Δρόμοι

Οι καγχασμοί μας…

… ήταν ασυγκράτητοι για την εκλογή του Σαντάμ: ο αθεόφοβος εξελέγη με
ποσοστό 100%, σε ένα δημοψήφισμα όπου η μοναδική επιτρεπόμενη απάντηση ήταν το
«Ναι». Σχετικά με τη συνθήκη της Νίκαιας, οι Ιρλανδοί μπορούσαν να ψηφίσουν
και «Όχι», όπως είχαν κάνει πέρυσι. Άραγε τι τους έκανε αυτή τη φορά να
ψηφίσουν «Ναι»; Ίσως η σκέψη «μια ψυχή που είναι να βγει, ας βγει». Το 1992,
όταν οι Δανοί είχαν ψηφίσει κατά της συνθήκης του Μάαστριχτ, οι υπόλοιπες
χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης τούς υποχρέωσαν να ξαναψηφίσουν. Οι Ιρλανδοί
γνώριζαν πως θα είχαν και αυτοί την ίδια τύχη. Ώσπου να βγει το «Ναι».

Όσο οι Ιρλανδοί…

… ψήφιζαν και ξαναψήφιζαν, ο Ζισκάρ Ντ’Εστέν σχεδίαζε στο γραφείο του το
πρώτο ευρωπαϊκό Σύνταγμα. Άραγε έχει νόημα να μπαίνει σε τέτοιο κόπο, όταν η
Ευρωπαϊκή Ένωση αγνοεί την ψήφο των πολιτών της; Το ευρωπαϊκό δημοκρατικό
έλλειμμα είναι υπαρκτό. Και τα τρία τελευταία ευρωπαϊκά δημοψηφίσματα έβγαλαν
«Όχι»: τον Σεπτέμβριο του 2000 στη Δανία για το ευρώ, τον Μάρτιο του 2001 στην
Ελβετία για την ένταξη και τον Ιούνιο του 2001 στην Ιρλανδία για τη διεύρυνση.
Είναι προφανές πως η διαδικασία για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση έχει δημοκρατικό
κόστος. Είναι άραγε και απαραίτητο;

Ο άξονας…

… της Γαλλίας και της Γερμανίας θεωρεί τη συνθήκη της Νίκαιας ιδιαίτερα
σημαντική, επειδή δημιουργεί ένα σύστημα με το οποίο οι μικρές χώρες δεν θα
έχουν πια τη δυνατότητα να μπλοκάρουν τις αποφάσεις που θα παίρνει ο σκληρός
γαλλογερμανικός πυρήνας. Είναι μια συνθήκη κομμένη και ραμμένη στα μέτρα των
κομισάριων των Βρυξελλών. Αυτό το κομμάτι χαρτί άραγε πόσο ακόμη θα αντέξει
στην πραγματικότητα; Πάντως, ένα άλλο τέτοιο χαρτί, το Σύμφωνο Σταθερότητας,
άντεξε μόνο τόσο όσο το χρειάστηκαν οι «μεγάλοι». Τώρα που η Γερμανία δεν
μπορεί να αντέξει τον δημοσιονομικό κορσέ της ευρωζώνης, ο Ρομάνο Πρόντι
χαρακτηρίζει το σύμφωνο «ηλίθιο». Όμως, αυτό οι μικρές χώρες το γνώριζαν από
την αρχή. Βλέπουμε, δηλαδή, πως οι ευρωπαϊκοί «κορσέδες» δεν είναι ίδιοι για
όλους: άλλες χώρες πρέπει να τους φορούν αδιαμαρτύρητα και άλλες μπορούν να
τους πετούν στην πρώτη δυσφορία.

Η ολοκλήρωση…

… της Ευρώπης, όσο αυτή γίνεται στενότερη, τόσο αναδεικνύει ένα πρόβλημα που
υπήρχε από την αρχή: το δημοκρατικό έλλειμμα. Δίνει αυτό το έλλειμμα την
ευκαιρία στους πιο συντηρητικούς κύκλους της ηπείρου να διατυπώνουν εξωφρενικά
επιχειρήματα σαν και αυτά που γράφει το δεξιό βρετανικό περιοδικό
«Σπεκτέιτορ»: «Δεν είναι να απορεί κανείς που πρώην κομμουνιστές ηγέτες χωρών
της Ανατολικής Ευρώπης αγάλλονται από τη θετική ιρλανδική ψήφο. Γιατί ώσπου να
μπουν οι χώρες τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, θα είναι προφανής η αλλόκοτη
ομοιότητά της με τη Σοβιετική Ένωση από την οποία υποτίθεται πως τις
απελευθέρωσε».