Ο ψαράς της Σκάλας

Στη Σκάλα Πολιχνίτου στη Λέσβο, 7.30 το πρωί είναι πολύ αργά. Τα περισσότερα
καΐκια έχουν ξεψαρίσει, τα δίχτυα είναι μαζεμένα και οι «μανάβηδες», οι
έμποροι δηλαδή των ψαριών, έχουν τις κασέλες μισογεμάτες. Στο καφενείο οι
παραγγελίες πέφτουν βροχή και το παζάρι βρίσκεται σε εξέλιξη. Ο ήλιος φωτίζει
τον κόλπο της Καλλονής, αλλά ακόμα η Σκάλα είναι στη σκιά. Ο Χρήστος
αγωνίζεται με τα δίχτυα και μου γνέφει να περιμένω. Πρώτα η δουλειά και μετά η
κουβέντα, το ούζο και τα γέλια. Στα 38 του χρόνια καμένος από τον ήλιο και
κάπως τσακισμένος από το αλάτι, ο Χρήστος είναι αγαπητός σε όλους, διατηρεί
τον τίτλο του πιο ωραίου άντρα στη Σκάλα (χαρακτηρισμό που δεν τον
αποδέχεται… ίσα που εκνευρίζεται!) και κάνει μια δύσκολη δουλειά,
συνεχίζοντας μια οικογενειακή παράδοση αιώνων. Δύο ώρες μετά έρχεται κατάκοπος
αλλά χαμογελαστός και κάθεται στο τραπέζι:

«Δουλειά μου είναι και μ’ αρέσει, παρ’ όλο που με κουράζει. Να φανταστείς ότι
άλλη δουλειά από ψαράς δεν έχω κάνει. Αφού έβγαλα το Λύκειο, δεν ήθελα να
σπουδάσω. Ήθελα να γίνω ψαράς! Οι παππούδες μου από τη Μικρά Ασία ψαράδες
ήτανε κι αυτοί. Στα Μοσχονήσια που έμεναν τότε είχαν ειδίκευση στο χταπόδι. Ο
πατέρας μου έλεγε πως το ξέραιναν στον ήλιο και μετά το έφτιαχναν μπάλες
50-100 κιλά η καθεμιά. Έτσι το διατηρούσαν και το έστελναν εξαγωγή στη Ρωσία.
Να φανταστείς, είχαν ένα μικρό βαρκάκι 5 μέτρα με πανιά και πήγαιναν μέχρι
πάνω Μακεδονία… Ρίσκαραν πολύ, αλλά είχαν οικογένεια πίσω… μωρά να
θρέψουν. Όταν ήρθαν πρόσφυγες στην Ελλάδα το κράτος έδωσε μισό στρέμμα στο
Μπουγάζι, στην είσοδο του κόλπου της Καλλονής. Έκαναν μια καλύβα πέτρινη 3×2
και εκεί μεγαλώσαμε εμείς… Τα μωρά έμεναν μέσα στην καλύβα και οι μεγάλοι
απ’ έξω… πού να χωρέσουμε όλοι! Με ετούτο τον τόπο είμαι πολύ δεμένος
συναισθηματικά… Τώρα όμως που έχω οικογένεια και παιδί θα πήγαινα
οπουδήποτε, αρκεί να βγαίνει το ψωμί και να συντηρώ το σπίτι μου».

Αριστερά: Σκάλα Πολιχνίτου, μετά το ψάρεμα. – Κάτω: Ο Χρήστος Κριπεντήρης επί το έργον. «Εγώ έγινα ψαράς για να μην έχω μπλεξίματα με χαρτούρες και τέτοια. Σήμερα όμως έφτασα να έχω τσάντα λογιστή με τα χαρτιά που ζητούν τα λιμεναρχεία. Μας κυνηγούν συνέχεια…»

Δεν γκρινιάζει, δεν παραπονιέται, αλλά ξέρει καλά τι σημαίνει να είσαι ψαράς
στον 21ο αιώνα. Η πιο ευτυχισμένη στιγμή της ζωής του ήταν η γέννηση του γιου
του, αλλά τι θα γίνει αν και εκείνος θέλει να ακολουθήσει το επάγγελμα;

