Παρίσι: η παγκόσμια γιάφκα!

Αν δεν είχες σπουδάσει, «τότε», στο Παρίσι, έχεις ένα ισχυρό άλλοθι ότι δεν
είσαι τρομοκράτης· αν όμως είχες σπουδάσει, πρέπει να εξηγήσεις δημοσίως – και
να πείσεις – ότι μπορεί να έχει κάποιος σπουδάσει στο Παρίσι και να μην έγινε,
γι’ αυτό τον λόγο, τρομοκράτης ή να διαβεβαιώσεις, δημοσίως πάντοτε, ότι,
μολονότι ήσουν «εκεί», «τότε», δεν είχες γνωρίσει προσωπικώς τον «αρχηγό»!

Πάλι, λοιπόν, βρισκόμαστε μπροστά σε ένα είδος «πιστοποιητικού φρονημάτων» που
ζητείται από μερίδα, όχι μικρή όμως, των μηχανισμών διαμόρφωσης κοινής γνώμης
από συγκεκριμένη κατηγορία πολιτών: την ελληνική διανόηση με παρισινές σπουδές
στη δεκαετία 1965-1975 και, ακόμη καλύτερα, από κάθε πολίτη που σπούδασε
οποτεδήποτε στο Παρίσι. Θα επανέλθω, γιατί αυτό είναι το σημερινό θέμα μου,
αφού σημειώσω, παρεμπιπτόντως και για να γελάσουμε πικρά, ότι κανένας από τους
τρομοκράτες, ούτε διανοούμενος είναι ούτε σπούδασε στο Παρίσι – ο «αρχηγός»
ήταν εκεί για «επαναστατικούς» λόγους και παρακολούθησε και κάτι μαθήματα· και
αφού υπενθυμίσω, για την ιστορία, ότι όταν πριν από πάνω από σαράντα χρόνια ο
Γ. Παπανδρέου επιχειρούσε να δημιουργήσει ένα μη δεξιό, δημοκρατικό κόμμα, για
να το πετύχει ήταν αναγκασμένος να δηλώνει και να αποδεικνύει συνεχώς ότι ο
ίδιος και το κόμμα του ανήκαν στην εθνικόφρονα μερίδα της πολιτικής.

Επανέρχομαι τώρα στο «Παρίσι», στο θέμα μου δηλαδή, για να δούμε τι ακριβώς
συκοφαντείται μέσω της ενοχοποίησης της συγκεκριμένης πόλης και τι
διακυβεύεται για την ελληνική κοινωνία τού σήμερα – γιατί πιστεύω και θα
επιχειρήσω να εξηγήσω ότι αφορά ολόκληρη την κοινωνία αυτό που συμβαίνει. Τι
όμως αντιπροσωπεύει το Παρίσι στα μάτια του κόσμου; πώς αυτό εικονογραφείται
στην κοινή γνώση; με δυο λόγια: είναι η πόλη των επαναστάσεων, των κοινωνικών
και των διανοητικών, και η πόλη που έχει τη δύναμη να τις εξάγει σε όλο τον
κόσμο· και μολονότι το 1789, η Κομμούνα και ο Μάης υπήρξαν γεγονότα με τα
οποία πολλοί διαφώνησαν ή και τρομοκρατήθηκαν (συγγνώμην για τη λέξη, τέτοιες
μέρες), το Παρίσι έχει μείνει στην κοινή συνείδηση ως «η πόλη του φωτός»· του
πνευματικού, εννοείται. Επειδή βέβαια οι διανοητικές επαναστάσεις που
γεννήθηκαν σ’ αυτήν την πόλη ήταν εξίσου σημαντικές – τουλάχιστον εξίσου
σημαντικές – με τις άλλες από τον 18ο αιώνα και μετά: μετά το μεγάλο κίνημα
του Διαφωτισμού, από εκεί εκπορεύτηκαν όλα τα πνευματικά και καλλιτεχνικά
κινήματα που ανανέωσαν ριζικά τη σκέψη και έκαναν τις κοινωνίες καλύτερες.

