Η γενιά του «τίποτα» και του «ποτέ»

Οι σημερινοί είκοσι και κάτι ζητάνε ένα σπορ αυτοκίνητο, ένα σούπερ μοντέρνο μεγάλο σπίτι, μία ανώδυνη ζωή σαν αυτή που τους δείχνουν οι νεανικές τηλεοπτικές σειρές του στυλ «Τα Φιλαράκια» και «Να Με Προσέχεις» (φωτογραφία)

Δεν είναι κάποια παρατεταμένη εφηβική μελαγχολία που κάνει τους νέους -όχι
μόνον στη Βρετανία και την Ελλάδα- να νιώθουν στερημένοι από χαρά, χρόνο,
ικανοποίηση, πραγματοποιημένα όνειρα. Είναι και τα οικονομικά στοιχεία, οι
αναλύσεις των τραπεζικών οργανισμών και οι δείκτες ανάπτυξης, δημογραφίας και
βιοτικού επιπέδου σημειώνουν ένα κόκκινο «μείον» δίπλα σε αυτές τις ηλικίες.

«Είμαστε η γενιά του ποτέ και του τίποτα», φωνάζουν από τα παιδικά τους
δωμάτια, όπου εξακολουθούν να μένουν μαζί με τους γονείς τους αν και έχουν
μπει στον κόσμο των ενηλίκων και της κατανάλωσης. Είναι οι νέοι που για να
ολοκληρώσουν τα μεταπτυχιακά τους κατέφυγαν σε σπουδαστικά δάνεια που τώρα
εξοφλούν με τη μισθωτή εργασία τους. Είναι οι άνθρωποι εκείνοι που ζουν στην
πρωτεύουσα, γιατί εκεί βρίσκονται οι ευκαιρίες καριέρας και καλύτερης ζωής.
Είναι όλοι εκείνοι που αν επιχειρήσουν την αποκοπή του ομφάλιου λώρου από την
οικογένεια θα υποστούν το τίμημα να δουλεύουν για να πληρώνουν το νοίκι και
τους λογαριασμούς ενός φτηνού δυαριού, θεωρώντας ότι προσφέρουν στον εαυτό
τους την υπέρτατη πολυτέλεια.

Η ελευθερία σήμερα κοστίζει το επιτόκιο 16,7% που σε χρεώνει η κατοχή
μιας πιστωτικής κάρτας, ώστε να μπορείς να εξοπλίσεις το διαμέρισμα της
ενηλικίωσης. «Είμαι 28 χρόνων και δίνω όλο μου τον μισθό για να ξεχρεώσω τις
αγορές επίπλων και ηλεκτρικών ειδών που έχω κάνει με κάρτες για να μη μένω με
τους δικούς μου», λέει η Στέλλα, που κάνει ιδιαίτερα μαθήματα Μαθηματικών και
μόλις πριν από ένα χρόνο πήρε την απόφαση της Μεγάλης Φυγής. Αυτό όμως
συνεπάγεται 45 έως και 50 ώρες εβδομαδιαία εργασία, για να εξασφαλίζει τα
1.170 ευρώ των μηνιαίων λογαριασμών της.

Όμως σαν τη Στέλλα υπάρχουν στην Ελλάδα (σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία)
γύρω στις 800.000 νέοι άνδρες και γυναίκες, με μεγάλες προσδοκίες, υψηλές
απαιτήσεις και τελικά ψαλιδισμένες επιθυμίες, από φορτωμένες οικονομικές
υποχρεώσεις και συμπιεσμένο ελεύθερο χρόνο.

«Θέλουμε τον κόσμο και τον θέλουμε τώρα». Το σύνθημα των Αμερικανών
φοιτητών των 60’ς ακούγεται πια σαν ρομαντική ουτοπία. Οι σημερινοί είκοσι και
κάτι ζητάνε ένα σπορ αυτοκίνητο, ένα σούπερ μοντέρνο μεγάλο σπίτι, μία ανώδυνη
ζωή σαν αυτή που τους δείχνουν οι νεανικές τηλεοπτικές σειρές του στυλ «Τα
Φιλαράκια» και «Να Με Προσέχεις». Μία ζωή όπου μία παρέα λαμπερών συγκατοίκων
ή αδελφιών ζουν σε όμορφα σπίτια, με ξεχωριστή διακόσμηση, οδηγούν ακριβά
αυτοκίνητα – έστω και αντίκες – και δουλεύουν περιστασιακά ή καθόλου
κατορθώνοντας να φτάνουν τη ζωή τους στα άκρα. Ακριβώς δηλαδή όπως δείχνουν
και οι διαφημίσεις νέων ανθρώπων που πηγαίνουν για ιστιοπλοΐα, κάνουν
ράφτινγκ, μπάντζι τζάμπινγκ ή ορειβασία στο Έβερεστ. Μόνο που πίσω από το
διαφημιστικό η αληθινή ζωή προσφέρει στους νέους που γυρνάνε από την εκδρομή
το σπιτικό φαγητό που μόνο μία μαμά ξέρει να φτιάχνει.

