Ροκ, πού είναι ο λαός σου;

Ροκ αφοσίωση στην πρώτη γραμμή. Φανατικό κοινό δηλώνει έμπρακτα τη συμπαράστασή του στα ροκ δρώμενα της πόλης. Το συγκρότημα παίζει δυνατά και ο ανένδοτος ρόκερ ακολουθεί τις εντάσεις. Έτσι πιστά θα βρει τον δρόμο για το σαφάρι του δισκοπωλείου, από τη μυρωδιά του βινυλίου και του CD

Ο Μπρους Σπρίνγκστιν έχει καινούργια τραγούδια. Ο Μπομπ Ντίλαν αλωνίζει τον
κόσμο με συναυλίες. Οι Rolling Stones ετοιμάζονται να φορέσουν στολή
περιοδείας. Στο ραντεβού ωστόσο οφείλουν και οι δύο πλευρές να είναι εκεί.
Όποιος ξέχασε το ροκ παρακαλείται να έρθει να το παραλάβει.

Όχι, δεν το ξέχασε κανείς. Οι «παλιοροκάδες» που ανηφόριζαν στον Λυκαβηττό για
μια ηλεκτρική κιθάρα γεμίζουν ακόμη τους χώρους όταν ο Έρικ Μπάρντον φθάνει
στην πόλη. Σταθερές αξίες δηλαδή. Μαζί μ’ αυτούς, πιτσιρικάδες που έμαθαν για
τον Χέντριξ από το Ίντερνετ και για τους Whο από διαφήμιση παγωτού βάζουν στον
χάρτη του ροκ νέα ονόματα. Το ένα όνομα φέρνει το άλλο. Μοιάζει πως το «ροκ»
ξυπνάει από χειμερία νάρκη. Επόμενο ήταν τόσο δυνατά που παίζουν τα τύμπανα.

Στην εποχή της… ροκ-απαγόρευσης, ο λόγος της Μπρίτνεϊ Σπίαρς ήταν
νόμος και το τραγούδι των Backstreet Boys έδινε γραμμή. Η σκέψη του ροκ είχε
πέσει σε επίπεδα του τι θα φορέσουμε απόψε και «να κάνω και λίγο ρετρό για να
αρέσω στους μεγάλους;» – η εγκεφαλική δραστηριότητα (μαζί με όλους τους χυμούς
– που εξ ορισμού το ροκ διέθετε) είχε μεταφερθεί στο τερέν της ηλεκτρονικής
μουσικής. Διαρροές από τις τάξεις του ροκ στις πίστες των ελληνάδικων
σημειώθηκαν επίσης. «Ξέρεις τίποτε πιο ροκ από τον Μαργαρίτη;» ρωτούσε
έμπειρος περί τα μουσικά 40χρονος. Ξέρω γω;

Στα ρηχά νερά που κολυμπούσε το ροκ το κλασικό, τα λαϊκά έγιναν το ροκ της
Ελλάδας. Ο Στέλιος Διονυσίου σίγουρα είναι πιο ροκ από τους Βρετανούς
πιτσιρικάδες Muse και δεν χρειάζεται, μέχρι να ανέβει στη σκηνή, να περάσει
ώρες για να επιμεληθεί την κόμμωσή του. Οι διοργανωτές συναυλιών στα μέρη μας
πάντως δεν είναι σίγουροι αν συμφέρει να επενδύσουν στο ροκ. Μια συναυλία του
Σπρίνγκστιν, φερ’ ειπείν, του «Αφεντικού» που γεμίζει στάδια και στέλνει την
αδρεναλίνη στα ύψη, δεν είναι σίγουρο (εκτιμούν οι διοργανωτές) ότι θα
κατεβάσει κόσμο. Δεν ξέρουν τι χάνουν!

