Φωτογραφίες με «φωνή»

Φωνές από το «υπερπέραν» επικοινωνούν με τα δελτία ειδήσεων, ενώ εμείς βλέπουμε απλώς μια φωτογραφία, μία εικόνα παγωμένη, με την οποία συνδιαλεγόμαστε συμβολικώς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο διάλογος του Γιώργου Λιάγκα με τη… φωτογραφία του Γιώργου Τράγκα

Έχετε δει τη φωτογραφία μου; Είναι θαυμάσια και πολύ… ομιλητική. Μπορείτε να
την κοιτάτε σαν να είμαι εγώ αυτοπροσώπως. Η τεχνολογία έχει λύσει το πρόβλημα
του τόπου και του χρόνου. Της ύλης. Απελευθερωμένοι από τα δεσμά των εγκόσμιων
διαστάσεων, είμαστε οι α-σώματοι «άγγελοι» των ειδήσεων.

Τους βλέπουμε κάθε απόγευμα στα δελτία αυτούς τους α-σώματους «αγγέλους» να
μιλούν. Από το υπερπέραν; Από τόπους διακοπών; Από θάλασσες μακρινές; Από
άλλους πλανήτες; Μόνο η φωτογραφία τους με τη γήινη μορφή τους φιγουράρει στην
ταπετσαρία των 6πλών παραθύρων. Τόσο απαραίτητη η «φωνή» τους στα τηλε-δελτία,
που ακόμη και χωρίς τη φυσική τους παρουσία αυτή είναι εκεί.

Οι συνομιλητές τους και οι παρουσιαστές κοιτούν τη φωτογραφία και της
απευθύνουν τον λόγο σαν να πρόκειται για αληθινή παρουσία. Ο Γιώργος Τράγκας,
από θάλασσες διακοπών, ο Νίκος Κακαουνάκης, επειδή δεν προλαβαίνει τις
απευθείας συνδέσεις από κανάλι σε κανάλι και μερικοί ακόμη, που επίσης δεν
προλαβαίνουν να διασχίσουν τις αποστάσεις από τηλεπαράθυρο σε τηλεπαράθυρο,
«εμφανίζονται» πλέον διά της φωτογραφίας τους. Και μιλούν φυσικά και δίνουν
πληροφορίες, κάνουν ρεπορτάζ, προφανώς κρεμασμένοι στα κινητά αν είναι εκτός
Αθηνών.

Κάποτε η αλήθεια είχε ανάγκη το Πρόσωπο. Θέλαμε να κοιτάμε κάποιον στα μάτια
για να σιγουρευτούμε ότι είναι κάτοχός της. Η τηλεοπτική τεχνολογία κάνει κάτι
τέτοιο να μοιάζει αστείο. Έτσι κι αλλιώς το «πρόσωπο» που βλέπουμε στη μικρή
οθόνη δεν είναι το πραγματικό. Μεσολαβεί η τηλεοπτική σκηνοθεσία και η κάμερα.
Ωστόσο, μοιάζουν γελοίες αυτές οι παθιασμένες καθημερινές συζητήσεις με…
φωτογραφίες, ενώ μια φωνή off αναπτύσσει επιχειρήματα.

Φτάσαμε να κοιτάμε στα μάτια όσους εμφανίζονται στην 6πλή παραθυράτη
σύνθεση για να δούμε αν κουνιούνται τα βλέφαρα. Τρεμοπαίζουν; Να, ορίστε το
σημάδι της «ζωής». Αλλιώς γινόμαστε μάρτυρες μιας παράδοξης σύνθεσης μέσων,
εφημερίδας, ραδιοφώνου και τηλεόρασης. Ενός σύγχρονου, μιντιακού Φρανκενστάιν.

Και καθώς οι περισσότερες από τις φωτογραφίες δεν είναι παρά παγωμένα πλάνα
από παλιότερες εμφανίσεις των «καλεσμένων» στο κανάλι, βλέπουμε τα χείλη
σουφρωμένα τη στιγμή που πάνε να αρθρώσουν μια συλλαβή, τα χέρια υψωμένα,
μπλεγμένα, έτοιμα να συνοδέψουν τον ήχο και αυτό που ακούμε είναι άσχετο, σε
άλλο τόνο από εκείνον, τον οποίο σε προδιαθέτει η εικόνα να ακούσεις. Είναι
επόμενο, η ζωή είναι κίνηση, είναι γκριμάτσες, που αλλάζουν κάθε δευτερόλεπτο,
η ζωή είναι μυϊκός τόνος, όταν αυτός χαθεί περνάμε σε άλλη διάσταση.

Δεν φαίνεται, όμως, να απασχολεί κανέναν η σύγχυση των «ειδών», αυτό το
υβρίδιο «παρουσίας». Σημασία έχει τι λέει το ακίνητο πρόσωπο και όχι από πού
το λέει. Κι ας σκοτώνονται τα τηλεοπτικά συνεργεία να κάνουν τις απευθείας
συνδέσεις με τους τόπους των ρεπορτάζ, για να επιβεβαιώνεται ότι αυτό γίνεται
εκεί που πρέπει και από αυτούς που πρέπει.

Οι φωτογραφίες στα παράθυρα έχουν την εγκυρότητα παλαιότερης παρουσίας
του εικονιζόμενου, τη διατηρούν στον χρόνο και η κινητή τηλεφωνία κάνει το
θαύμα της. Από κότερα, από αυτοκίνητα σε κίνηση, από γραφεία που δεν χωρούν
κάμερες και link, από παραλίες, από παντού όπου μπορεί να εξασφαλιστεί η
πληροφορημένη «φωνή» για να συμπληρωθεί η σκηνοθεσία των τηλεπαραθύρων. Η
πληροφορία ταξιδεύει από την Αθήνα στις ελληνικές θάλασσες των διακοπών, για
να αναμεταδοθεί από εκεί μέσω του αθηναϊκού κέντρου, από τη φωνή του
εικονιζόμενου προσώπου. Αλίμονο, το πανηγύρι της τεχνολογίας έχει μετατρέψει
σε πανηγύρι την τρομοκρατία.