Ραντεβού με την κόλαση

Εξαιτίας, λοιπόν, αυτής της ανέλπιστης παρουσίας, που ελληνικώς αποδόθηκε με
τον επεξηγηματικό τίτλο «Ποτέ μη μιλάς σε ξένους» η πρώτη εβδομάδα του
μισοάδειου ή μισογεμάτου Αυγούστου αποκτάει κάποιο ενδιαφέρον. Ιδιαιτέρως για
εφήβους που διάγουν τη νηπιακή τους κινηματογραφική περίοδο, καταβροχθίζοντας
αδιακρίτως οτιδήποτε προσφέρουν οι Βασιλόπουλοι των multiplex. Από σκουπίδια
μέχρι αποκαΐδια και από συνθετικά χάμπουργκερ μέχρι άνοστα ποπ κορν. Παρακαλώ,
αγόρια και κορίτσια, μην κλαίτε!

Το ταινιάκι του Τζον Νταλ – ενός σκηνοθέτη που πεισμόνως αρνείται να υπογράφει
με τα πόδια – είναι η εναλλακτική πρόταση στον βιομηχανοποιημένο τρόμο. Διότι,
όπως λέει και ο φτωχός πλην σοφός λαός, σκύλο που γαβγίζει μην το φοβάσαι.
Δηλαδή, από σκηνές με διαμελισμένα πτώματα, κοφτερούς κυνόδοντες βρικολάκων
και θρυμματισμένα κρανία, προκύπτει εμετός και ουχί αγωνία. Η διάκριση ανάμεσα
στον εικονογραφημένο φόβο και στον υπόγειο τρόμο ισούται με την κολοσσιαία
απόσταση που χωρίζει ένα ριάλιτι σόου τύπου Ανδρέα Μικρούτσικου από τα
δραματικά μονοπλάνα εξομολογήσεων του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν. Ο βιομηχανοποιημένος
τρόμος είναι η εκπόρνευση του θρίλερ και ο διασυρμός όλων των διδαγμάτων του
Άλφρεντ Χίτσκοκ. Κατάλαβες παιδί μου; Όχι;

«Ποτέ μη μιλάς σε ξένους». Πλάκα, πλάκα, παραλίγο να πάθουν μεγάλη πλάκα

Θα το καταλάβεις με την απλή, απλούστατη ιστορία που στήνουν οι δύο
σεναριογράφοι. Μια εντελώς κοινότοπη ιστοριούλα, που στα χέρια κάποιου
ανεγκέφαλου τροχονόμου τού Χόλιγουντ θα κατέληγε αγγούρι ή ντομάτα θερμοκηπίου
Village. Δυο αδέλφια ηλικίας μεταξύ 18 και 20 χρόνων ανεβαίνουν την εθνική
Αθηνών-Θεσσαλονίκης (ας πούμε) με κατεύθυνση… γκόμενες και καλοκαιρινές
διακοπές. Για να περάσει η ώρα στήνουν μια πλάκα σε βαρύμαγκα νταλικέρη. Η
πλάκα είναι της πλάκας. Αλλά απ’ αυτήν την απλή πλάκα κινδυνεύουν να πάθουν
μεγάλη πλάκα. Μιμούνται κοριτσίστικες… τρυφερές φωνές και κλείνουν ραντεβού
με τον βαρύμαγκα σε κάποιο ερημικό μοτέλ, υποσχόμενοι ένα οργιαστικό κρεβάτι.
Αυτό ήταν. Ο τύπος αντιλαμβάνεται την πλάκα και η κόλαση αρχίζει. Στην αρχή
συλλαμβάνει τη φιλενάδα της φιλενάδας ενός εκ των δύο αδελφών. Στη συνέχεια
αρπάζει τη δεύτερη και, στο τέλος, ορμάει εναντίον όλων. Η νταλίκα
μεταμορφώνεται σ’ ένα από τα πιο τερατώδη φονικά εργαλεία, διαστάσεων…. Άλεν
και βάλε, και η καταδίωξη είναι τόσο ανελέητη όσο ήταν του σχιζοφρενούς
δολοφόνου με το πριόνι. Που πα’ να πει από την πλάκα στη σούβλα.