Οι «παλιοροκάδες» που ανηφόριζαν στον Λυκαβηττό για μια ηλεκτρική κιθάρα γεμίζουν ακόμη τους χώρους όταν ο Έρικ Μπάρντον φθάνει στην πόλη

Οι εποχές αλλάζουν όμως – η ποπ της ζελατίνας τσαλακώνεται – και ένα νέο ροκ
κοινό άρχισε κιόλας να αχνοφαίνεται και στον δικό μας ορίζοντα. Τρίτο αδιέξοδο
– ε, καιρός για αλλαγές. Ο θόρυβος έρχεται με νέα ονόματα. Είναι λάθος αυτή τη
στιγμή να ψάξεις «τι είναι ροκ» ακριβώς. Το «περίπου» είναι πιο σαφές πάντα.

Οι συνθήκες πάντα ήταν κατάλληλες. Το ροκ είναι αντίδραση και κοινωνική
επιταγή, ένα είδος διαμαρτυρίας ξεκάθαρης – στη δεκαετία του ’60 ήταν
πολιτικός στίχος, στην έκρηξη του πανκ ήταν αντανακλαστική δράση απέναντι στην
«ψυχρή» πολιτική της Θάτσερ, και το μεγαλύτερο κίνητρο για να ακολουθήσεις
ήταν να έχεις σταθεί για κάμποσες ώρες στο ταμείο ανεργίας. Το πώς κάθε φορά η
βιομηχανία της μουσικής αγκάλιαζε αυτές τις εκφράσεις αφορά άλλη ανάλυση – και
δεν βγαίνει πάντα η βιομηχανία κερδισμένη.

Στο μεταξύ, οι ανένδοτοι του ροκ, που δεν άκουγαν τίποτε άλλο παρά τα
αγαπημένα τους συγκροτήματα, είναι μάλλον μουσειακό είδος. Σήμερα στις
δισκοθήκες συνυπάρχουν οι Prodigy, oι Stereophonics και η Μαντόνα. Οι ρόκερ
χορεύουν στα κλαμπ και ο Φατ Μπόι Σλιμ (ντιτζέι/παραγωγός) διαλέγει τη φωνή
του Τζιμ Μόρισον για το άκρως χορευτικό «Bird of Pray». Τα τείχη του ροκ
έπεσαν και το κοινό ανακατεύτηκε.

Ο επιμελής ροκ φαν δεν έχει χαθεί. Θα τον συναντήσετε σκυμμένο στα
ράφια των δισκοπωλείων να ψάχνει με επιμονή παλιές ή καινούργιες κυκλοφορίες,
στυλιστικά πιστός στις προσταγές του αγαπημένου του γκρουπ, σαφώς διατυπωμένες
από το MTV και άλλες σκηνές.

«Βρισκόμαστε σε μία μεταβατική περίοδο» παραδέχεται ο Τζοφ Μέιφιλντ,
διευθυντής των «τσαρτς» – καταλόγων επιτυχιών στο «Billboard», το περιοδικό
που μετράει έγκυρα τον σφυγμό της δισκογραφίας. «Και μπορούμε να μιλάμε για
μία αναγέννηση της ροκ μουσικής». Ο Ντύλαν, για παράδειγμα, με το «Love And
Theft» πούλησε μέσα στον πρώτο μήνα κυκλοφορίας του άλμπουμ 295.000 αντίτυπα –
στο ίδιο διάστημα το προσωπικό άλμπουμ του Μικ Τζάγκερ «Godess In The Doorway»
είχε 172.000 – πωλήσεις δηλαδή όχι αστρονομικές αλλά σταθερές. Το ροκ κοινό
έχει σταθερό χαρακτήρα. Και την τύχη (αρκετές φορές) να μην προδίδεται από το
προϊόν.