«Μέχρι να μεγαλώσει ο γιος μου δεν θα είναι εύκολο να ζήσει από τη θάλασσα, κι
ούτε θέλω να τον δω ψαρά. Και κουραστικό είναι και χάνεις πράγματα από τη ζωή
σου. Άμα ξεκινάς στις 2 τη νύχτα για δουλειά και ξεμπερδεύεις στις 12 την άλλη
μέρα, πώς να έχεις προσωπική ζωή, πότε να διασκεδάσεις; Σαν να μη φτάνουν όλα
αυτά, μας έχουν ζορίσει πολύ από το κράτος. Εγώ έγινα ψαράς για να μην έχω
μπλεξίματα με χαρτούρες και τέτοια. Σήμερα όμως έφτασα να έχω τσάντα λογιστή
με τα χαρτιά που ζητούν τα λιμεναρχεία. Μας κυνηγούν συνέχεια… Είναι η
πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διαλύσει τα μικρά σκάφη, να μη μπορεί ένας
με μια βάρκα να ζήσει την οικογένειά του. Να δημιουργηθούν 5-10 μεγάλες
εταιρείες και εμείς να είμαστε υπάλληλοι για να μπορούν να μας ελέγχουν. Δεν
μ’ αρέσει αυτό, κι όσο αντέξω θα δουλεύω. Ήδη μας επιδοτούν για να κόβουμε τα
σκάφη. Δεν το κάνουν για να προστατέψουν τη θάλασσα, αλλά για να μας έχουν από
κάτω και να κάνουν κουμάντο!».

Τον ρωτάω για τη θάλασσα… αν έχει αλλάξει τίποτε τα τελευταία χρόνια και
εκείνος απαντά μονομιάς:

«Η θάλασσα έχει παραμείνει η ίδια, μονάχα η ρύπανση είναι μεγαλύτερη και έχει
ανέβει η θερμοκρασία στην ατμόσφαιρα. Ο τόπος έχει αλλάξει. Παλιότερα στη
Σκάλα ήταν μονάχα η παραλία, τώρα έχει φώτα και πλατείες. Η Νυφίδα δίπλα ήταν
ένα-δυο σπιτάκια, σήμερα δεν μπορείς να ψαρέψεις από τα πολλά φώτα!».

Η γυνή και η θάλασσα

«Θάλασσα είναι η γυναίκα. Πρέπει να ξέρεις πώς να την αρμενίσεις!», φωνάζει ο
Χρήστος και άλλοι γελάνε, άλλοι κουνάνε τα κεφάλια τους. Την ίδια στιγμή
ξεπροβάλλει η γυναίκα του Χρυσάνθη αγκαλιά με το μωρό. Έρχεται, κάθεται στο
τραπέζι και μπαίνει στην κουβέντα την ώρα που ο Χρήστος παίζει με τον γιο του:

«Έχω δει ευτυχισμένους ψαράδες, αλλά και ευτυχισμένους μεγαλογιατρούς. Άμα σ’
αρέσει αυτό που κάνεις, είσαι καλά. Ο άντρας μου είναι ψαράς, φιλότιμος και
δουλευταράς. Καλή είναι η δουλειά του κι άμα αρέσει και του γιου μου ας κάνει
την ίδια!». Ο Χρήστος γνέφει με νόημα: «Πήγαινέ την πιο πρίμα…». Γυρίζω και
τη ρωτάω αν είναι όμορφος ο Χρήστος. Η απάντηση είναι άμεση: «Ήταν και είναι ο
πιο ωραίος άντρας στη Σκάλα. Παρά τη σκληρή δουλειά και τις καταχρήσεις που
κάνει, διατηρείται πολύ καλά!».

INFO

Η Σκάλα Πολιχνίτου απέχει μόλις 4 χιλιόμετρα από τον γραφικό Πολιχνίτο Λέσβου,
βρίσκεται κοντά στην είσοδο του κόλπου της Καλλονής και έχει τη δεύτερη σε
μέγεθος ψαραγορά («παζάρι» το λένε οι τοπικοί) μετά τη Μυτιλήνη.