Όλο το παιχνίδι το κάνει μόνος του ο Νταλ. Χωρίς τις ντρίμπλες, τις ανατροπές,
την ευελιξία να διεισδύει διαρκώς στην αγωνία του θεατή και χωρίς τη μαγική
φωτιστική αλλοίωση του τοπίου που μεταμορφώνεται σε επίγεια ανατριχίλα, η
ταινία θα κατέληγε στη χωματερή των βιντεοκλάμπ. Ακολουθεί πιστά τη
σκηνοθετική τακτική του μινιμαλισμού, όπου το ελάχιστο διεγείρει στο μάξιμουμ
την καλπάζουσα φαντασία του θεατή. Ο τρόμος μεταδίδεται μέσω των φωνητικών
αποχρώσεων ενός άγνωστου, ανώνυμου νταλικέρη. Άρα το απρόβλεπτο, το φοβερό, το
τερατώδες και το ανατριχιαστικό, καραδοκεί σε κάθε βήμα δύο ανυποψίαστων
παιδιών που πάνε στα Κουφονήσια για να περάσουν όμορφα. Αυτή η αόρατη φωνή
είναι η καλύτερη εικονογράφηση του φαντασιακού μας τρόμου. Ξέρουμε την ηχητική
προέλευση του κινδύνου, αλλά δεν γνωρίζουμε την πραγματική ταυτότητα του
δολοφόνου. Εξαιρετικό. Έτσι, όλα και όλοι – από τις τεράστιους αμερικανικούς
αυτοκινητόδρομους, τα ερημικά μοτέλ, τα γιγαντιαία χωράφια και τα απέραντα
βοσκοτόπια – μεταμορφώνονται σε θανατηφόρες δαγκάνες ενός ογκώδους κτήνους…
Με μοναδικό εργαλείο το σι μπι των ταξιτζήδων και των νταλικέρηδων, ο
επίγειος, ευλογημένος παράδεισος μεταλλάσσεται σε αληθινή κόλαση. Χωρίς
συζήτηση, είναι η ταινία του καλοκαιριού!

Χάρτινο το… σκόρδο

Ο χρόνος είναι αδυσώπητος. Ύστερα από περίπου μισόν αιώνα, τα κοφτερά δόντια
του «Δράκουλα» έγιναν μασέλες. Τον δύστυχο! Ξέχασαν να τον στείλουν στο
Κολωνάκι για να του φορέσει η Ιακωβίδου ένα Hollywood smile! Όλα, μα όλα
χάρτινα. Ντεκόρ, μακιγιάζ, αίματα, ρούχα. Τα πάντα. Και όλοι χάρτινοι. Από τον
Κρίστοφερ Λι και τον Πίτερ Κούσινγκ μέχρι Τζον Βαν Έισεν και τη Μελίσα
Στρίμπλινγκ. Ύστερα από τόσα χρόνια, η μοναδική χρησιμότητα αυτού του Δράκουλα
είναι ο αυτοσαρκασμός του. Σαν γελοιογραφικό κέρινο ομοίωμα του Μουσείου τής
μαντάμ Τισό. Επομένως, το πάθημα να γίνει μάθημα. Ούτε το κοινό, ούτε τα
εισιτήρια, ούτε τα βιβλία, ούτε οι σημειολόγοι και ούτε οι κριτικοί.
Μοναδικός, αδιαφιλονίκητος και αδιάψευστος κριτής ο χρόνος.

