|
|
|
«Υπήρχαν κάποιοι που μου συμπεριφέρονταν με συγκεκριμένο τρόπο ακριβώς επειδή ήμουν “η” και όχι “ο” πρύτανης. Συμπεριφορά που δεν θα ήταν η ίδια αν στη θέση μου καθόταν ένας άνδρας» λέει η Χριστίνα Σπυράκη, η πρώτη, και μοναδική μέχρι σήμερα, γυναίκα που έφτασε στη θέση του πρύτανη
|
Εκεί που μέχρι πριν από μερικά χρόνια δεν επιτρεπόταν η παρουσία τους, σήμερα
οι γυναίκες είναι απαραίτητες. Είναι εκείνες που αναλαμβάνουν πια τα ηνία σε
μερικά από τα μεγαλύτερα πανεπιστήμια της χώρας, καταλαμβάνοντας όλο και
περισσότερες υψηλές θέσεις.
Κάτι που μοιάζει ακόμη πολύ μακρινό για την Ελλάδα. Στη χώρα μας, όσο πιο ψηλά
είναι η… καρέκλα τόσο λιγότερες γυναίκες φτάνουν σε αυτήν. Μόλις το 1996 η
πρώτη, και μοναδική μέχρι σήμερα, γυναίκα έφτασε στη θέση του πρύτανη. Ήταν η
καθηγήτρια Φαρμακολογίας Χριστίνα Σπυράκη που λέει στα «ΝΕΑ» πως και «οι
γυναίκες πρέπει να τολμήσουν περισσότερο για να φτάσουν ψηλά. Αν τολμήσουν, θα
το καταφέρουν».
Βέβαια, για να φτάσει μέχρι εκεί, πέρασε πρώτα από τη… σκάφη. Μια σκάφη με
πέντε βατράχια ήταν τα εργαλεία που της δόθηκαν για να διδάξει στους φοιτητές
στο πανεπιστήμιο, το 1987 που πρωτοπήγε στην Κρήτη ως καθηγήτρια! «Το 1999 που
έφυγα, όλα τα εργαστήρια του πανεπιστημίου διέθεταν υπερσύγχρονο εξοπλισμό».
Η Χριστίνα Σπυράκη ήταν η πρώτη γυναίκα που κάθησε στην καρέκλα του πρύτανη
του Πανεπιστημίου Κρήτης και μέχρι σήμερα είναι η μόνη που έχει φτάσει τόσο
ψηλά στην ιεραρχία των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. «Πριν από την
πρυτανεία, ήμουν πρόεδρος στην Επιτροπή Ερευνών του Πανεπιστημίου. Και το
γεγονός ότι λειτουργούσα δίκαια και ήμουν αρκετά οργανωτική φαίνεται ότι
“δούλεψε” υπέρ της εκλογής μου». Η ίδια πάντως είχε κάνει σαφές στους πάντες:
«δεν θέλω να με ψηφίσετε μόνο και μόνο επειδή είμαι γυναίκα»!
«Μια γυναίκα να διοικήσει ολόκληρο πανεπιστήμιο; Αδύνατο…». Δεν ήταν
λίγες οι φορές που το άκουσε να ψιθυρίζεται στους διαδρόμους του
πανεπιστημίου, λίγο καιρό μετά την εκλογή της στη θέση του πρύτανη. «Ένιωσα
αυτό που λέμε machismo από την πλευρά των ανδρών. Υπήρχαν κάποιοι που μου
συμπεριφέρονταν με συγκεκριμένο τρόπο ακριβώς επειδή ήμουν “η” και όχι “ο”
πρύτανης. Συμπεριφορά που δεν θα ήταν η ίδια αν στη θέση μου καθόταν ένας
άνδρας. Και αυτά παρά το ότι το συγκεκριμένο πανεπιστήμιο ήταν από τα πρώτα
που εξέλεξαν γυναίκες σε ανώτερες θέσεις».
Στα τρία χρόνια της θητείας της, δεν έκανε βέβαια μόνο δουλειές του πρύτανη.
«Μετακομίσαμε το πανεπιστήμιο του Ρεθύμνου μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο. Τότε
είχα κουβαλήσει καρέκλες και είχα κάνει διάφορες άλλες δουλειές μαζί με τους
υπόλοιπους. Και είχα μάλιστα κατηγορηθεί πως δεν τιμώ όπως πρέπει τη θέση του
πρύτανη! Τέτοια σχόλια δεν με απασχολούν. Αν κάτι πρέπει να γίνει, δεν έχει
και τόση σημασία ποιος θα το κάνει. Δεν θα με ‘νοιαζε να βάψω ή να σφουγγαρίσω
το γραφείο, αν αυτές οι δουλειές ήταν απαραίτητο να γίνουν».
Η Χριστίνα Σπυράκη έμαθε από πρώτο χέρι πως «πλήρης εμπιστοσύνη στις γυναίκες
δεν υπήρχε τότε και εξακολουθεί να μην υπάρχει». Ξέρει όμως ότι «μπορείς σιγά
σιγά να επιβληθείς. Με κανένα άλλο τρόπο παρά μόνο με τη δουλειά σου».
Πίσω από ΗΠΑ, Ευρώπη
Χαμηλό έως ελάχιστο εξακολουθεί να είναι το ποσοστό των γυναικών που
φτάνουν σε πρωτοκλασάτες θέσεις στα ελληνικά πανεπιστήμια. Ακόμα και οι
καθηγήτριες είναι λιγότερες σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, διαπιστώνουν
πρόσφατες ευρωπαϊκές έρευνες. Θα χρειαστεί ακόμη δουλειά για να φτάσει η χώρα
μας τα ποσοστά της Φινλανδίας, όπου οι γυναίκες καθηγήτριες πανεπιστημίου
ξεπερνούν το 18%.
Ακόμη περισσότερο δρόμο έχουμε για να μοιάσουμε στις Ηνωμένες Πολιτείες,
όπου όλο και περισσότερες γυναίκες αναλαμβάνουν τη διοίκηση της ανώτατης
εκπαίδευσης, ακόμη και σε πανεπιστήμια που μέχρι πρότινος ήταν παραδοσιακά
ανδροκρατούμενα.
Μέχρι το 1969, το Πρίνστον στο Νιού Τζέρσεϊ ήταν ένα πανεπιστήμιο αρρένων!
Το φετινό Σεπτέμβριο, που θα ξεκινήσουν τα μαθήματα, το ένα τρίτο των
διοικητικών στελεχών του θα είναι γυναίκες. Το πανεπιστήμιο επέλεξε μια
καθηγήτρια Νομικής από το Χάρβαρντ για τη διοίκηση της Σχολής Δημόσιων και
Διεθνών Σχέσεων. Είναι η Ανν-Μαρί Σλότερ και θα κάνει παρέα με μερικές ακόμη
γυναίκες, υψηλόβαθμα στελέχη του πανεπιστημίου. Ακόμα και στη θέση του
προέδρου, που αποτελεί την υψηλότερη βαθμίδα διοίκησης στα αμερικανικά
πανεπιστήμια, κάθεται μια γυναίκα.
Το Πρίνστον δεν είναι το μοναδικό παράδειγμα. Σύμφωνα με το Αμερικανικό
Συμβούλιο Εκπαίδευσης (ACE), το άλλο μισό του ουρανού καταλαμβάνει τη θέση του
αφεντικού στο 22% των πανεπιστημίων.