Στη δίνη της «νέας κατανάλωσης»

Η γενιά του «τίποτα» είναι όλοι εκείνοι οι νέοι των 25-30 που αν επιχειρήσουν την αποκοπή του ομφάλιου λώρου από την οικογένεια θα υποστούν το τίμημα να δουλεύουν για να πληρώνουν το νοίκι και τους λογαριασμούς ενός φτηνού δυαριού, θεωρώντας ότι προσφέρουν στον εαυτό τους την υπέρτατη πολυτέλεια

«Για να αποφασίσω να μείνω μακριά από τους δικούς μου χρειάζεται να μοιραστώ
τα έξοδα ενός σπιτιού. Επομένως πρέπει να κάνω σχέση με μία κοπέλα, με την
οποία να νιώθω ότι μπορώ να ζήσω για πολύ καιρό. Από την άλλη, εγώ που είμαι
28 θέλω ακόμα να αποκτήσω εμπειρίες κι από άλλες σχέσεις. Όμως μία συνομήλική
μου αρχίζει να σκέπτεται τον γάμο και τα παιδιά. Ωστόσο, οι άντρες της ηλικίας
μου θέλουν να ζήσουν ανεξάρτητοι, να έχουν το δικό τους σπίτι και πολλές
σχέσεις. Είναι λοιπόν αδύνατο να τα έχεις όλα αυτά. Κι αν περιμένεις να γίνεις
38 για να τα αποκτήσεις, είναι γελοία αυτή η παράταση της εργένικης ζωής»,
λέει ο Νικήτας, ο οποίος έχει τελειώσει τα μεταπτυχιακά του, δουλεύει πολλές
ώρες στο δημιουργικό τμήμα μιας διαφημιστικής εταιρείας και περιμένει να πάει
στον στρατό, αλλά δεν βλέπει τον εαυτό του έτοιμο για γάμο.

«Νιώθω σαν τα ποντίκια χάμστερ που τρέχουν μέσα στον τροχό. Έχω μάθει αρκετά
πράγματα για να υπάρχω, αλλά όχι τόσα ώστε να ζω αληθινά», λέει ο Μανώλης,
ετών 30, που δημοσιογραφεί σε μηνιαίο περιοδικό. «Είμαι τόσο χρεωμένος με τις
κάρτες μου που δεν υπάρχει τρόπος η τράπεζα να μου δώσει δάνειο για να
αποκτήσω σπίτι. Αν πάλι έφευγα από την Αθήνα για να ζήσω αλλού, θα είχα
μικρότερο κόστος ζωής αλλά δεν θα έβγαζα πολλά λεφτά. Μου φαίνεται ότι δεν
υπάρχει δρόμος στη ζωή μου».

Οι εκτιμήσεις των τραπεζικών στελεχών δηλώνουν το αδιέξοδο των νέων σε
αριθμούς. Οι πιστωτικές κάρτες που έχουν εκδοθεί στη χώρα μας ξεπερνούν τα 4,5
εκατομμύρια και «σύμφωνα με στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, οι Έλληνες
χρωστούν αυτή τη στιγμή στις τράπεζες 25 δισ. ευρώ από στεγαστικά,
καταναλωτικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες και πολλοί από αυτούς δουλεύουν για
να ξεχρεώσουν τα δανεικά» («ΤΑ ΝΕΑ», 6-6-2002).

Οι νέοι σήμερα βρίσκονται στη δίνη της «νέας κατανάλωσης», όπως επισημαίνουν
οι οικονομολόγοι Αντιγόνη Λυμπεράκη και Θεόδωρος Πελαγίδης, συγγραφείς του
βιβλίου «Αποενοχοποιώντας την κατανάλωση» (Εκδόσεις Παπαζήση). Εξηγούν δηλαδή
ότι «παγιδεύονται στη μανιώδη καταναλωτική υστερία κι έτσι αισθάνονται ένα
κενό απελπισίας, για το οποίο επιπλέον υποχρεώνονται να υποκρίνονται ότι τους
ικανοποιεί. Η υστερική αυτή κατανάλωση, χωρίς αρχές και κριτήρια, απαντά σε
έναν αρρωστημένο υπερβολικό ναρκισσισμό, Ο οποίος φανερώνει ακριβώς την
αυξανόμενη συναισθηματική κενότητα και τη μειωμένη αυτοεκτίμηση που έχει ο
σύγχρονος βιαστικός άνθρωπος τού σήμερα, αφού παραμελεί εκ των πραγμάτων και
λόγω του ρυθμού της ζωής του τον εαυτό του είτε συναισθηματικά είτε σε
ζητήματα που αφορούν τη σωστή διατροφή του ή την εκγύμναση του σώματός του.
Έτσι, η ένταση και το ανεκπλήρωτο που νιώθουν στη δουλειά τους οι άνθρωποι
μεταφέρεται και εκτονώνεται στην κατανάλωση. Με την ίδια ένταση που δουλεύουν
με την ίδια ψωνίζουν».

