Διαστάσεις Βιοπειρατές στην Αμαζονία

«Βοηθήστε μας να σώσουμε το δάσος. Αλλά μη μας θέτετε όρους. Εμείς θα
αποφασίσουμε ποια προγράμματα θα προωθήσουμε». Μαρίνα Σίλβα, νέα υπουργός
Περιβάλλοντος της Βραζιλίας, (αυτο)αποκαλούμενη και «κόρη της ζούγκλας».

Τοπίο της Αμαζονίας. Έργο του Βραζιλιάνου καλλιτέχνη Α. Αλμέιδα

Στο τμήμα της Αμαζονίας που βρίσκεται στο Περού, σε ύψος τεσσάρων χιλιάδων
μέτρων, φυτρώνει μια ρίζα που λέγεται μάκα. Οι θαυματουργές ιδιότητές της
είναι γνωστές εδώ και αιώνες: ευνοεί τη γονιμότητα αφού αυξάνει τον αριθμό των
σπερματοζωαρίων, έχει αγγειοδιασταλτική δράση, καταπολεμά την κούραση και την
κατάθλιψη, τονώνει τη μνήμη και καθυστερεί την εμμηνόπαυση. Ένα φυσικό
Βιάγκρα, δηλαδή. Οι Ίνκας τα γνώριζαν όλα αυτά, και παρασκεύαζαν από τον
πολύτιμο χυμό της μάκας ένα ζεστό αφέψημα.

Η αμερικανική εταιρεία PureWorld Botanics, που έχει έδρα το Νιου Τζέρσι,
σκέφτηκε ότι ένα τέτοιο προϊόν θα ήταν ιδανικό για τους πολίτες του Πρώτου
Κόσμου, που υποφέρουν από στρες και διάφορα σεξουαλικά προβλήματα. Τον Ιούλιο
του 2000, έτσι, ζήτησε και πήρε άδεια από την τότε κυβέρνηση του Αλμπέρτο
Φουτζιμόρι να εκμεταλλευτεί τη μάκα σε τρία εργοστάσια της χώρας. Λίγους μήνες
αργότερα, και ενώ ο Φουτζιμόρι έφευγε από το Περού βουτηγμένος στα σκάνδαλα, η
PureWorld αποσπούσε από την αμερικανική κυβέρνηση την ευρεσιτεχνία για την
πώληση ενός εκχυλίσματος του πολύτιμου φυτού με το όνομα Macapure και
ξεκινούσε την εξαγωγή του σε είκοσι χώρες, μεταξύ των οποίων η Ιαπωνία, η
Σουηδία, ο Καναδάς και η Ιταλία. Και επειδή ο καπιταλισμός είναι γενναιόδωρος,
απέσπασε πρόσφατα ευρεσιτεχνία και δεύτερη αμερικανική εταιρεία για ένα άλλο
προϊόν από το ίδιο φυτό.

Τι κερδίζουν οι αγρότες του Περού ή η υπερχρεωμένη κυβέρνηση της χώρας από
αυτή την ιστορία; Φυσικά τίποτα. Και δεν είναι αυτό το μοναδικό κρούσμα
βιοπειρατείας στην Αμαζονία, που υπολογίζεται ότι διαθέτει 56.000 διαφορετικά
είδη φυτών. Βιολόγοι και βοτανολόγοι που υπηρετούν μεγάλες πολυεθνικές
εταιρείες σαρώνουν τα δάση της Βραζιλίας και του Περού αναζητώντας φυτά και
ρίζες προκειμένου να τα μελετήσουν και να τα αναπαραγάγουν σε εργαστήρια των
Ηνωμένων Πολιτειών και της Βρετανίας. Έχουν και άποψη: αφού η Αμαζονία έτσι κι
αλλιώς σε είκοσι χρόνια θα εξαφανιστεί (το έγραψε και το περιοδικό Science),
γιατί να μη σωθεί η πολύτιμη χλωρίδα της;

Σε μια προσπάθεια να προστατεύσουν τα δάση τους, δηλαδή το μέλλον τους,
κάτοικοι των Άνδεων έχουν συγκροτήσει μια επιτροπή κατά της βιοπειρατείας. Και
η νέα υπουργός Περιβάλλοντος του Λούλα, που αγωνίζεται τα τελευταία χρόνια
κατά της κατασκευής νέων δρόμων, λιμανιών και γεφυρών στην Αμαζονία, απευθύνει
δραματική έκκληση: «Γνωρίζουμε ότι η ευθύνη διάσωσης της Αμαζονίας ανήκει στη
Βραζιλία. Όμως η προστασία των δασών αφορά ολόκληρο τον πλανήτη, και έτσι
έχουμε ανάγκη από βοήθεια. Αρκεί η βοήθεια αυτή να μην έχει όρους. Η επιλογή
μας για βιώσιμη ανάπτυξη είναι αδιαπραγμάτευτη».