Μαθήματα μαïμουδισμού

Λένε ότι η ιστορία του «Κ-19: The widowmaker» – δηλαδή «Υποβρύχιο Κ-19» –
είναι εντελώς αληθινή και πως μόλις τώρα βγήκε στο φως της ιστορίας ύστερα από
40 χρόνια σοβιετικού σκότους. Τίτλος αυτού του… παρανοϊκού περιστατικού:
Παραλίγο Τσέρνομπιλ το 1961. Εκείνη τη χρονιά όπου οι μεν Αμερικανοί είχαν
οπλισμό ικανό να εξοντώσουν δέκα φορές τον πλανήτη και οι αντίπαλοί τους δύο
φορές, το σοβιετικό πολεμικό ναυτικό αποστέλλει προς τα διεθνή ύδατα πλησίον
των ΗΠΑ το πιο σύγχρονο και πιο πάνοπλο υποβρύχιο-καμάρι του με την ονομασία
«Κ-19». Στόχος του Κρεμλίνου να απειλήσει και ενδεχομένως να ανταποδώσει
πυρηνικά… πυρά. Με λίγα λόγια, μία σου μία μου. Η ισορροπία του τρόμου.

Αυτό είναι το πλαίσιο του ψυχροπολεμικού σαβουάρ βιβρ της εποχής. Αν
όμως το περιεχόμενο που αφηγούνται ο σεναριογράφος Κρίστοφερ Κάιλ και η
σκηνοθέτις Κάθριν Μπίγκελοου είναι αληθινό, τότε έχουμε μπροστά μας μια πρώτης
τάξεως εξήγηση για το γκρέμισμα της σοβιετικής… αυτοκρατορίας. Από τα πρώτα
λεπτά της προετοιμασίας, πριν καν αποπλεύσει αυτό το πυρηνικό «κήτος», όλοι,
από τον μάγειρα μέχρι τον καπετάνιο (Λίαμ Νίσον), αντιλαμβάνονται πως εντός
του σκάφους τα πάντα είναι προβληματικά και ξεχαρβαλωμένα. Ακόμα και η κεραία.
Το μόνο πράγμα που λειτουργούσε ήταν η γραφειοκρατία. Το σκάφος έπρεπε να
αποπλεύσει στην ώρα του πάση θυσία. Ακόμα και με κουπιά! Απίστευτο, παρανοϊκό,
αλλά μπορεί να είναι αληθινό.

Χάρισον Φορντ-Λίαμ Νίσον, οι δύο σύντροφοι-καπεταναίοι… του σοβιετικού «υποβρυχίου Κ-19»

Η κομματική ιεραρχία υποβιβάζει σε υποπλοίαρχο τον διαφωνούντα Λίαμ
Νίσον και αναθέτει το τιμόνι στον πειθαρχημένο Χάρισον Φορντ. Έτσι ένα σκάφος
με τεχνολογία ψαρόβαρκας Κουφονησίων, φορτωμένο με τόνους πυρηνικών κεφαλών
και με 150 ψυχές, κατευθύνεται προς το… Τσέρνομπιλ. Σε κάτι λιγότερο από μία
εβδομάδα σημειώνεται διαρροή πυρηνικής ενέργειας. Να επιστρέψουν δεν
μπορούσαν. Και τότε μόλις δύο βήματα από την κόλαση αρχίζει να παίζεται το
έργο «οι καλοί πεθαίνουν νέοι». Καμιά δωδεκαριά παλικάρια αποφασίζουν να τα
δώσουν όλα. Φορώντας πλαστικά αδιάβροχα βροχής (!) δρασκελίζουν το κατώφλι που
τους χωρίζει από τη Χιροσίμα και ανοίγουν τις κάνουλες για να καταψύξουν τον
αντιδραστήρα. Στην επιστροφή θυμίζουν ζωντανά λείψανα από την Αποκάλυψη του
Ιωάννου!

