Η τύφλα του Χόλιγουντ

Το μυστικό των απαράμιλλων αμερικανικών εγκεφάλων είναι αυτή η αλληλεπίδραση
σε βαθμό διαρκούς συνουσίας ανάμεσα στον ατομικό, τον ψυχαγωγικό, τον
απολαυστικό και τον κοινωνικό προβληματισμό. Πιεζόμενοι μέχρι ασφυξίας από ένα
σύστημα που ασταμάτητα ζητάει κι άλλα (εισιτήρια, φράγκα και δημοσιότητα)
ξεζουμίζουν κάθε ίχνος ενέργειας και αδρεναλίνης, προκειμένου να γίνουν
αντιληπτοί και από τον έσχατο θεατή του τελευταίου εξώστη. Ένα από τα δεκάδες
ονόματα που μου έρχονται στον νου είναι ο Μπίλι Γουάιλντερ. Ο Αυστριακός
σκηνοθέτης που έμπασε το απαιτητικό επίπεδο της ευρωπαϊκής κουλτούρας στην
αμερικανική κωμωδία από την έξοδο κινδύνου. Ένας άλλος είναι ο Γούντι Άλεν. Ο
Νεοϋορκέζος, που κατά συρροήν διασταυρώνει τις αρετές τού Χόλιγουντ με την
ποιότητα της Ευρώπης. Τα χαρμάνια, φίλοι μου, είναι τα πιο γευστικά καπνά της
οικουμένης και τα αδέσποτα είναι τα πιο έξυπνα σκυλιά που κυκλοφορούν στους
δρόμους της Αττικής.

Η σύλληψη της ιδέας που στεγάζει την τελευταία του κομεντί με τον τίτλο
«Παίζοντας στα τυφλά» είναι σαν να σκοτώνεις το Χόλιγουντ με το μπαμπάκι.
Νευρωτικός, χρεοκοπημένος, λιλιπούτειος, ξεπουπουλιασμένος, διοπτροφόρος και
κουλτουριάρης σκηνοθέτης του Χόλιγουντ (όλα αυτά μαζί) χάνει την όρασή του την
πρώτη ημέρα των γυρισμάτων της τελευταίας του ταινίας! Απ’ αυτή την ταινία
εξαρτάται ολόκληρη η μίζερη, άθλια και… προσωρινή ύπαρξή του. Αν θα
εξακολουθεί να υπογράφει ως σκηνοθέτης και αν θα καταφέρει να ξανακερδίσει
την, κατά τα μισά του χρόνια, ξανθιά γυναικεία ύπαρξη που τον ανέχθηκε αλλά
που τώρα τον εγκατέλειψε για τα φράγκα, τις βίλες, τις πισίνες και τα
ελικόπτερα ενός λιμοκοντόρου μεγαλογιάπη και μεγαλοπαραγωγού. Του ίδιου που
του προσφέρει τώρα τη μεγάλη ευκαιρία της ζωής του και χρηματοδοτεί αυτή την
τελευταία του ταινία. Το αντιλαμβάνεστε; Μέσα σε δεκαπέντε λεπτά κατεβάζει
τόσες αντιθέσεις και ειρωνικές κόντρες, όσες θα γέμιζαν τις μισές κωμωδίες που
γυρίστηκαν τα τελευταία χρόνια από το Χόλιγουντ. Η γυναίκα του με κάποιον
άλλο. Ο κάποιος άλλος είναι ό,τι μισεί και απεχθάνεται. Ο ίδιος, ταπεινωμένος
και αναγκασμένος να δεχθεί την προσφορά αυτού του άλλου. Και το χειρότερο;
Υπηρετώντας και γυρίζοντας σκηνές που για τον ίδιο συνιστούν πράξη εσχάτης
προδοσίας!

