματα από εφημερίδες και φωτογραφίες
ηρώων της υπηρεσίας. Ένα από αυτά δείχνει το χαμογελαστό ζεύγος Γκιγιόμ,
εκείνη με ένα μπουκέτο λουλούδια στο χέρι και εκείνος με το πέτο του κομψού
δυτικού σακακιού του γεμάτο παράσημα. Μια χαρτονένια αναπαράσταση της πύλης
του Βρανδεμβούργου φέρει την επιγραφή «13. VIII. 61» (13 Αυγούστου 1961). Έξι
σφιγμένες γροθιές που κρατούν ένα τουφέκι με ξιφολόγχη αντικαθιστούν τις
κολόνες της πύλης – η καλλιτεχνική εκδοχή της Στάζι για την ολοκλήρωση του
Τείχους του Βερολίνου. Με χρυσά γράμματα το απόφθεγμα του Έριχ Χόνεκερ: «Η
ασφάλεια των σοσιαλιστικών χωρών ήταν και εξακολουθεί να είναι η ασφάλεια των
συνόρων τους». Η λενινιστική – σταλινική εκδοχή του σοσιαλισμού που η
επικράτησή της κόστισε πολύ αίμα, πρώτα ρωσικό. Ο Τρότσκι πλήρωσε τη διαφωνία
του με το κεφάλι του, αλλά η ιστορία τον δικαίωσε: όταν οχυρώθηκε πίσω από
τείχη, η επανάσταση κατέρρευσε.

Στην έκθεση…

… με τα σύνεργα των κατασκόπων της Στάζι, στην οποία ξεναγηθήκαμε μέσα από
τις σελίδες της εφημερίδας «Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε», φαίνεται η ανεξάντλητη
φαντασία τους: κρυφές κάμερες και μικρόφωνα (που αργότερα φάνηκαν χρήσιμα και
σε άλλα επαγγέλματα) σε τενεκεδάκια αναψυκτικών, συσκευές οικιακής χρήσης –
δεν υπήρχε αντικείμενο που να μην μπορούσαν να το παγιδεύσουν οι πράκτορες της
Στάζι. Αν και ο διακηρυγμένος σκοπός τους ήταν διαφορετικός – «η άμυνα και η
ασφάλεια του λαού, η καταπολέμηση του λαθρεμπορίου και η διασφάλιση των
συνόρων» -, οι άνθρωποι του Έβδομου Τμήματος δεν απείχαν πολύ από τον
φανταστικό κύριο Q που εξασφάλιζε όλα τα περίτεχνα κατασκοπευτικά σύνεργα του
Τζέιμς Μποντ. Από την αναμέτρηση ανάμεσα στη Στάζι και τον 007, ξέρουμε ποιος
βγήκε κερδισμένος.

Η Στάζι…

… όμως, μολονότι έχουν περάσει περισσότερα από δώδεκα χρόνια από τότε που
έπαψε πια οριστικά να υπάρχει, παίρνει ακόμη την εκδίκησή της. Οι φάκελοί της,
που αν τους βάλει κανείς πλάι πλάι θα φτάσουν σε μάκρος τα 180 χιλιόμετρα,
εξακολουθούν να καταστρέφουν καριέρες και να κλονίζουν θεσμούς, από τότε που
πέρασαν στα χέρια των δυτικών μυστικών υπηρεσιών. «Πρέπει να γνωρίζουμε τα
πάντα, πρέπει να ελέγχουμε τα πάντα», έλεγε ο Μίλκε, ο αρχηγός της Στάζι. Κι
εμείς.