27 χρόνια «κλικ» στον Ιερό Βράχο

Ο Ναός της Νίκης πριν από τον Μάρτιο του 2001, οπότε ξεκίνησε η αποξήλωση και πλήρης διάλυσή του στη διάρκεια των εργασιών και όπως είναι σήμερα, «εξαφανισμένος». Υπολογίζεται ότι θα έχει επανέλθει ώς το 2004

Φωτογραφικές ματιές στη σύγχρονη Ακρόπολη που δείχνουν πώς πραγματοποιήθηκε το
γκρέμισμα της ψεύτικης αλλά καθιερωμένης εικόνας των μνημείων και πώς
αναδείχθηκαν πλάι στους γνωστούς και νέοι λόγοι για να τα θαυμάζουμε,
προσφέρουν η έκθεση και η ταινία ενός αυτόπτη μάρτυρα στο Μουσείο Μπενάκη.

Διακόσιες σαράντα μαυρόασπρες φωτογραφίες από τον αδέκαστο φακό του
«αρχαιολογικού φωτογράφου» Σωκράτη Μαυρομμάτη τεκμηριώνουν για πρώτη φορά το
πριν, το πώς, το κατά τη διάρκεια και το μετά, της μεγάλης, ιστορικής
αναστηλωτικής επέμβασης που συνεχίζεται πάνω στην Ακρόπολη επί είκοσι επτά
χρόνια. Μας ανεβάζουν ψηλά στις σκαλωσιές, θέτουν τον δάκτυλο επί τον τύπον
των πραγμάτων των μνημείων.

Ο τίτλος της έκθεσης είναι «Φωτογραφίες 1975-2002. Από τα έργα στην
Αθηναϊκή Ακρόπολη», ενώ η 48λεπτη ταινία, με μοναδικά ντοκουμέντα, στρέφει την
προσοχή μας στον ανθρώπινο παράγοντα. Η οργάνωση της έκθεσης συνοδεύεται από
μεγάλο κατάλογο σε δίγλωσση έκδοση, στην ελληνική και αγγλική γλώσσα, και
έγινε από το υπουργείο Πολιτισμού και την Επιτροπή Συντήρησης Μνημείων
Ακροπόλεως. Μπορεί κάποιος να μην ανέβηκε ποτέ στην Ακρόπολη τα τελευταία 27
χρόνια. Όμως, το αναστηλωτικό έργο που συντελείται καθημερινά από δεκάδες
χιλιάδες, μικρές και μεγάλες, πράξεις είναι ορατό από την πόλη, με τους
γερανούς, τα ικριώματα, την καθημερινή αλλαγή του τοπίου των μνημείων. Αυτό
που ξεκίνησε σαν παροχή πρώτων βοηθειών στα άρρωστα μνημεία, εξελίχθηκε σε
νοσηλεία, χειρουργική, πλαστική, μικροχειρουργική και λίφτινγκ. Παρών σε κάθε
στιγμή από την αρχή του έργου ο Σωκράτης Μαυρομμάτης αποτύπωσε σε όχι
περισσότερες από 6.000 φωτογραφίες τις επεμβάσεις για λόγους τεκμηρίωσης.

Εν αρχή, το χάος. Εικόνα της Ακρόπολης σπαρμένη με ερείπια και θραύσματα, πριν από την έναρξη του αναστηλωτικού προγράμματος, το 1985 (στον φακό του Σωκράτη Μαυρομμάτη)