«Hollywood ending». Αόμματος σκηνοθέτης (Γούντι Άλεν) με ξανθιά γλάστρα (Τέα Λεόνι)

Η συνέχεια σε κάνει να θυμώνεις με τον εαυτό σου και να ψιθυρίζεις
διαρκώς «βρε τον μπαγάσα, πού τα βρίσκει!». Αφού προηγουμένως όλοι οι
καρκινολόγοι τον διαβεβαιώνουν πως σκάει από υγεία και πως η τύφλα του είναι
προσωρινή – οφειλόμενη σε ψυχοσωματικές διαταραχές – ο ατζέντης του τον πείθει
να επιστρέψει στο πόστο του και να παριστάνει σε όλους τον αρτιμελή. «Μα, δεν
βλέπω!», λέει εκείνος. «Δεν πειράζει, δεν αλλάζει τίποτα, θα είμαι δίπλα σου
και θα σε οδηγώ». Αποτέλεσμα; Στο τέλος, ο αόμματος σκηνοθέτης καθοδηγεί
χολιγουντιανή υπεπαραγωγή με δεκανίκι έναν Κινέζο μεταφραστή!

Αν με ρωτούσαν ποιος εσαρκώνει την καρικατούρα του αρχετυπικού Τειρεσία, θα
έδειχνα τον Γούντι Άλεν στην κρεβατοκάμαρα της ζουμερής Τίφανι Θίσεν σε μια
σκηνή απείρου κάλλους. Όπου εκείνη ξεδιπλώνει το μπουρνούζι της και με
παρατεταμένα μπαλκόνια τού ψιθυρίζει με περισσή λαγνεία: «Τους σκηνοθέτες που
εκτιμώ, στο κρεβάτι μου τους τιμώ». Κι εκείνος, ψαχουλεύοντας τα μπαλκόνια της
στα τυφλά, να της απαντάει: «Ω, τι μαλακό μαξιλάρι είναι αυτό!». Και, τέλος,
αν μου έλεγαν να δείξω μερικούς από τους… τυφλούς σκηνοθέτες και παραγωγούς
της Οικουμένης, θα έλεγα ιδού το Χόλιγουντ, ιδού η τύφλα μας!

Ο ορισμός της ρεπλίκας

Όπως με πορδές δεν βάφονται αυγά, έτσι και με τις ερωτικές ταινίες. Δεν είναι
δυνατόν από ακατοίκητους οφθαλμούς να στάξει μισό δάκρυ πάθους. Αφού, λοιπόν,
τα μάτια του Νιλ Λα Μπιούτ είναι άδεια, πώς να προκύψει συγκίνηση από τη
ρεπλίκα της «Ερωμένης του Γάλλου υπολοχαγού» με τον τίτλο «Possession» –
«Ερωτικό μυστικό»;

Τα προβλήματα κάθε σεισμοπαθούς οικοδομής προέρχονται από τα θεμέλια
και τον φέροντα οργανισμό. Το μεγαλύτερο μέρος της αφήγησης το καταλαμβάνει η
εκφώνηση επιστολών δύο παράνομων εραστών και Βρετανών ποιητών του 19ου αιώνα!
Κλείνεις τα μάτια, ξαπλώνεις στον καναπέ και ακούς… Μελωδία. Ο Αμερικανός
σκηνοθέτης που ξεκίνησε την καριέρα του αφήνοντας τόσες υποσχέσεις όσες και ο
Γκας Βαν Σαντ, κατέληξε σε ρόλο τροχονόμου, διεκπεραιωτή και παραγωγού
ραδιοφωνικής εκπομπής σαφώς κατώτερης από τις γοητευτικές συχνότητες της
Μαργαρίτας Μυτιληναίου και του Οδυσσέα Ιωάννου. Τη συνέχεια την αναλαμβάνουν
τα ονόματα, η ανοιξιάτικη, ανθισμένη αγγλική ύπαιθρος και τα κοστούμια εποχής.

«Ερωτικό μυστικό». Η ρεπλίκα της ερωμένης του Γάλλου υπολοχαγού

Όσο σκληρά είναι αυτά τα λόγια, άλλο τόσο σκληρή ήταν για εμένα η
στιγμή που εμβρόντητος άνοιξα το δελτίο Τύπου και αντί να πέσω στο όνομα ενός
άγνωστου μειράκιου του Χόλιγουντ, πέφτω πάνω στον Νιλ Λα Μπιούτ. Όλοι εδώ
κρινόμαστε και όλοι εδώ εξοφλούμε ή δεν εξοφλούμε τις υποσχέσεις μας. Επί 102
λεπτά λαμβάνει χώρα το εξής σίριαλ σοβαροφανούς επιπέδου κρατικών καναλιών: η
Γκουίνεθ Πάλτροου παρέα με τον Άαρον Έκχαρτ να ανοιγοκλείνουν συρτάρια
μεσαιωνικού πύργου και να πέφτουν πάνω σε σπάνιες και πανάκριβες, κρυφές
ερωτικές επιστολές του Ράνταλφ Χένρι Ας προς την Κρίσταμπελ ΛαΜότ. Και καθώς
τα διαβάζουν, να επακολουθεί η εικονογράφηση του ειδυλλίου, με την Τζένιφερ
Έιλ να δακρύζει σε στυλ Μέριλ Στριπ και τον Τζέρεμι Νόρθαμ να ποζάρει σε στυλ
«είμαι Άγγλος ποιητής, δεν μου φαίνεται;».

