Εξωσωματική γονιμοποίηση: η ώρα της Βουλής

Έλληνες επιστήμονες, ειδικοί στην εξωσωματική γονιμοποίηση, τάσσονται «άνευ
όρων» υπέρ του νομοσχεδίου και παρατηρούν ότι το νομικό πλαίσιο είχε ήδη
αργήσει να διαμορφωθεί στη χώρα μας. «Είμαι απόλυτα θετικά διακείμενος στο
νομοσχέδιο. Βάζει τάξη και ορίζει ρητά το νομικό πλαίσιο σε πολύ σοβαρά
ζητήματα», σημειώνει ο κ. Θεμιστοκλής Ματζαβίνος, αναπληρωτής καθηγητής
Μαιευτικής στην Ιατρική Σχολή και πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Γιατρών
Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής.

Την ίδια στιγμή, η Εκκλησία εκφράζει τις επιφυλάξεις της σε επιμέρους σημεία.
Όπως έλεγαν χθες στα «ΝΕΑ» συνεργάτες του Αρχιεπισκόπου, σε περίπτωση που δεν
γίνουν δεκτές οι παρατηρήσεις που κατατέθηκαν χθες στον υπουργό Δικαιοσύνης,
το θέμα θα τεθεί προς συζήτηση στην Ιερά Σύνοδο. Όπως σημειώνει, πάντως, ο
Μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως Άνθιμος, η Εκκλησία για λόγους ανθρώπινους δεν
έχει αντιρρήσεις στην εξωσωματική γονιμοποίηση όταν συμφωνούν και οι δύο
γονείς. «Δεν μπορούμε όμως να δεχτούμε σε καμία περίπτωση τη μεσολάβηση τρίτου
προσώπου στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή», τονίζει.

Με τη νομιμοποίηση της «δανεικής» μητέρας, των τραπεζών σπέρματος, αλλά και
της δυνατότητας επιλογής φύλου για ιατρικούς λόγους, ανοίγει και νομικά ο
δρόμος σε άτεκνους γονείς για την απόκτηση παιδιών. Ήδη, τα 45 κέντρα
εξωσωματικής γονιμοποίησης που λειτουργούν στην Ελλάδα (από τα οποία 6
βρίσκονται σε πανεπιστημιακές κλινικές και ένα στο νοσοκομείο «Έλενα» του
ΕΣΥ), πραγματοποιούν κάθε χρόνο 10.000-12.000 απόπειρες τεχνητής
γονιμοποίησης.

«Από αυτές, οι 1.700 περίπου καταλήγουν στον τοκετό, καθώς θα πρέπει να
υπολογίσει κανείς ότι χρειάζονται κατά μέσο όρο 3 έως 5 προσπάθειες, για να
επιτύχει η γυναίκα την κύηση», αναφέρει ο κ. Βασίλειος Ταρλατζής, αναπληρωτής
καθηγητής Ιατρικής στο Αριστοτέλειο και πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής
Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας.

Στην Ελλάδα, η επιλογή φύλου, με προεμφυτευτική διάγνωση, εφαρμόζεται
σε λίγες περιπτώσεις, όταν υπάρχει σοβαρός κίνδυνος το παιδί να γεννηθεί με
φυλοσύνδετο νόσημα, ενώ η Πανεπιστημιακή Κλινική στο Νοσοκομείο Παίδων
πραγματοποιεί προγενετικό έλεγχο κυρίως για την αποφυγή γέννησης παιδιών με
μεσογειακή αναιμία.