Λένε – και είναι πιστοποιημένο από την Ιστορία – πως οι συνθήκες είναι
εκείνες που μεταμορφώνουν τους νάνους σε γίγαντες (και τούμπαλιν). Η Κάθριν
Μπίγκελοου με το ρίσκο της συνοδοιπόρου του σατανικού μπολσεβικισμού,
αποκαλύπτει τον τιτάνιο ηρωισμό Ρώσων κομμουνιστών που μέχρι σήμερα ολόκληρη η
χολιγουντιανή οθόνη τους έλουζε σαν ρεπλίκες του Σαντάμ Χουσεΐν. Τέτοιες
ηρωικές πράξεις συμβαίνουν και θα συμβαίνουν σε όλα τα σημεία της υδρογείου. Ο
ηρωισμός είναι αποκλειστική υπόθεση της… πλέμπας, όχι της αριστοκρατίας. Της
βγάζω το καπέλο. Όμως το εγχείρημα σκοντάφτει σε τρία εμπόδια:

Αν συγκρίνεις το «Κ-19» με το ανεπανάληπτο γερμανικό «Das Boot» (Το
υποβρύχιο) του Βόλφγκανγκ Πέτερσεν, τότε πέφτεις πάνω στο χάσμα που χωρίζει
τον Κόπολα (ας πούμε) από τον Ρόμπερτ Ζεμέκις. Το νήμα πρέπει να το διατηρούμε
ψηλά, αλλιώτικα κάθε χρόνο και με κάθε ταινία θα υπολειπόμαστε από τις
επιδόσεις διεθνούς πρωταθλήματος στίβου στις γυμναστικές επιδείξεις Δημοτικού
Σχολείου. Η Μπίγκελοου όσο και να προσπαθεί δεν μπορεί να ελέγξει και να
παίξει με τα νεύρα του θεατή.

Δεύτερον, καταφεύγει σε ιδεολογικά σχήματα και προπαγανδιστικές
ευκολίες με αποτέλεσμα να υπονομεύει και μερικές φορές να κουρελιάζει τη
σοβαρότητά της (η ρωσική ιεραρχία αποτελείτο μόνο από άκαμπτους δυνάστες και η
ΕΣΣΔ έμοιαζε με ένα απέραντο Γκούλαγκ). Και τρίτον… ο Χάρισον Φορντ.
Φιλότιμες προσπάθειες, χαμηλοί τόνοι, βαριά (ρωσική) προφορά, αλλά ο άνθρωπος
με κάθε έκφρασή του και με κάθε εμφάνισή του φωνάζει από μακριά: Παιδιά, ό,τι
και να κάνω Ιντιάνα Τζόουνς θα μείνω.

Μεταξύ βιντεογκέιμ και τσίρκου

Δεν είναι δυνατόν. Τούτο εδώ το μείγμα φαλακρού Στίβεν Σίγκαλ και μηχανόβιου
Ράμπο Σταλόνε έχει κερδίσει τον τίτλο του πρωταθλητή των αμερικανικών ταμείων;
Ψέματα λένε. Θα ‘θελες να είναι ψέματα. Το «ΧΧΧ» (έτσι ακριβώς όπως τα γράφω
με τη συμπλήρωση στον ελληνικό τίτλο «Ο απόλυτος πράκτορας») είναι το συνώνυμο
του εμπορικού θριάμβου. Στα γράμματα διαβάζω το όνομα του σκηνοθέτη Ρομπ Κόεν,
αλλά πάλι λέω λάθος και πλάνη. Ο ρόλος του σκηνοθέτη είναι τόσο περιττός όσο
περιττή ήταν η άμυνα στην Εθνική Βραζιλίας του Πελέ. Όλη η δουλειά γίνεται από
τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και τους κασκαντέρ. Κάτι μεταξύ βιντεογκέιμ,
τσίρκου Medrano, Ρόλερμπόλ και εξατμίσεων Χάρλεϊ Ντάβιντσον. Αποτέλεσμα,
Πολτός. Τον αδειάζεις σε πλαστικά φωσφορίζοντα ποτήρια και τον μοιράζεις για
χαβαλέ. Μία από τις πιο παραληρηματικές ανοησίες που έχω δει σε ολόκληρη την
καριέρα μου, που το μόνο που μπορεί να προσφέρει σε ψαγμένα νεολαιίστικα πλήθη
είναι η κραυγή «εμπρός, προχώρα, σε θέλει όλη η χώρα».

