Αντιδράσεις όταν η επιστήμη δεν… βολεύει
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά  |
 |
|
«Είναι παράξενο, σε μια χώρα που προστατεύει με φανατισμό το «πανεπιστημιακό |
«Το να αλλοιώνεις την Ιστορία κάποιου αποτελεί μέρος τού να είσαι έθνος»,
έλεγε ένας ξένος ιστορικός. Αμφίσημη φράση. Στην Ελλάδα έχουμε καταφέρει να
μπλέκουμε την Ιστορία με την πολιτική και τον ιστορικό με τον πολιτικό μας
αντίπαλο. Το φαινόμενο παίρνει ολοένα και μεγαλύτερες διαστάσεις. Τις δημόσιες
«φιλοφρονήσεις» για θέματα ιστοριογραφίας, από την Ελληνική Επανάσταση – όπου
εμφανίζονται νέες απόψεις για πολλά στερεότυπα της ιστορικής μας συνείδησης –
μέχρι τα σχολικά βιβλία, διαδέχονται πλέον πιο… ενεργητικές «πρωτοβουλίες»
πολιτών.
Τα προχθεσινά επεισόδια στη Θεσσαλονίκη, με καμιά πενηνταριά άτομα να
διαδηλώνουν τη δυσαρέσκειά τους για εισηγήσεις που αφορούσαν τον Φίλιππο Β’
της Μακεδονίας (και δεν τους ήταν αρεστές), στο συμπόσιο του Ιδρύματος Μελετών
της Χερσονήσου του Αίμου, είναι μόνον η κορυφή του παγόβουνου. Όχι ότι και οι
ίδιοι οι ερευνητές παραμένουν πάντοτε ψύχραιμοι στις μεταξύ τους
«αντιδικίες»…
«Είναι παράξενο, σε μια χώρα που προστατεύει με φανατισμό το
«πανεπιστημιακό άσυλο», ακόμη και τους εντός αυτού μικροπωλητές, να
παρατηρούνται κρούσματα βάναυσης παραβίασης του «επιστημονικού ασύλου», δηλαδή
του ακρογωνιαίου λίθου του σύγχρονου πολιτισμού», λέει στα «ΝΕΑ» ο ιστορικός
Βασίλης Παναγιωτόπουλος. «Δεν θέλω να πιστέψω ότι στην Ελλάδα των δημοκρατικών
διαδικασιών και της κοινωνικής ανεκτικότητας εγκαθίστανται περιοριστικές
συνθήκες στην έκφραση του επιστημονικού λόγου. Αν είναι αυτό το νόημα των
επεισοδίων της Θεσσαλονίκης, πρέπει αμέσως να δοθεί η απάντηση ότι η
επιστημονική κοινότητα δεν θα δεχθεί τη φίμωση των οποιωνδήποτε απόψεων, ακόμη
και των πιο ανοίκειων και των πιο λαθεμένων. Η ελευθερία του λόγου δεν έχει
νόημα παρά μόνον όταν ισχύει για τις απόψεις με τις οποίες δεν συμφωνούμε,
όταν ανέχεται τις διαφορές και τις αποκλίσεις».
Στην παρατήρησή μας ότι αργά αλλά σταθερά φαίνεται να ανοίγουμε την πόρτα στην
τρέλα, ο κ. Παναγιωτόπουλος σχολιάζει: «Φαίνεται ότι ζούμε μια επώδυνη
παρανόηση: ο ελληνομακεδονικός πατριωτισμός νομίζει ότι έχει την ευθύνη της
επιβολής του «ορθού λόγου» στην παγκόσμια επιστήμη της Ιστορίας που, ωστόσο,
εκείνη, ψυχρή και αδιάφορη, κινείται με τις δικές της ανακαλύψεις και τις
δικές της επιλογές. Καμία ανοχή στη βία, καμία ανοχή στη φίμωση του
επιστημονικού φρονήματος δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Στον χώρο των ιδεών ο
διάλογος είναι ατελεύτητος και πιστεύω ότι τελικά είναι και θεραπευτικός».
Την παιδεία «που καθιστά τη συμπεριφορά του ατόμου πιο συμβατή με
εκείνη των συνανθρώπων του», «τους πεπαιδευμένους ανθρώπους που απαρτίζουν την
ιδανική πολιτεία κατά τον Πλάτωνα», προτείνει από την πλευρά του ως τρόπο
αντιμετώπισης παρόμοιων λογικών και συμπεριφορών και ο καθηγητής της Κλασικής
Αρχαιολογίας στο ΑΠΘ κ. Εμμανουήλ Βουτυράς.