Γιάννης Πετρίδης

«Η ζημιά έγινε όταν ακολουθήσαμε τους Άγγλους»

Το ροκ ποτέ δεν πεθαίνει – λέει ο Γιάννης Πετρίδης – όσο κι αν αυτό
ακούγεται… επικό. Από τη ραδιοφωνική του θέση – 4 με 5 κάθε μεσημέρι από τη
συχνότητα της κρατικής ραδιοφωνίας – έχει άμεση και αδιάκοπη επαφή με όσα
σχετικά του ροκ τρέχουν έξω από την ελληνική πραγματικότητα και μέσα σ’ αυτήν.
Φανατικός ακροατής, πρώτος ο ίδιος διαβάζει καθαρά τα ροκ «χρωματοσώματα».

«Στην Ελλάδα το πρόβλημα παρουσιάζεται μέσα στα τελευταία δέκα χρόνια κι αυτό
γιατί οι “οπαδοί” της ροκ φαίνεται πως ακολούθησαν περισσότερο τις
“πληροφορίες” που έρχονταν από τη Βρετανία, για κάποια – δήθεν – ροκ
συγκροτήματα. Μόνο που αυτά δεν ήταν ροκ. Έλειπε το περιεχόμενο και όπως ήταν
επόμενο αυτά τα γκρουπ δεν μπόρεσαν να συνεχίσουν. Την ίδια εποχή που γίνονταν
αυτά στη Βρετανία, στην Αμερική έβγαιναν κατά δεκάδες ροκ σχήματα, που η
Ευρώπη αγνοούσε. Και σιγά σιγά αυτό το ροκ κύμα “εκπόρθησε” τη βρετανική σκηνή
και πέρασε στην Ευρώπη, που άρχισε να ακούει με ενδιαφέρον. Αρκετά από αυτά τα
ροκ συγκροτήματα – που είναι το σημερινό ροκ – σαν τους Nickelback, Tool,
System of a Down κ.ά. βρίσκουν αναγνώριση και στην Ελλάδα. Ίσως να μη γίνουν
ποτέ U2 αλλά σίγουρα έχουν τη δυνατότητα να συντηρήσουν το ροκ. Οι Red Hot
Chili Peppers – καταξιωμένο ροκ συγκρότημα – άλλωστε είναι Νο 1 στην Ελλάδα.
Άρα το κοινό τού ροκ είναι εδώ και ανταποκρίνεται.

Εν τέλει μπορώ να καταλάβω τη δυσκολία που έχει το χίπχοπ και το ραπ να
περάσουν στο ελληνικό κοινό αλλά δεν μπορώ να καταλάβω γιατί να μην
αναγνωρίζεται το νέο ροκ. Η κακή πληροφόρηση παίζει ρόλο αλλά και τα ελληνικά
ροκ φεστιβάλ απ’ τα οποία απουσιάζει παντελώς το νέο, επίκαιρο και μάχιμο ροκ,
σαν να πρέπει να ακολουθούμε πάντα με καθυστέρηση. Μπορώ να αναφέρω ωστόσο
τουλάχιστον 50 ονόματα που αρχίζουν σταθερά να ξεχωρίζουν… Απ’ τους Papa
Roach και τους Korn μέχρι τους Limp Bizkit, Filter… και αυτά είναι μόνο η
μία τάση».

Γιώργος Δημητριάδης

«Τα βαφτίσαμε όλα “ροκ” και χάσαμε το νόημα»

Από τους δημιουργούς που μεγάλωσαν μέσα στο ροκ, αμφισβητώντας το διαρκώς,
ο Γιώργος Δημητριάδης, δεν κάνει «στραβά μάτια» στη σύγχυση. Έτσι προφανώς
καταφέρνει να είναι από τους ελάχιστους που έχουν ιστορία αλλά και επικοινωνία
με νέο κοινό. Η συνεχής ροκ παρουσία του – από τους Απροσάρμοστους στους
Μικρούς Ήρωες ως την πρόσφατη δουλειά του «Αυτός που δεν ξέρει» – του
εξασφαλίζει πανοραμική θέα στο θέμα.