«Δράκουλας, ο βρικόλακας των Καρπαθίων». Σφυρί, καρφί, σκόρδο και Πίτερ Κούσινγκ

Άντεξε ο Dracula; Ε, τότε μπαίνει στο Champion’s league. Δεν άντεξε; Στα
σκουπίδια της ιστορίας. Όμως, για όλη αυτή την παραφιλολογία και τη φιλολογία
που αναπτύχθηκε περί θρυλικού, μοναδικού, αθάνατου βαμπίρ, ουδόλως ευθύνεται ο
Βρετανός σκηνοθέτης Τέρενς Φίσερ, μα ούτε και οι παραγωγοί των Hammer’ s
studios. Οι άνθρωποι τη δουλειά τους έκαναν, αλλά οι βαρεμένοι του είδους
εξέλαβαν τον άνθρακα ως χρυσό και μεταμόρφωσαν τα φύκια σε μεταξωτές κορδέλες.
Και για να ολοκληρώσω τον επικήδειο ένα μονάχα θα θυμηθώ – έτσι, για την
ιστορία και την αλήθεια. Ο μόνος που στάθηκε στο ύψος του «Δράκουλα» και του
Μπραμ Στόκερ και ο μόνος που αναδημιούργησε αλληγορικά μια ιστορία ξενοφοβίας
σε διαστροφική, ερωτική λαγνεία τρόμου, είναι ο Φράνσις Φορντ Κόπολα. Όποιος
μπει στον κόπο να συγκρίνει τον Δράκουλα του Φίσερ με τον Δράκουλα του Κόπολα,
είναι σαν να βάζει δίπλα δίπλα βιντεοκωμωδία Στάθη Ψάλτη με «Φανφαρόνο» και
Βιτόριο Γκάσμαν.

Προφητικός εφιάλτης

Στα χέρια ενός ικανότερου σκηνοθέτη από τον Γκάρι Φλέντερ και με τη διαχείριση
μιας πλουσιότερης παραγωγής, η προφητική μελλοντολογία του Φίλιπ Ντικ από το
διήγημα «Ιmpostοr» (Διπλή ταυτότητα) θα κατέληγε σε ένα από τα καλύτερα
δείγματα επιστημονικής φαντασίας.

Πριν από μισό αιώνα αυτός ο πρωτοπόρος εγκέφαλος του science fiction σκάρωσε
μια απίστευτη ιστορία, εις βάρος της ανθρωπότητας. Μέχρι τότε, κάθε συγγραφέας
παγίδευε τον αναγνώστη του στο ερώτημα «άραγε, αυτό το πλάσμα είναι άνθρωπος ή
ρεπλίκα;». Από το «Ιmpostοr» και δώθε η ερώτηση ανατρέπεται στην εξής δαιμόνια
παραλλαγή: «Άραγε, εγώ είμαι άνθρωπος ή ρεπλίκα;». Περίπου, είναι σαν ο
Σαίξπηρ να μετακόμισε στη φαιά ουσία του Φίλιπ Ντικ. To be or not to be;

Το στόρι είναι μάθημα πρωτογενούς σύλληψης. Το 2079 ένας σπουδαίος επιστήμων
που εργάζεται για λογαριασμό της αμερικανικής κυβέρνησης, κατηγορείται πως
είναι ρεπλίκα με εμφυτευμένη βόμβα τρομερής καταστροφικής ισχύος, προορισμένος
να ανατινάξει το Πεντάγωνο και τον Λευκό Οίκο. Σαν να λέμε, ο Οπενχάιμερ, ο
εφευρέτης της ατομικής βόμβας, να εκλαμβάνεται ως μηχανοκίνητος πράκτορας, ως
ηλεκτρονική βόμβα πολλών μεγατόνων. Απίστευτο!

«Διπλή ταυτότητα». Ο Γκάρι Σινίζ με τη Μάντλιν Στόου, πρωταγωνιστές ενός προφητικού εφιάλτη που έγραψε ο Φίλιπ Ντικ πριν από μισό αιώνα