Του φαίνεται και του παραφαίνεται. Το ίδιο και της ταινίας. Από μίλια μακριά
φωνάζει και ωρύεται, παιδιά κοιτάτε με, είμαι ρομάντζο για ανυποψίαστους
θεατές. Και αν (λέω «αν») οι σκηνές εποχής, με τη ρομαντική αντίληψη που
έχουμε για τους έρωτες των προγόνων μας, παγιδεύουν τα αισθήματά μας, οι
σκηνές του σύγχρονου ζεύγους με την Γκουίνεθ Πάλτρου και τον Άαρον Έκχαρτ
είναι πανομοιότυπες με καλλιτεχνικές φωτογραφίες από πασαρέλα της Ντόνα Κάραν
και της Σελίν. Δεν λέω του Γιότζι Γιαμαμότο, γιατί θα πέσει το ταβάνι και θα
με πλακώσει. Τι θα έκανα στη θέση σας; Για love story «Ο ποταμός του έρωτα».
Ούτε συζήτηση. By far. Κι αν ήθελα κάτι το αγγλοσαξωνικό, θα νοίκιαζα την
«Ερωμένη του Γάλλου υπολοχαγού», θα απολάμβανα Μέριλ Στριπ και Τζέρεμι Άιρονς
στα καλύτερά τους και στη συνέχεια θα ταχυδρομούσα το βίντεο στον Νιλ Λα
Μπιούτ. Μπας και μάθει, έστω εκ των υστέρων, τι σημαίνει ρομάντζο εποχής!

Το γράμμα ενός αγνώστου

Για να αποσπάσει ο Νιλ Λα Μπιούτ στο «Possession» μισό δράμι ρομαντισμού και
αισθήματος, χρησιμοποιεί το όνομα της Γκουίνεθ Πάλτροου και καταφεύγει σε
παράνομους έρωτες Άγγλων ποιητών του 19ου αιώνα. Για να αποσπάσει τη
δεκαπλάσια ποσότητα καρδιάς και λυγμών ο παντελώς άγνωστος Λου Γιε στο
«Suzhou» – τον «Ποταμό του έρωτα» – χρησιμοποιεί δύο μοναχικά πρόσωπα, μια
θηλυκή, αλαβάστρινη μινιατούρα και μια ερασιτεχνική μηχανή που γλιστράει μέσα
από κακόφημους δρόμους, αφήνοντας πίσω της σταγόνες δακρύων και ιδρώτα. Ο
θρίαμβος του Δαυίδ στον άπληστο και τυφλό Γολιάθ!

Όλα είναι ζήτημα κουλτούρας, γεύσεων, οσμών και παράδοσης. Οι Ασιάτες του
διαβολεμένου τριγώνου Ιαπωνία – Βιετνάμ – Κίνα είναι κυτταρικά εμπνευσμένοι
από την εναέρια μαγειρική, τη φιλοσοφία του Σαμουράι και από την αξιοποίηση
κάθε ικμάδας πνευματικής δύναμης. Ένας μικροσκοπικός Κινέζος απλώς με την κόψη
της παλάμης του μπορεί να θέσει εκτός μάχης καμιά δεκαριά Ράμπο οπλισμένους
σαν αστακούς. Και ένα πιάτο σούσι είναι γευστικότερο και εκατονταπλάσια
πλουσιότερο σε βιταμίνες απ’ ολα τα Wendy’s και τα McDonald’s της Ομόνοιας. Με
ρυζόχαρτο μεταποιούν το τίποτα σε βιτρίνα του Tiffany’s της Νέας Υόρκης. Και,
για να μην ξεχνιόμαστε, οι Βιετκόγκ μέσα από τα λαγούμια και με ρακένδυτα
σώματα εκμηδένισαν τέσσερις πλανητάρχες και ταπείνωσαν μισό εκατομμύριο
πρασινοσκούφηδες του αμερικανικού Πενταγώνου. Ο θρίαμβος του κίντρινου
μινιμαλισμού απέναντι στους Δυτικούς μπουνταλάδες.