Υπάρχουν, ωστόσο, ακόμα φωνές που αντιστέκονται. Σαν εκείνη του Μιχάλη
Μυτακίδη, γνωστού ως Β.D. Foxmoor, που ραπάρει ελληνικά και τραγουδάει σε
ρυθμό low bap «Τίποτα πια»:

– Μήπως θέλεις το όνειρό σου ντυμένο καλά;

– Δεν θέλω τίποτα πια.

-Τον χαμένο σου ίδρωτα μήπως θες σε φράγκα πολλά;

– Δεν θέλω τίποτα πια.

– Μήπως θέλεις μια κλεμμένη παλιά αγκαλιά;

– Δεν θέλω τίποτα πια.

– Ή μήπως θες απ’ τη ζωή την τελευταία γουλιά;…

Μ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ

«Αξίζει τον κόπο η ανεξαρτησία»

Ο συγγραφέας Μιχάλης Μιχαηλίδης δεν χαρίζεται εύκολα στην απαισιοδοξία τού
τίποτα: «Αξίζει τον κόπο να έχεις κόψει το φαΐ, προκειμένου να έχεις την
ανεξαρτησία σου στα 25», είναι η άποψη που διατυπώνει στα «ΝΕΑ». «Το να έχεις
πάρει ντοκτορά για να δουλέψεις σε μία πολυεθνική, μπορεί να σου εξασφαλίσει
δουλειά με καλούς όρους, αλλά αυτή η εξέλιξη είναι θέμα δουλοπρέπειας. Το να
δουλεύεις δωδεκάωρα και να ζεις με τη μαμά σου είναι δουλοπρέπεια. Κανείς δεν
μπορεί έτσι να δώσει φτερά στα πόδια του. Όμως η αίσθηση πληρότητας και η
εσωτερική ευτυχία είναι το πραγματικό ζητούμενο και από προσωπική εμπειρία
ξέρω ότι χρειάζεται χρόνος. Δεν απέκτησα ποτέ κάρτα, γιατί δεν θεώρησα ως
δεδομένο τις διακοπές εκατομμυρίου, τις οποίες θα εξοφλώ με δόσεις. Πολυτέλεια
για μένα σημαίνει να μπορεί κάποιος να σκέφτεται, να κατεβάζει ιδέες, να
χτίζει ένα μοντέλο ζωής και να το πετυχαίνει χωρίς να παθαίνει κρίσεις
υστερίας και ανταγωνισμού. Ξέρω ότι είναι δύσκολο και περίπλοκο. Όμως αυτή η
διαδρομή είναι επιλογή μου και δεν μου την υπαγόρευσε κανείς, παρά ο εαυτός μου».

Β.ΤΖΑΒΑΡΑΣ

«Αυτό που σε ευχαριστεί δεν αρκεί για βιοπορισμό»

Οι Occasional Dream

Ο 29χρονος Βασίλης Τζαβάρας, μουσικός στα συγκροτήματα Occasional Dream
και Take the Money and Run, γνωρίζει πολύ καλά ότι το να κάνεις μόνον εκείνο
που σε ευχαριστεί – στην προκειμένη περίπτωση μουσική – δεν αρκεί για
βιοπoρισμό. «Ξέρω πολλούς από τον χώρο αυτό να κάνουν άλλες πρωινές δουλειές,
είτε άσχετες – π.χ. τυπογράφοι – είτε σχετικές με τη μουσική, παραδίδοντας
μαθήματα ή δουλεύοντας σε δισκοπωλεία. Όλοι μας όμως νιώθουμε ότι κάνουμε κάτι
δημιουργικό, ότι είμαστε μία μουσική παρέα που μοιραζόμαστε κοινούς στόχους.
Από την άλλη πλευρά, όσο πιο εξεζητημένο είναι το είδος της μουσικής με το
οποίο ασχολείται κάποιος, αν δηλαδή παίζει τζαζ, γνωρίζει ότι το οικονομικό
του όφελος είναι μικρό. Όμως αν το έχεις επιλέξει συνειδητά ξέρεις ότι περί
αυτού πρόκειται και είσαι συνειδητοποιημένος ότι δεν θα κάνεις την καριέρα του
λαϊκού τραγουδιστή.

Έπειτα από εννέα χρόνια στους Occasional Dream και επτά στους Take The Money
and Run νιώθω ότι κάποιες από τις προσδοκίες μου έχουν πραγματοποιηθεί. Με
μεγάλο κόστος βέβαια, γιατί ούτε ο οικονομικός ούτε ο κοινωνικός περίγυρος
βοηθάνε στο να σε εκτινάξουν στο στερέωμα του ροκ σταρ, αν δεν είσαι από την
πλευρά του εμπορικού μέσου όρου. Ξέρω ότι είναι δύσκολο, ξέρω ότι κάποιοι από
μας ζορίζονται πολύ κι ότι αυτή η κούραση βγαίνει στον στίχο, ότι έχουν άγχος
για να βρουν δουλειά κάθε χειμώνα. Όμως τοποθετείς τον εαυτό σου σε μία
συνολική βάση για να τον ξεμπλοκάρεις από τις δυσκολίες και έτσι συνεχίζεις να προχωράς».