Όμως το πιο απίστευτο είναι το γεγονός πως ο κατηγορούμενος όχι μόνο αρνείται
κάθε συμμετοχή σ’ αυτήν τη συνωμοσία, αλλά με το δράμα ενός πάλλευκου αθώου
και με την ιδιαίτερη ευφυΐα ενός χαρισματικού επιστήμονα προσπαθεί να διαφύγει
από την καταδίωξη και να αποδείξει πως είναι αυτός που είναι και όχι κάποιος
άλλος. Είναι ή δεν είναι; Κι αν είναι, πώς διάολο απέκτησε και αφομοίωσε τα
χαρακτηριστικά μιας τόσο εξαιρετικής ανθρώπινης συνειδησιακής κατάστασης; Η
αρετή αυτής της μελλοντολογικής κατάμαυρης φάρσας είναι αποτέλεσμα μιας
αλχημείας. Με τα εξής συστατικά: από τη μια το μελόδραμα και από την άλλη η
επιστημονική φαντασία. Από τη μια το δράμα και το σασπένς ενός «Φυγάδα», από
την άλλη η γοητεία της διαστημικής τεχνολογίας. Έτσι, ο θεατής ταυτίζεται με
τα πάθη του ήρωα, ενώ ταυτοχρόνως τραμπαλίζεται με το ερώτημα: είναι ή δεν
είναι; Μπορεί δηλαδή η τεχνολογία του μέλλοντος να κατασκευάζει τον εσωτερικό
μας κόσμο; Το πρώτο μέρος ο Φλέντερ το διεκπεραιώνει με σοβαρότητα. Στο
δεύτερο καταφεύγει στα σχήματα και στις ευκολίες. Γρήγορα να προλάβουμε για να
τελειώνουμε. Κρίμα! Χάθηκε μια μεγάλη ευκαιρία… Στα χέρια του Ρίντλεϊ Σκοτ
της εποχής του πρώτου «Άλεν» θα βλέπαμε μια μεγάλη, αθάνατη ταινία.

Χωρίς στέγη, χωρίς ανθρώπους

Η πιο σεμνή, τρυφερή, ισορροπημένη ταινιούλα του περασμένου Φεστιβάλ
Θεσσαλονίκης ήταν μια απλή ιστορία αθηναϊκής τρέλας της Δώρας Μασκλαβάνου με
τον αισιόδοξο τίτλο «… Κι αύριο μέρα είναι».

Χωρίς βραβεία, επαίνους και διθυραμβικές κριτικές, χωρίς στόμφο και ρητορείες,
αφηγείται τον Γολγοθά μιας τριαντάρας χήρας που μετακομίζει στην πρωτεύουσα
και ψάχνει διαμέρισμα παρέα με τον γιο της. Κάθε πόρτα και μια τρέλα, κάθε
τρέλα και μια αποξένωση, κάθε αποξένωση και ένα βήμα στη μοναξιά. Σαν μεσιτικό
γραφείο μικροσκοπικών ψυχιατρείων κατοικημένων από εντοιχισμένα και παρανοϊκά
όντα. Με λίγα λόγια, κάθε διαμέρισμα φέρει την προσωπικότητα του ιδιοκτήτη του
και κάθε ιδιοκτήτης είναι υποψήφιος τρόφιμος τρελάδικου.

Ένα διαμέρισμα της προκοπής, ρε παιδιά! Έναν άνθρωπο! Η Ταμίλα Κουλίεβα στην τρυφερή ιστοριούλα της Δώρας Μασκλαβάνου «… Κι αύριο μέρα είναι»

Τρία τα πλεονεκτήματα της Μασκλαβάνου. Και τα τρία αποτελούν τα βασικά
εξεταστικά μαθήματα πτυχιούχου αρτιμελούς κινηματογραφικής σχολής. Ο
αφηγηματικός άξονας (δηλαδή η ηρωίδα), η γεωγραφία (δηλαδή η περιφορά της
ηρωίδας) και η ερμηνεία. Και στα τρία αρίστευσε. Όχι ως σκηνοθέτης, αλλά ως
πτυχιούχος. Με καρφωμένη τη μηχανή στην ανάσα της ηρωίδας, ανοιγοκλείνουν
πόρτες και αποκαλύπτεται η μικρογραφία της πινακοθήκης των αθηναϊκών τεράτων.
Ειλικρινές, τίμιο και καλοπαιγμένο. Εις ανώτερα.