«Οι αντιλήψεις για το τι αντιλαμβάνεται ο μέσος ακροατής στην Ελλάδα σαν ροκ
μουσική και ροκ κουλτούρα ποικίλλουν ανάλογα με τη γενιά που εκπροσωπεί
καθένας, τον τόπο και τον τρόπο που ζει και την ιδιοσυγκρασία του, γιατί πάντα
πίστευα ότι ο “ροκάς” διαλεγόταν από αυτή τη μουσική περισσότερο από την
ιδιοσυγκρασία του και την όποια ιδιαιτερότητά του.

Το ροκ κοινό σήμερα στην Ελλάδα πιστεύω ότι αποτελείται και πάλι από μια
μειοψηφία η οποία χαρακτηρίζεται από την αγάπη της για τη συλλογή δίσκων και
την προσέλευσή της στις συναυλίες. Οι πιο παλιοί απ’ αυτό το κοινό ακολούθησαν
τον κοινό δρόμο με τη δυστυχώς κοινή πεποίθηση πως ήταν απλά μια νεανική
τρέλα. Ίσως και να ήταν, αλλά αυτή την τρέλα τη διαδέχτηκε η παράνοια της
καθημερινότητάς τους…»

Ποιοι εκφράζονται μέσα από τη ροκ κουλτούρα σήμερα;

«Στην Ελλάδα, φοβάμαι, κατάντησε τόσο μπανάλ η αναφορά γύρω από το ροκ γιατί
χρησιμοποιήθηκε σαν όρος για καλλιτέχνες που ουδεμία σχέση είχαν με το είδος –
απλά τσιμπολογούσαν από δω κι από κει στοιχεία. Αλλά και από δημοσιογράφους
χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον που εύκολα και αβίαστα έχριζαν “ροκ” πρόσωπα και
δουλειές που καμία σχέση δεν είχαν μ’ αυτό… Όλοι έγιναν “ροκ” ενώ αυτό τους
γλιστρούσε σαν χέλι μέσα από τα χέρια. Και πιστεύω ότι αυτή η στάση έκανε
ζημιά στο αισθητήριο του κοινού σε σχέση με το τι και ποιος είναι ροκ και
θόλωσε τα νερά με τη σοβαροφάνειά της και τον μουσικό της καιροσκοπισμό».

Μήπως δεν συντρέχουν λόγοι σήμερα για… ροκ φαινόμενα;

«Μην ξεχνάμε ότι η ροκ βασίστηκε και στους ισχυρούς της μύθους που
αποδείχτηκαν τόσο γοητευτικοί αλλά καμιά φορά και εύθραυστοι. Πόσο τώρα αυτή η
μυθολογία μπορεί να είναι ακόμη ενεργή στις μέρες της απονεύρωσης των
πάντων… Η ροκ μπόρεσε να υπάρξει σαν κοινωνικό φαινόμενο και σε μια εποχή
που δεν παράγει φαινόμενα αμφισβήτησης του κατεστημένου τρόπου ζωής, κατέληξε
να περιοριστεί σε μια μουσική κατηγορία. Αλλά και γενικά ο χώρος για καλή
μουσική συναισθημάτων και ελεύθερων συνειδήσεων περιορίζεται ολοένα και στη
δισκογραφία και στις συνειδήσεις του κοινού».

Και τώρα τι;

Κι αν το παλιό ροκ που ξέραμε δεν υπάρχει πια, ποιο είναι τώρα το νέο ροκ; Το
νέο ροκ λοιπόν είναι:

* το Ίντερνετ, γιατί είναι ελεύθερο

* ο αθλητισμός, γιατί του αρέσουν τα ρεκόρ

* η μόδα, γιατί έχει φαντασία

* η κωμωδία, γιατί ξέρει να αυτοσαρκάζεται

*τα «εξτρίμ σπορ», γιατί διακινδυνεύει

* τα «ριάλιτι», γιατί είναι κιτς

* η ηλεκτρονική μουσική, γιατί χωριό που φαίνεται…