Όλα αυτά είναι ανάγκη να τα έχουμε υπόψη, αν θέλουμε να καταλάβουμε τι
σημαίνει η επιμονή των ΜΜΕ, κυρίως των ηλεκτρονικών, στο Παρίσι, ως της μήτρας
όπου εκκολάφθηκε το αριστερίστικο κίνημα και η καθ’ ημάς τρομοκρατία – μια
άλλη φορά, ίσως επιχειρήσω να εξηγήσω γιατί έχουμε να κάνουμε με πραγματική
τρομοκρατική οργάνωση, αλλά όχι αριστερή, ούτε αριστερίστικη – κυρίως κατά τα
χρόνια της δικτατορίας. Χρειάζονται δυο λόγια ακόμη: οι Έλληνες νέοι που τότε,
στα μέσα ας πούμε του ’60, έκαναν τις μεταπτυχιακές ή και προπτυχιακές σπουδές
τους στο Παρίσι βρέθηκαν να μην μπορούν ή να μη θέλουν να επιστρέψουν στην
Ελλάδα μετά το απριλιανό πραξικόπημα και μαζί με πολλούς άλλους που έφτασαν
εκεί κυνηγημένοι, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, έζησαν τα συνταρακτικά
γεγονότα του Μάη ’68 και όλων των «’68» σε άλλες χώρες μαζί με τον καταιγισμό
άλλων, εξίσου συνταρακτικών γεγονότων, την «άνοιξη της Πράγας» και τη
σοβιετική εισβολή, την Πολιτιστική Επανάσταση, το κίνημα κατά του πολέμου στο
Βιετνάμ, ακόμη και τη διάσπαση του ΚΚΕ· όλα αυτά, ακόμη και αυτά που δεν
συνέβαιναν στο Παρίσι, εκεί έμπαιναν στο καμίνι της επεξεργασίας και της
μετατροπής τους σε κοινωνική θεωρία.

Αυτά λοιπόν συκοφαντούνται και βάλλονται σήμερα, αυτά και αυτοί· με την
ευκαιρία όσων συμβαίνουν αυτές τις ημέρες με την τρομοκρατία συκοφαντούνται
γεγονότα και κινήματα, κοινωνικά, πολιτικά και πνευματικά του Παρισιού της
περιόδου 1965-1975, και οι άνθρωποι που τα έζησαν, είτε συμμετέχοντας στο
αντιχουντικό φοιτητικό κίνημα του Παρισιού, είτε έχοντας κάνει από πριν τις
σπουδές τους και συμμετάσχει στις ποικίλες πολιτικές και πνευματικές ζυμώσεις.
Συκοφαντείται, με άλλα λόγια, αναδρομικά μια ολόκληρη γενιά της ελληνικής
διανόησης, η οποία και στη διάρκειά της, αλλά κυρίως μετά το 1974 εκόμισε στην
Ελλάδα τον γαλλικό Λόγο για τα πράγματα, έναν νέο, σύγχρονο τρόπο σκέψης,
διαφωτισμένο, με τον οποίο η γενιά αυτή μπόρεσε να συμβάλει αποφασιστικά στη
ριζική ανανέωση των επιστημών (των κοινωνικών, κυρίως, και των ιστορικών) και
των τεχνών και να κυριαρχήσει, ακόμη μέχρι σήμερα, στη συγκρότηση ενός
σύγχρονου ελληνικού επιστημονικού λόγου και στη διαμόρφωση μιας νέας
διανόησης· συκοφαντείται αυτό που το γαλλικό πνεύμα των δύο τελευταίων αιώνων
είχε να προσφέρει στην οργάνωση της ελληνικής κοινωνίας· συκοφαντείται, επειδή
οι φορείς του τών τελευταίων 40 χρόνων ήταν στο Παρίσι την ίδια περίοδο που
ήταν και ο «αρχηγός» και συνέβη και ο Μάης!

Έχουμε να κάνουμε με την ενοχοποίηση – δαιμονοποίηση πραγματικοτήτων που
ανανέωσαν την ελληνική κοινωνία, κάτι που εξυπηρετεί τον αντιδιαφωτιστικό
λόγο, τη συντήρηση· η οποία χρησιμοποιεί μάλιστα τη γνωστή μέθοδο
ενοχοποίησης, αυτήν του καλού και του κακού, την αμερικανικού τύπου και με
θεολογικά χαρακτηριστικά.

Ο Βασίλης Κρεμμυδάς είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.