«ΧΧΧ: Ο απόλυτος πράκτορας» και η απόλυτη καφρίλα

Το στόρι του πολτού εξαντλείται στην εξής επαναλαμβανόμενη κοινοτοπία:
Ανεγκέφαλο ρεμάλι που η μοναδική χρησιμότητά του είναι η πασαρέλα για τη
διεκδίκηση του τίτλου μίστερ Universe, προσλαμβάνεται από την Υπηρεσία Εθνικής
Ασφάλειας (πρακτορείο ανώτερο από τη CIA) με σκοπό να προσγειωθεί σε
μιασματική χώρα και να εξολοθρεύσει όλους του Μπιν Λάντεν, Μιλόσεβιτς και
Σαντάμ Χουσεΐν της πλάσης. Αν ήμουν ο σεναριογράφος και ο παραγωγός της
πολεμικής περιπέτειας «Τα 12 καθάρματα» θα τους πήγαινα στο δικαστήριο και θα
τους ζητούσα αποζημίωση 100 εκατομμυρίων δολαρίων!

Εκ της προσγειώσεως προκύπτει τσίρκο. Δικυκλιστές ίπτανται στο ύψος των
Δίδυμων Πύργων, ανατινάξεις φωτίζουν το σύμπαν, φλογοβόλα μετατρέπουν τα πάντα
σε αποκαΐδια και φαλακρά τομάρια αναδεικνύονται σε πατριώτες της αστερόεσσας
και του Τζορτζ Μπους τζούνιορ. Ούνα φάτσα ούνα ράτσα. Μοναδική χρησιμότητα του
φαλακρού… Ματσίστα που μπροστά του η προτροπή των φιλάθλων του Ολυμπιακού
«έμπαινε Γιούτσο έμπαινε» φαντάζει σαν νιαούρισμα νεογέννητης γατούλας, είναι
μόνο για τεστ ευφυΐας. Σου αρέσει; Κάποιο λάκκο έχει η φάβα. Συνιστώ ψάξιμο
και ψυχοθεραπεία. Δεν σου αρέσει; Θαύμα! Φίλε ηρέμησε, παραμένεις υγιής.

Μυστήριο άνευ μυστηρίου

Εκ πρώτης όψεως μοιάζει με αστυνομική ίντριγκα. Εκ δευτέρας, μοιάζει με τον
χρηματιστηριακό αέρα του 1999. Φουσκώνει, φουσκώνει, φουσκώνει και στη μέση
ξεφουσκώνει.

Ο καλός σκηνοθέτης Μπάρμπετ Σρέντερ που μόλις πριν από δύο χρόνια μας ευλόγησε
με την «Παρθένα των δολοφόνων» – ταινία που ζήτημα είναι αν την είδαν καμιά
χιλιάδα πιστών της οθόνης – ανέλαβε να διεκπεραιώσει μια αστυνομική φούσκα με
τον τίτλο «Murder by numbers», δηλαδή – ελληνιστί – «Θεωρίες εγκλήματος».
Εντός της οποίας συμβαίνουν τρία πράγματα:

«Θεωρίες εγκλήματος»: Η Σάντρα Μπούλοκ τη μια στιγμή με τον Σέρλοκ Χολμς την άλλη με τον Μπεν Τσάπλιν

Πτώματα νεαρών γυναικών «κολυμπάνε» σε μια ήσυχη αμερικανική πόλη (το
πρώτο). Θηλυκός ντετέκτιβ – η Σάντρα Μπούλοκ – και αρσενικός ντετέκτιβ – ο
Μπεν Τσάπλιν – αναζητούν τον δολοφόνο (το δεύτερο). Και δύο καλόπαιδα της
υψηλής κοινωνίας, που οι ιδέες τους είναι επηρεασμένες από τα διδάγματα του
Φίρερ, σκοτώνουν αδιακρίτως με στοίχημα «ρε συ, ουδέποτε θα μας βρουν γιατί
ούτε κίνητρο έχουμε, ούτε μοιάζουμε ύποπτοι». Η κατάληξη;

Στο πρώτο ημίωρο ξέρεις τους δολοφόνους, στο δεύτερο κοιτάς το ρολόι σου και
στο τρίτο κάθεσαι πάνω σε καρφιά. Άντε να τελειώνουμε γιατί έχουμε καλύτερα
πράγματα να κάνουμε.