«Παιδεία, η μόνη άμυνα»
Απαίδευτοι ή πολιτικά καθοδηγούμενοι οι δράστες των προχθεσινών
επεισοδίων στο συνέδριο του ΙΜΧΑ στη Θεσσαλονίκη; Λαϊκίστικη ιδεολογική
κατάχρηση η πρακτική τους; Η παιδεία, συμφωνούν οι επιστήμονες, είναι η μόνη
άμυνα απέναντι σε παρόμοια φαινόμενα.
«Τέτοια φαινόμενα οφείλουν την ύπαρξή τους στο γεγονός ότι το γελοίο δεν
πλήττει θανάσιμα», δηλώνει σιβυλλικά ο καθηγητής της Φιλοσοφίας στο ΑΠΘ κ.
Γεράσιμος Βώκος, εκφράζοντας παράλληλα την αγανάκτησή του για τη «διαπλοκή της
επιστήμης σε πολιτικά συγκυριακές διαμαρτυρίες αμαθών».
«Είναι απαράδεκτο η πολιτική να χρησιμοποιεί την Ιστορία για την άντληση
συνθημάτων κι όχι ως μάθημα παιδείας των ανθρώπων που επιχειρούν να την
ασκήσουν», σχολιάζει η καθηγήτρια Αρχαιολογίας στο ΑΠΘ κ. Στέλλα Δρούγου
τολμώντας να αναλάβει ως μέλος της επιστημονικής κοινότητας την ευθύνη
(επιμερίζοντάς την παράλληλα και στην πολιτεία) για την ουσιαστική μεταφορά
της γνώσης με κατανοητό τρόπο στο ευρύ κοινό, την παιδεία και τη διεύρυνση του
χώρου επιστημονικής έρευνας που κι αυτή προϋποθέτει παιδεία.
«Οι επιστήμες του ανθρώπου περιλαμβάνουν εκτεταμένο πεδίο (ο άνθρωπος
είναι τεράστια ενότητα) και εύκολα μπορούν να καταστούν αντικείμενο
εκμετάλλευσης για πολιτικούς ή άλλους λόγους», καταλήγει η κ. Δρούγου.
«Η εθνικιστική παραμόρφωση ιστορικών φαινομένων βέβαιων ή πιθανών με
οποιαδήποτε πρόθεση κι αν ασκείται, ασχέτως προς τα κίνητρα και τις
σκοπιμότητές της, είναι απορριπτέα», υπογραμμίζει ο ομότιμος καθηγητής του ΑΠΘ
Δ. Ν. Μαρωνίτης.
«Για ημιμαθείς, μη ειδικούς, που ζήτησαν να παρέμβουν με λογική ολοκληρωτισμού
σ’ ένα επιστημονικό συνέδριο», μιλά ο καθηγητής της Αρχαιολογίας Μιχάλης
Τιβέριος, προτείνοντας επίσης την παιδεία ως μόνο μέσο άμυνας σε παρόμοιες καταστάσεις.
Οι κόντρες έχουν ιστορία
Στις αρχές του 19ου αιώνα, ο υπ’ αριθμόν 1 «εχθρός του ελεύθερου ελληνικού
κράτους» ήταν ο Αυστριακός καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Ίνσμπρουκ Γιάκομπ
Φαλμεράιερ, που έγραψε ότι οι νεώτεροι Έλληνες δεν αποτελούν φυλετική συνέχεια
των αρχαιοελλήνων καθώς μεσολάβησαν αλλεπάλληλες προσμείξεις με σλαβικά και
αλβανικά φύλα -όπως μας θυμίζει ο καθηγητής της Κλασικής Αρχαιολογίας στο ΑΠΘ
κ. Εμμανουήλ Βουτυράς. Ξένοι περιηγητές δε αναφέρουν ότι με την άφιξή τους στο
ελληνικό έδαφος, απλοί άνθρωποι (αμαξάδες, μεταφορείς κ.α.) τους ρωτούσαν αν
ασπάζονται ή όχι τις απόψεις του… κακού Φαλμεράιερ. Στις αρχές του 20ού
αιώνα αιματηρές ήταν οι διαδηλώσεις (γνωστές ως «Ορεστειακά» και «Ευαγγελικά»
λόγω της μεταφοράς του λόγου της «Ορέστειας» και του Ευαγγελίου στη δημοτική
γλώσσα) όχλου αμαθών καθοδηγούμενων από γλωσσαμύντορες της εποχής. Η
επιχείρηση παραποίησης της εκπεφρασμένης -και εγγράφως- σκέψης του οδήγησε
στην αυτοκτονία τον φιλόλογο καθηγητή Ιωάννη Συκουτρή, που τόλμησε να αναλύσει
το φιλοσοφικό περιεχόμενο του ομοφυλοφιλικού έρωτα όπως εκφράζεται στο
Συμπόσιο του Πλάτωνα…
Google news