Α-μπε-μπα-μπλομ

Στη Γαλλία, λέει, έσκισε. Στο Ελλάντα θα το βλέπουν ως προϊόν διαφημιστικής
καμπάνιας των γαλακτοκομικών προϊόντων τής Νεστλέ. Το όνομα αυτού (του
προϊόντος) «Tangui», δηλαδή Τανγκί. Σαν να λέμε ο Τάκης, ο μαμμόθρεφτος
τριαντάρης κανακάρης τής διπλανής πόρτας, που αρνείται να εγκαταλείψει την
οικογενειακή του εστία και που κάθε βράδυ πριν πέσει για ύπνο καληνυχτίζει
τους γονείς του με την ίδια επωδό «μαμά σ’ αγαπώ, μπαμπά σ’ αγαπώ».

Ο Αντρέ Ντισολιέ είναι ο πατήρ του «Τανγκί», ενός μαμμόθρεφτου τριαντάρη μπέμπη, που αρνείται να εγκαταλείψει την οικογενειακή εστία!

Επί δύο ώρες – μέχρι τελικής πτώσεως των θεατών – ο μεσιέ Ετιέν Σατιλιέ, ο
σκηνοθέτης τού… Τάκη, περιγράφει τα κόλπα που μηχανεύονται μπαμπάς και μαμά
προκειμένου ο μπούλης να γίνει άντρας. Το πιο ανεκδιήγητο της υποθέσεως είναι
πως αυτός ο ξενέρωτος διοπτροφόρος μπέμπης αλλάζει τις γκόμενες με τη
συχνότητα ενός Νίκου Κούρκουλου της δεκαετίας του ’60. Αν είναι έτσι, τότε και
οι γόητες επιπέδου Τσάκωνα έχουν κάθε ελπίδα να σταδιοδρομήσουν ως ζιγκολό!

Ταινία; Με τίποτα!

Όσκαρ ασυναρτησίας διεκδικεί με το σπαθί του ο Άνταμ Σάνκμαν, σκηνοθέτης μιας
ταινίας με τον βαρύγδουπο τίτλο «Κεραυνοβόλος έρωτας» η αγγλιστί «Α walk to
remember». Τι να… remember; Το τίποτα; Διότι, επί δύο ώρες ένα πλουσιόπαιδο
προσπαθεί να κερδίσει την καρδιά της θυγατέρας του ιερέα της πόλης,
προκειμένου να γίνει κατανοητό το δίδαγμα «πίστευε και μη ερεύνα». Να θέλει
εκείνος – να μη θέλει εκείνη. Να θέλει εκείνη – να μη θέλει εκείνος. Παιδιά,
όταν τα βρείτε, φωνάξτε τον σκηνοθέτη. Το κενό είναι απροσμέτρητο και οι
συνέπειες καταλήγουν σε σωματικές… βλάβες. Στο πρώτο ημίωρο ξύνεσαι, στο
δεύτερο στριφογυρίζεις σαν σβούρα και στο τρίτο σού ‘ρχεται να τους
μπουγελώσεις. Καλά τώρα, στο σινεμά ήρθα ή στο πρώτο έτος του Κατηχητικού της Ενορίας;

Τα Oscar της εβδομάδας

«Καλύτερης ταινίας: «Ποτέ μη μιλάς σε ξένους»

Χιτσκοκικού τρόμου: Οι ίδιοι… ξένοι

Σκηνοθεσίας: Τζον Νταλ (των ξένων)

Απομυθοποίησης: «Δράκουλας, ο βρικόλακας των Καρπαθίων»

Σταθερής αξίας: Κρίστοφερ Λι με κοφτερούς κυνόδοντες

Προφητικού εφιάλτη: «Impostor» – «Διπλή ταυτότητα», από διήγημα του
Φίλιπ Ντικ

Γυναικείας ερμηνείας: Ταμίλα Κουλίεβα

Ευαισθησίας: «… Κι αύριο μέρα είναι» (με την Κουλίεβα)

Γάλακτος Νεστλέ: «Τανγκί»

Ασυναρτησίας: «Κεραυνοβόλος έρωτας»