Ελάχιστες είναι οι περιπτώσεις στη χώρα μας όπου γυναίκα έχει «δανείσει» τη
μήτρα της. «Γνωρίζω μόνο 3 ή 4 περιπτώσεις, όπου η αδελφή της γυναίκας
κυοφόρησε το παιδί», σημειώνει ο κ. Ματζαβίνος. Πάντως, για το συγκεκριμένο
ζήτημα, ο αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Γενετικής στο Πανεπιστήμιο Παρισίων,
κ. Κωνσταντίνος Πάγκαλος εκφράζει επιφυλάξεις. «Παρατηρήθηκε πολλές φορές στο
εξωτερικό, η δανεική μητέρα στη συνέχεια να δένεται συναισθηματικά με το
παιδί. Και εδώ προκύπτει ένα θέμα. Από την άλλη, ελλοχεύει ο κίνδυνος να
αναπτυχθεί μία άλλης μορφής εκμετάλλευση του ανθρώπινου σώματος για
οικονομικούς λόγους».

Τέσσερις κίνδυνοι

Τέσσερις κινδύνους για την υγεία του εμβρύου και της γυναίκας που κάνει
εξωσωματική γονιμοποίηση επισημαίνει ο καθηγητής κ. Ταρλατζής, τονίζοντας
πάντως ότι «οι επιπλοκές είναι σπάνιες και οι πιθανότητες να παρουσιαστεί
πρόβλημα είναι λιγότερες από ό,τι σε άλλες ιατρικές πράξεις». Οι κίνδυνοι της
εξωσωματικής είναι:

Σύνδρομο υπερδιέγερσης των ωοθηκών, από τη λήψη των ωορηκτικών
φαρμάκων. Τα φάρμακα αυτά είναι δυνατόν να προκαλέσουν δυσφορία στις γυναίκες
και συγκέντρωση υγρού στην κοιλιά.

Αιμορραγία των ωοθηκών. Η βελόνα που εισέρχεται στον γυναικείο κόλπο,
προκειμένου να αποσπάσει τα ωάρια, είναι δυνατόν να «τσιμπήσει» τις ωοθήκες
και να προκαλέσει αιμορραγία.

Η ελαφρά νάρκωση για τη λήψη ωαρίων εμπεριέχει τους γνωστούς κινδύνους
από την τοπική νάρκωση, που ισχύουν για κάθε τέτοια περίπτωση (όπως, για
παράδειγμα, η εξαγωγή δοντιού).

Οι πολύδυμες εγκυμοσύνες (τρία ή και περισσότερα έμβρυα) είναι κατά
15-20 φορές πιο συχνές στην εξωσωματική γονιμοποίηση. Σε αυτές τις
περιπτώσεις, ο κίνδυνος εντοπίζεται στον πρόωρο τοκετό.

Επιφυλάξεις από την Εκκλησία

Το νομοσχέδιο, που καταρτίστηκε από νομοπαρασκευαστική επιτροπή υπό τον
καθηγητή του Αστικού Δικαίου κ. Γιώργο Κουμάντο, έρχεται να ρυθμίσει για πρώτη
φορά στη χώρα μας νομικά ζητήματα που έχουν ανακύψει από τις εξελίξεις σε
ιατρικό επίπεδο σχετικά με την ανθρώπινη αναπαραγωγή, όπως η τεχνητή
γονιμοποίηση, η μεταφορά γονιμοποιημένων ωαρίων, η συντήρηση γενετικού υλικού
κ.ά. Στη βουλή θα συζητηθεί την ερχόμενη εβδομάδα και στις γενικές διατάξεις
του γίνεται ομόθυμα αποδεκτό από τα πολιτικά κόμματα, ενώ, παρά τις
επιφυλάξεις της για επιμέρους διατάξεις, ακόμη και η Ιερά Σύνοδος αναφέρει ότι
«είναι επαινετή η πρωτοβουλία της κυβέρνησης να ρυθμίσει νομοθετικά μια
επικρατούσα πλέον κατάσταση, σε έναν τόσο ευαίσθητο χώρο…».