«Ο ποταμός του έρωτα». Η καρδιά τιμή δεν έχει

Ο Λου Γιε – την ταινία του οποίου δεν θα δείτε, γιατί η προκατάληψη, η
καχυποψία και η μετάλλαξη που έχουμε υποστεί μας έχουν κάνει να μοιάζουμε με
ρέπλικες της ταινίας «Θανάσιμη εισβολή» – έχει μετατρέψει το κινηματογραφικό
του έργαλείο σε μαύρη ζώνη καράτε. Η κόψη της είναι πιο αιχμηρή και από
λεπίδα. Η ευελιξία της είναι πιο γρηγορη και πιο απρόβλεπτη και από χέλι
ακόμα. Τον αφηγητή, δηλαδή τον κύριο πρωταγωνιστή, δεν τον βλέπουμε. Είναι ο
βιντεοσκόπος, ο παραμυθάς, η φαντασία μας, το όνειρό μας. Δηλαδή η… μηχανή
της ψυχής μας, που κόντρα σε όλα καταφέρνει διαρκώς να ξεγλιστράει μέσα από
έναν ποταμιαίο βούρκο ανθρώπινων ερειπίων και κοινωνικών δυστυχιών. Τα
υπόλοιπα μοιάζουν με εξομολόγηση. Σαν τις αστυνομικές ιστορίες που έγραφε με
πίκρα και τρυφερότητα ο αξέχαστος Ντάσιελ Χάμετ. Η επιστολή του «ανώνυμου»
Κινέζου αναφέρεται σε έναν αιθέριο, θηλυκό Σαμουράι. Ένα πλάσμα με δύο
πρόσωπα. Το πρώτο αθώο, το δεύτερο εκπορνευμένο. Στην αρχή ερωτεύεται,
προδίδεται, αυτοκτονεί. Η Μουντάν – έτσι είναι το όνομά της – μόλις μαθαίνει
πως το αγόρι της την έχει δώσει για λύτρα στη Μαφία, πέφτει από τη γέφυρα στον
πάτο του ποταμού Σούζου της Σαγκάης. Τρία χρόνια αργότερα, το ίδιο πρόσωπο με
ξανθά μαλλιά, βαμμένα μάτια και άλλο όνομα περιφέρεται στα καταγώγια της ίδιας
πόλης. Μα πώς στον διάβολο επέζησε ύστερα από τέτοια μεγαλειώδη αυτοκτονική
βουτιά στο κενό; Το ερώτημα έχει απάντηση. Βρείτε την! Η μεταμόρφωση της
επαναστατικής κινεζικής αθωότητας αποτυπωμένη σ’ έναν από τους πιο αληθινούς
αισθηματικούς καημούς που έχω δει τα τελευταία χρόνια στην παγκόσμια οθόνη!

Το μετέωρο βήμα Κυπρίου πελαργού

Η μεγαλύτερη χαμένη ευκαιρία του περασμένου Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης φέρει το
όνομα του πρωτοεμφανιζόμενου Κυπρίου σκηνοθέτη Χρίστου Γεωργίου και ακούει
στον τίτλο «Κάτω από τ’ άστρα».

Η πιο μελαγχολική στιγμή στην καριέρα ενός ανθρώπου, που λατρεύει ανιδιοτελώς
τον κόσμο των ονείρων, είναι όταν βλέπει νέο σκηνοθέτη να πυροβολεί το ταλέντο
του διαχειριζόμενος παλιές και σκουριασμένες ιδέες. Που, εν προκειμένω,
σημαίνει οι Τουρκοκύπριοι των κατεχόμενων είναι τα πιο υποβαθμισμένα πλάματα
του κόσμου, ενώ οι Ελληνοκύπριοι είναι τα πιο ευαίσθητα του πλανήτη. Μας τα
έμαθαν στην ώρα των Θρησκευτικών, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως τα πιστέψαμε και,
πολύ περισσότερο, πως θα τα κάνουμε και ταινίες από πάνω.

