ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ «Τα μαθηματικά είναι τέχνη»

Ο Γιώργος Αναστασίου βραβεύτηκε τον περασμένο Δεκέμβριο από την Ακαδημία Αθηνών με το βραβείο «Αριστείδου Πάλλα», στον παγκόσμιο διαγωνισμό που προκηρύχτηκε για την καλύτερη εργασία στη Μαθηματική Ανάλυση το διάστημα 1998-2000

Ο Γιώργος Αναστασίου ποτέ δεν μετάνιωσε για τις παρατηρήσεις που του έκαναν οι
καθηγητές του στο Γυμνάσιο, όταν τον έπιαναν να λύνει μαθηματικές ασκήσεις την
ώρα των αρχαίων ή των θρησκευτικών. Άλλωστε, όταν έχεις ξοδέψει όλο σου το
χαρτζιλίκι για να αγοράσεις κάθε φροντιστηριακό βιβλίο, τότε όχι μόνο στην
τάξη αλλά ακόμα και στο λεωφορείο θα βασανίζεσαι με εξισώσεις και
ολοκληρώματα.

Τώρα όμως, τα μαθηματικά για τον Γιώργο Αναστασίου έπαψαν να είναι απλοί
αριθμοί και άψυχοι τύποι. Έστω και αν τα διδάσκει 15 χρόνια στο Πανεπιστήμιο
του Μέμφις. Ύστερα από ατέλειωτα ξενύχτια, έρευνες, 4 βιβλία και 120
δημοσιεύσεις σε έγκριτα περιοδικά, τα μαθηματικά φαντάζουν στα μάτια του σαν
μια τέχνη. «Μα είναι τέχνη», λέει, «αν σκεφθείς ότι παίρνεις ερεθίσματα από
την καθημερινή σου ζωή και βάζεις το μυαλό σου να δουλέψει, για να φτιάξεις
κάτι που ύστερα από λίγο καιρό θα γίνει κομμάτι της ίδιας της ζωής».

Στα μαθηματικά, όπως και στην τέχνη, «μπορείς να δημιουργήσεις σχεδόν από το
μηδέν. Κάτι που δεν μπορείς με τόση ευκολία να κάνεις με άλλα πεδία των
θετικών επιστημών. Ένας πυρηνικός φυσικός, για παράδειγμα, που θέλει να
εξελίξει την έρευνά του, θα χρειστεί να δουλέψει με τη βοήθεια επιταχυντών και
ενός εξοπλισμού που απαιτεί γενναία χρηματική υποστήριξη».

Τα μαθηματικά είναι αλλιώς. Αρκεί μια καλή βιβλιοθήκη «ή μια σύνδεση με
το Ίντερνετ, ώστε να ξέρεις μέσα από τα περίπου 400 έγκυρα περιοδικά του
χώρου, το πού έχει φθάσει ο συνάδελφός σου, με τι έχει ασχοληθεί, ώστε να μην
κάνεις και εσύ τα ίδια». Σαν να έχεις, δηλαδή, μπροστά σου έναν λευκό καμβά
«και να βάζεις τη φαντασία σου να δουλέψει. Και δεν είναι τυχαίο, πως η
φαντασία κάποιων μαθηματικών που έχουν εξειδικευτεί στους περίπου 100 κλάδους
στους οποίους χωρίζεται η συγκεκριμένη επιστήμη, βρίσκεται αρκετά χρόνια
μπροστά. Συνθέτει ή αναλύει προβλήματα και καταστάσεις που ύστερα από κάποιο
μεγάλο διάστημα μπορεί να αποκτήσουν τη μορφή πραγμάτων που χρησιμοποιούμε
καθημερινά, για να κάνουμε ευκολότερη τη ζωή μας»

Κάτι δηλαδή σαν την Άλγεβρα του Τζορτζ Μπουλ, την οποία επεξεργάστηκε στα τέλη
του 19ου αιώνα και βρήκε εφαρμογή λίγο πριν από το 1950, όταν φτιάχτηκε ο
πρώτος ηλεκτρονικός υπολογιστής; «Αυτό είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό
παράδειγμα και γυρνώντας στην εποχή μας θα μπορούσαμε να αναφέρουμε τη θεωρία
των νευρωνικών κυκλωμάτων που αναζητά να αποκωδικοποιήσει τον τρόπο
λειτουργίας του εγκεφάλου, ώστε κάποια στιγμή – αν δώσει κανείς βάση στις πιο
αισιόδοξες φωνές – να καταφέρουμε να δημιουργήσουμε ένα μηχάνημα Ισχυρής
Τεχνητής Νοημοσύνης. Εγώ, πάντως, διατηρώ γι’ αυτό σοβαρές ακόμη επιφυλάξεις».

Όμως, εμείς που δεν έχουμε και τόση φαντασία δύσκολα μπορούμε να βρούμε τη
γοητεία των μαθηματικών στα πράγματα που μας περιβάλλουν. Ο Γιώργος όμως
μπορεί και βλέπει μέσα απ’ αυτά. Στο κινητό τηλέφωνο που θα κτυπήσει, εμείς θα
δούμε τον αριθμό εκείνου που μας παίρνει. Ο Γιώργος όμως θα δει μια αλληλουχία
αριθμών και εξισώσεων που αποτελούν τη θεωρία των σημάτων «πάνω στην οποία
βασίζεται η λειτουργία των κινητών. Πίσω από τη μετάδοση μιας δορυφορικής
εικόνας από το ένα μέρος του κόσμου στον άλλο, τη θεωρία των κυματοειδών.
«Ακόμη και τα ρομπότ που κάνουν περίπλοκες εγχειρήσεις, στην πράξη εκτελούν
μια χορογραφία συναρτήσεων»!

«Εξετάσεις δίνουμε συνέχεια»

Η συμβουλή που δίνει ο Έλληνας καθηγητής σε όλα τα νέα παιδιά πριν
σπουδάσουν, είναι να δοκιμάζουν λίγο απ’ όλα, ώστε να δουν τι τους αρέσει
περισσότερο. «Από την ηλικία των 15 χρόνων να ενημερώνονται για τις επιστήμες,
είτε είναι αυτές θετικές είτε κλασικές. Ας μαθαίνουν ακόμη και για τη
βιομηχανία του κινηματογράφου, αν τους αρέσει η Έβδομη Τέχνη. Στον ελεύθερο
χρόνο ας διαβάζουν εφημερίδες και περιοδικά, για να δουν πόσο τους συγκινούν
οι ανακαλύψεις σε διάφορα γνωστικά αντικείμενα. Ας ψάχνουν και το Ίντερνετ για
περισσότερες πληροφορίες, αν έχουν οποιαδήποτε απορία. Όμως, αυτό που στο
τέλος πρέπει να ξέρουν, είναι ότι για να γίνουν οι καλύτεροι στο είδος τους θα
πρέπει να αφοσιωθούν σ’ αυτό που θα διαλέξουν και να δουλέψουν σκληρά, γιατί
εξετάσεις θα δίνουν συνέχεια και όχι μόνο μια φορά για να περάσουν στη σχολή τους».

INFO

Ο Έλληνας καθηγητής έχει φτιάξει τη δική του σελίδα στο Διαδίκτυο: http: //www.msci.memphis.edu/~anastasg/anlyjour.htm