Οι βασικές επιφυλάξεις από την πλευρά της Εκκλησίας της Ελλάδος, η οποία
διαβίβασε στο υπουργείο Δικαιοσύνης τις δικές της προτάσεις, αναφέρονται στις
ρυθμίσεις για τις άγαμες μητέρες, επειδή «δεν συμβαδίζουν με τις συνταγματικές
διατάξεις για την προστασία του γάμου και της οικογένειας», καθώς και στη
χρήση του όρου «γενετικό υλικό». Στις προτάσεις της, η Επιτροπή Βιοηθικής της
Ιεράς Συνόδου αναφέρει ότι «επιστημονικά ο όρος προσδιορίζει το DNA και όχι το
σπερματοζωάριο και το ωάριο», όπως γίνεται στο νομοσχέδιο, με αποτέλεσμα «να
είναι ανοικτός ο δρόμος για πειραματισμούς ή και καταστροφή του εμβρύου,
ενδεχομένως δε και για μελλοντικές γενετικές παρεμβάσεις».

Για το ζήτημα της κλωνοποίησης και τις πρόσφατες εξελίξεις στη γενετική, με το
νομοσχέδιο απαγορεύεται ρητά η κλωνοποίηση για αναπαραγωγικούς λόγους, αλλά
παραμένει ανοικτό το ζήτημα της κλωνοποίησης εμβρυϊκών κυττάρων για
θεραπευτικούς και ερευνητικούς σκοπούς. Κατά την παρουσίαση του νομοσχεδίου, ο
καθηγητής κ. Γ. Κουμάντος είχε αιτιολογήσει τη συγκεκριμένη απόφαση,
αναφέροντας ότι «ο νομοθέτης πρέπει να κρατήσει προς το παρόν επιφυλακτική
στάση, λόγω της ρευστότητας που επικρατεί διεθνώς για το ζήτημα…».

«Χρειάζεται υπομονή κι ένα τσουβάλι… λεφτά»

«Θα συνεχίσω να προσπαθώ. Όσο μπορώ, όσο αντέχω». Εδώ και τρία χρόνια η
30χρονη κ. Ευγενία Γεωργακοπούλου προσπαθεί να αποκτήσει παιδί με τη μέθοδο
της εξωσωματικής γονιμοποίησης. Το αποτέλεσμα δεν έχει έρθει ακόμα, αλλά η κ.
Γεωργακοπούλου δεν χάνει το κουράγιο της. Συνιστά ανεπιφύλακτα στα νέα
ζευγάρια που δεν μπορούν να τεκνοποιήσουν να ακολουθήσουν την εξωσωματική
γονιμοποίηση. Προσθέτει όμως ότι είναι απαραίτητες δύο προϋποθέσεις. «Το
ζευγάρι πρέπει να έχει μεγάλη υπομονή και ένα μεγάλο τσουβάλι… με λεφτά». Το
ποσό που πρέπει να καταβάλει κανείς σε ιδιωτικό κέντρο αγγίζει το 1
εκατομμύριο τη φορά, όπως λέει, ενώ επιστρέφεται από τα ασφαλιστικά ταμεία
μόλις το 1/10 των χρημάτων. Η ίδια μάλιστα αναγκάστηκε να αναζητήσει κρατικό
κέντρο εξωσωματικής γονιμοποίησης για την τέταρτη προσπάθειά της, εξαιτίας
οικονομικών προβλημάτων. Σημειώνει, εντούτοις, ότι η εξυπηρέτηση στα ιδιωτικά
κέντρα είναι πολύ καλύτερη σε σχέση με τα – λίγα – κρατικά.

«Ξέρω ότι πρόκειται για μία μέθοδο που έχει μεγάλα ποσοστά επιτυχίας», λέει
για την εξωσωματική γονιμοποίηση. Δεν παραλείπει να τονίσει, ωστόσο, πόση
ψυχική δύναμη χρειάζεται κάποιος που την ακολουθεί. «Δεν μπορεί να καταλάβει
κανείς την αγωνία αν δεν βιώνει την κατάσταση. Δεν μπορεί να περιγραφεί με
λόγια ο ένας μήνας που προσπαθείς… οι ενέσεις. Αλλά, δεν είναι τόσο η
σωματική κούραση… όσο η ψυχική. Χρειάζεται πολύ μεγάλη υπομονή και επιμονή», συμπληρώνει.