Δεν του επιτρεπόταν να υποκύψει στον πειρασμό του εντυπωσιασμού. Με ήλιο και
βροχή, καλοκαίρι και χειμώνα έπρεπε να εξασφαλίσει τις ίδιες αυστηρές συνθήκες
φωτογράφισης. Κλισέ που να δίνουν τον μέγιστο δυνατό αριθμό πληροφοριών με
ακρίβεια στην κλίμακα – είτε επρόκειτο για το πορτρέτο μιας ρωγμής από τη
διάβρωση στην άκρη ενός ανώνυμου θραύσματος είτε για τις πτυχώσεις στο ιμάτιο
ενός Ιππέα από τη ζωφόρο. Αποστολή του ήταν να δώσει λίγες εικόνες με πολλές
πληροφορίες, όπως λέει, φωτογραφίες συγκρίσιμες μεταξύ τους, μαυρόασπρες,
γιατί τέτοιες υπάρχουν στα αρχεία και γιατί μέχρι την εμφάνιση της ψηφιακής
φωτογραφίας αυτές παρουσιάζουν μεγαλύτερη αντοχή στον χρόνο.

Στα μεγάλα πανό της έκθεσης η διαδοχή των σιωπηλών μαρτυριών γίνεται εύγλωττη
σαν ταινία, καθώς δείχνει το πριν από την κάθε επέμβαση, τις χαρακτηριστικές
φάσεις της και το αποτέλεσμά της. Την ομορφιά, την πνευματική διέγερση, σ’
αυτή την έκθεση την προκαλεί η εικόνα της γυμνής αλήθειας. Το ενδιαφέρον το
εξάπτει η πρώτη παρουσίαση άγνωστων εικόνων, φάσεων που μοιάζουν με το άνοιγμα
της σφραγίδας πριν ξανακλείσει.

«Τα μνημεία της Ακρόπολης τα έχουν δοξάσει οι μεγαλύτεροι φωτογράφοι
του κόσμου», σημειώνει ο Άγγελος Δεληβορριάς. Τον υπεράνθρωπο όμως αγώνα που
καταβάλλεται σήμερα για τη φροντίδα τους μόνο η διεισδυτική και ευαίσθητη
ματιά ενός νέου ανθρώπου που συμμετέχει ενεργά θα μπορούσε ν’ αποδώσει». Κι
αυτός ο προνομιούχος είναι ο κ. Σωκράτης Μαυρομμάτης, που ξεκίνησε πριν από 27
χρόνια ως εξωτερικός συνεργάτης και σήμερα εξακολουθεί να δουλεύει με τον
μισθό υπαλλήλου στην εξονυχιστική ιχνηλασία του σωζόμενου, αλλά και την
ανακάλυψη του καινούργιου.

Σε τρεις βαλίτσες!

Ο προνομιούχος φωτογράφος με τα πιο διάσημα «μοντέλα» έχει την ευκαιρία να
απαθανατίσει όχι μόνο τον μόχθο και τα πάθη του μαρμάρου, αλλά και την
απαράμιλλη ομορφιά της αρχιτεκτονικής του. Αυτά μοιράζεται με το ευρύτερο
κοινό η έκθεση, που σχεδιάσθηκε ώστε να χωράει σε τρεις μεγάλες βαλίτσες. Με
αυτές θα ταξιδέψει αργότερα στο Βέλγιο για να σημάνει την ελληνική ανάληψη της
προεδρίας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, ώστε να γνωρίσουν όλοι ότι στην Ελλάδα η
αναστήλωση ενός μνημείου δεν είναι μια παροχή υπηρεσιών σ’ ένα μνημείο, αλλά
έργο δημιουργικό και συνεργασίας μεταξύ ελεύθερων ανθρώπων, από τον
μαρμαροτεχνίτη έως τον καθηγητή του Πολυτεχνείου.

INFO

Στο Μουσείο Μπενάκη (Κουμπάρη 1, τηλ. 010-3671.600. Από 1 έως 20 Οκτωβρίου.
Δευτέρα, Τετάρτη, Παρασκευή, Σάββατο 9 π.μ. – 5 μ.μ., Πέμπτη 9 π.μ. – 12 μ.μ.,
Κυριακή 9 π.μ. – 3 μ.μ. Τρίτη Κλειστά. Είσοδος: 3 ευρώ.