«Κάτω από τ’ άστρα». Κάτω οι Τουρκοκύπριοι, πάνω οι Ελληνοκύπριοι

Η σκηνοθετική ανησυχία του Γεωργίου εξαντλείται στην αναπαραγωγή της
γραμμής «ταινία δρόμου». Έστω. Η σεναριακή ιδέα άξιζε, για να αποκαλυφθούν
έστω τα μισά απ’ όσα περιγράφει στην επίσης ταινία δρόμου ο Ιρανός Ζακ Τατί
της πανέξυπνης κομεντί «Η ψήφος είναι μυστική» (παρεμπιπτόντως, του συνιστώ να
την εκλάβει ως δωρεάν μάθημα σεναριακού και σκηνοθετικού μινιμαλισμού, μπας
και στο μέλλον επανορθώσει, γιατί του αξίζει).

Ένας ορφανός από την εισβολή και μία λαθρέμπορος διασχίζουν παρανόμως την
Πράσινη Γραμμή. Εκείνος για να δει το χωριό του, εκείνη για να μεταφέρει
τηλεοράσεις και τσιγάρα. Από ‘κεί και πέρα η γραφικότητα με το περιθωριακό,
σκοτεινό στυλ, διαδέχονται το ένα το άλλο. Ο φορμαλισμός στην υπηρεσία της
πατριδογνωσίας και η νεολαία σε παρά φύσιν ιδεολογική συνεύρεση με τον Στέλιο Παπαθεμελή!

Και δύο σύμβολα

Μαθήματα πατριδογνωσίας και από τις δύο χολιγουντιανές παραγωγές: – «Δεν θέλω
να γίνω εκατομμυριούχος» Αγγλιστί ο τίτλος είναι «Mr Deeds», που σημαίνει ο
άνθρωπος των καλών πράξεων. Δηλαδή, στόκος από χωρίον των ΗΠΑ, που λόγω
κληρονομιάς αναλαμβάνει τα ηνία πολυεθνικής με ταμείο πολλών δισεκατομμυρίων
δολαρίων. Σαν να λέμε The good American capitalism. Ο Άνταμ Σάντλερ απλώς
ανοιγοκλείνει το στόμα του, η Γουινόνα Ράντερ περιφέρει την καταστροφή της και
ο σκηνοθέτης Στίβεν Μπριλ ξεφυλλίζει το σενάριο. Μερικές χαριτωμένες ατάκες
μετατρέπουν το κακούργημα σε πλημμέλημα.

– «Το άγριο άλογο», δηλαδή το «Spirit», τα κινούμενα σχέδια της Dreamworks του
Σπίλμπεργκ και του Κάτζενμπεργκ που έχουν μπει στα ρουθούνια της Disney.
Ατελείωτο βιντεοκλίπ, με μουσική επένδυση τραγούδια του Μπράιαν Άνταμς και
εικόνες από τα απέραντα βοσκοτόπια του Wild West. Τετράποδος επιβήτωρ αρνείται
να συμμορφωθεί προς τας υποδείξεις και τους κανόνες του αμερικανικού Ιππικού.
Με τη βοήθεια αιχμάλωτου Ινδιάνου επιστρέφει στη φύση ως άφθαρτο σύμβολο του
παροιμιώδους American freedom.

Τα Oscar της εβδομάδας

Κομεντί: «Hollywood ending»

Blind director: Γούντι Άλεν (o αθεόφοβος never ends)

Blind Hollywood: «Παίζοντας στα τυφλά»

Καρδιάς: «Ο ποταμός του έρωτα»

Μινιμαλισμού: Ο ίδιος… ποταμός

Κινέζικου μεταξιού: Ζου Κσαν (του ποταμού)

Ρεπλίκας: «Ερωτικό μυστικό»

Ραδιοφωνικής εκπομπής: «Ερωτικό μυστικό»

Ομοιότητας: Η Τζένιφερ Έιλ (του μυστικού) μισή Μέριλ Στριπ

Χαμένης ευκαιρίας: «Κάτω από τ’ άστρα»

Τουρκοφαγίας: Κάτω χωρίς άστρα

Αυτοκτονικού ταλέντου: Χρίστος Γεωργίου (των άστρων)

Αθώου American capitalism: «Δεν θέλω να γίνω εκατομμυριούχος»

Νηπιακού βιντεοκλίπ: «Το άγριο άλογο»