Μας «μιλάει» ο προϊστορικός οψιανός!

Η Μήλος ήταν, από τα προϊστορικά χρόνια, ο τόπος εξόρυξης και επεξεργασίας του οψιανού, του πετρώματος που τώρα, χάρη σε νέα μέθοδο χρονολόγησης, θα αποκαλύψει με ακρίβεια την ηλικία του

Μελανός και σκληρός, ο οψιανός από πολύ νωρίς «τάχθηκε» στο πλευρό του
προϊστορικού ανθρώπου. Ανθεκτικός, καθώς προέρχεται από την ψύξη ηφαιστειακής
λάβας, ήταν το πέτρωμα που «μαρτύρησε» το αρχαιότερο (γνωστό) ταξίδι διά
θαλάσσης την 8η χιλιετία π.Χ. (από τη Μήλο, τόπο εξόρυξης και επεξεργασίας του
οψιανού, στο Φράγχθι Ερμιονίδος, όπου βρέθηκε δείγμα του -απόδειξη ότι
μεταφέρθηκε δια θαλάσσης) και χρησιμοποιήθηκε όσο λίγα για την κατασκευή
εργαλείων, όπλων και κοσμημάτων, τουλάχιστον επί 6.000 χρόνια (από τη
Μεσολιθική Εποχή έως και τα Μυκηναϊκά χρόνια).

Ποια είναι η πραγματική του ηλικία; Εξαρτάται από τον τρόπο που χρονολογείται,
υποστηρίζουν οι ειδικοί. Και προτείνουν μία νέα μέθοδο για να τον κάνουν να
«μιλήσει» περισσότερο και με ακρίβεια για την ηλικία του. Η νέα μέθοδος, που
ουσιαστικά αποτελεί μία εξέλιξη της προηγούμενης, στηρίζεται σε πιο
ολοκληρωμένη μελέτη του φαινομένου της διάχυσης (μεταφορά της μάζας του νερού
μέσα σε εκείνη του οψιανού), «δίνει τη δυνατότητα στους ερευνητές να “βγάλουν”
μια ακτινογραφία του πετρώματος και να δουν το προφίλ της συγκέντρωσης νερού
στο εσωτερικό του, σε συνάρτηση με το βάθος στο οποίο βρίσκεται το νερό. Η
συγκεκριμένη εικόνα και ο δεύτερος νόμος του Φικ που περιγράφει τη διάχυση με
τη βοήθεια μιας εξίσωσης δίνουν τον ακριβή υπολογισμό της ηλικίας του
πετρώματος», εξηγεί στα «ΝΕΑ» η χημικός μηχανικός Μαρία Διακοσταματίου, η
οποία εκπονεί τη συγκεκριμένη έρευνα εδώ και τρία χρόνια, στο Εργαστήριο
Αρχαιομετρίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, υπό τη διεύθυνση του καθηγητή Ιωάννη
Λυριτζή.

Ταχύτατη (μπορεί να ολοκληρωθεί μέσα σε λίγες ώρες), χωρίς να επηρεάζεται από
τη θερμοκρασία και την υγρασία του περιβάλλοντος όπου βρισκόταν θαμμένο το
πέτρωμα και χωρίς να καταστρέφει το εύρημα, το οποίο μπορεί να είναι και μόλις
λίγων χιλιοστών, η νέα μέθοδος χρονολόγησης του οψιανού με «διάχυση μέσω
φασματομετρίας μάζης δευτερογενών ιόντων», όπως είναι το όνομά της, είναι η
μοναδική που πραγματοποιείται στην Ευρώπη. Και υπόσχεται να αντικαταστήσει την
περισσότερο εμπειρική που ισχύει από τη δεκαετία του ’60 (η οποία στηριζόταν
στο βάθος του στρώματος νερού, που συγκρατούσε ο οψιανός).

Το ποσοστό σφάλματος, δε, αγγίζει το 3%-5%, ενώ σε πειραματικές μετρήσεις που
έγιναν σε εργαλεία από τη Φυλακωπή της Μήλου, τη Φτελιά της Μυκόνου, αλλά και
το Μεξικό και τη Δυτική Αμερική και συγκρινόμενα με ασφαλώς χρονολογημένα
αντικείμενα από άλλο υλικό, αλλά από το ίδιο στρώμα, «η απόκλιση δεν ξεπερνά
τα πέντε έως δέκα χρόνια, ενώ, σύμφωνα με την προηγούμενη μέθοδο, το λάθος
μπορεί να έφθανε και τα 500 χρόνια», υποστηρίζει η κ. Διακοσταματίου.