Τριχοφυΐα κατά… Δαρβίνου

Κομεντί της εβδομάδας το «Human nature» – Ανθρώπινη φύση – του Μισέλ Γκοντρί,
βιντεοκλιπά των Chemical brothers και των Oasis. Περίπου σαν αστείο με «θέμα»
τον… Δαρβίνο και με τέσσερα πορτρέτα ιδιόρρυθμων ιστοριών. Το πρώτο είναι
γυναικείο, ωραίο, αλλά… τριχωτό. Η καψερή πάσχει από καλπάζουσα τριχοφυΐα.
Ε, και; Να πάει να κάνει ηλεκτρονική… αποκόλληση. Το δεύτερο είναι αρσενικό
και εντελώς αλλόκοτο. Τούτος εδώ ο τύπος έχει βάλει σαν σκοπό της ζωής του να
μάθει καλούς τρόπους στα ποντίκια. Η πλήρης απελπισία για τη βελτίωση του
ανθρώπινου… είδους. Το τρίτο πορτρέτο είναι και πάλι θηλυκό και εντελώς
γαλλικό. Και το τελευταίο – επίσης αρσενικό – φέρνει προς τον Δαρβίνο. Ο μόνος
φυσιολογικός, υγιής και ανθρώπινος ήρωας είναι ένας νέος που μεγάλωσε στην
άγρια φύση και που απέκτησε τρόπους πιθήκου. Όσο πίσω τόσο το καλύτερο.

«Ανθρώπινη φύση»: Τρίζουν τα κόκαλα του Δαρβίνου

Ως ιδέα θα κέρδιζε το πρώτο βραβείο στο επικείμενο Φεστιβάλ
Θεσσαλονίκης. Ως σενάριο (του Τσάρλι Κάουφμαν) θα το επέστρεφαν με τη σημείωση
«καλό αλλά λίγο». Και ως σκηνοθεσία θα πήγαινε στα bodyline για λίφτινγκ. Που
‘πα να πει «και να το χάσεις δεν χάνεις». Όσο για την τετράδα των ερμηνευτών,
αυτοί καταβάλλουν φιλότιμες προσπάθειες και κατά σειρά είναι: Τιμ Ρόμπινς,
Πατρίτσια Αρκέτ, Ρις Ίφανς και Μιράντα Ότο. Όλοι τους (παρέα με τους
παραγωγούς Σπάικ Τζόουνς και Άντριου Μπέργκμαν) πήγαν για μαλλί και παραλίγο
να βγουν κουρεμένοι!

Ο πρώτος έρωτας κρατά ακόμη

Προβάλλεται ακόμα – ως πέμπτη επιλογή αυτής της φτωχομέτριας εβδομάδας – και η
τρυφερή αισθηματική ιστοριούλα «Innovence», δηλαδή «Επιστροφή στην αθωότητα»,
με δύο ήρωες… ΚΑΠΗ. Η σκηνοθεσία είναι του ολλανδικής καταγωγής Αυστραλού
Πολ Κοξ και το στόρι πάει κάπως έτσι:

Εξηντάρης ανακαλύπτει ότι ζει στην ίδια πόλη με τον παιδικό του έρωτα,
την Κλερ. Έτσι αποφασίζει να της γράψει ένα γράμμα επιδιώκοντας να την
ξαναδεί. Εκείνη δέχεται διστακτικά και ανάμεσά τους ξυπνάει το παλιό εφηβικό
πάθος που δεν έχει σβήσει παρά τα 50 χρόνια που έχουν περάσει. Εκείνος θέλει
πολύ, αλλά εκείνη είναι εδώ και χρόνια παντρεμένη με κάποιον που αγαπά. Η
πλοκή θυμίζει τις «Γέφυρες του Μάντισον», αλλά η απόσταση είναι χασματική.
Στους τρεις βασικούς ρόλους εμφανίζονται: Τζούλια Μπλέικ, Τσαρλς Τίνγκουελ και
Τέρι Νόρις. Συγχωρέστε με, αλλά δεν πρόλαβα να το δω, γι’ αυτό το ρίσκο είναι
όλο δικό σας.

Τα Oscar της εβδομάδας

Καλύτερης ταινίας: Τίποτα, καμία

Υποβρύχιου ψαρέματος: «Κ-19»

Ρώσου ψαρά: Χάρισον Φορντ

Ρώσου βοηθού του ψαρά: Λίαμ Νίσον

Κτηνώδους δύναμης: «ΧΧΧ: Ο απόλυτος πράκτορας»

Φαλακρού απόλυτου πράκτορα: Βιν Ντίζελ

Μυστηρίου χωρίς μυστήριο: «Θεωρίες εγκλήματος»

Γυναικείας ερμηνείας χωρίς ερμηνεία: Σάντρα Μπούλοκ (με.. θεωρίες)

Ανδρικής ερμηνείας χωρίς ερμηνεία: Μπεν Τσάπλιν (των ίδιων θεωριών)

Τριχοφυΐας: «Ανθρώπινη φύση»