«Ανασταίνουν» εξαφανισμένα είδη!
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
6 λεπτά  |
 |
|
Ο καθηγητής Μάικλ Άρτσερ, διευθυντής του Μουσείου της Αυστραλίας, εξετάζει |
Έχουν περάσει 26 χρόνια από τότε που ο τίγρης της Τασμανίας προστέθηκε επίσημα
στη μακρά αλυσίδα με τα εξαφανισμένα είδη του πλανήτη. Η φιλοδοξία Αυστραλών
επιστημόνων να το «αναστήσουν» με τη μέθοδο της κλωνοποίησης έφερε και πάλι το
άγριο θηλαστικό στην επικαιρότητα. Και γέννησε παράλληλα, απορίες για το λόγο
ύπαρξης στο μέλλον της λίστας με τα είδη που απειλούνται με εξαφάνιση…
Ο καθηγητής Μάικλ Άρτσερ, διευθυντής του Μουσείου της Αυστραλίας,
ονειρεύεται εδώ και 15 χρόνια το «ακατόρθωτο», την επαναφορά στη ζωή του
τίγρη-συμβόλου για την ήπειρο της Ωκεανίας. «Πριν ακόμα υπάρξει η Ντόλι ή
οποιαδήποτε κουβέντα για κλωνοποίηση ανθρώπων, σκεφτόμουν πώς θα μπορούσαμε να
αξιοποιήσουμε το DNA του τίγρη για να το ζωντανέψουμε».
Και πού θα βρει το DNA; Ας είναι καλά ο υπάλληλος του μουσείου, που το 1866,
δεν έκανε σωστά τη δουλειά του. Αντί να βάλει το πτώμα ενός νεογέννητου τίγρη
σε μπουκάλι με φορμόλη για να το διατηρήσει, το έβαλε σε οινόπνευμα. Έτσι, 136
χρόνια αργότερα, το DNA του παραμένει αναλλοίωτο, αλλιώς θα είχε καταστραφεί.
Οι επιστήμονες κατάφεραν να εξάγουν γενετικό υλικό από το τιγράκι και
συγκεκριμένα από κόκαλα, δόντια, μύες και μυελό των οστών. Ο ενθουσιασμός τους
μεγάλωσε όταν διαπίστωσαν πως το DNA αντιδρούσε με τον ίδιο τρόπο που θα
αντιδρούσε και το DNA ενός ζώου που δεν έχει εκλείψει. Άρα, μπορεί, πιστεύουν,
να κλωνοποιηθεί και συνεχίζουν τη διαδικασία.
«Έχοντας βρει και απομονώσει το DNA προσπαθούμε τώρα να αντιγράψουμε και να
πετύχουμε την αλληλουχία τμημάτων του γονιδιώματος, ώστε να δημιουργήσουμε τη
γενετική βιβλιοθήκη του DNA του τίγρη της Τασμανίας», τονίζει ο Άρτσερ.
Απώτερος στόχος βέβαια των επιστημόνων είναι, όχι απλά να κλωνοποιήσουν τον
τίγρη, αλλά να δημιουργήσουν ξανά τον πληθυσμό που κάποτε ζούσε στη γη της
Αυστραλίας. Εγχείρημα, ιδιαίτερα δύσκολο, όπως εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο κ. Σταμάτης
Αλαχιώτης, καθηγητής Γενετικής στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Και για αυτό δεν
συμφωνεί με όσους λένε πως αν το όνειρο των Αυστραλών πραγματοποιηθεί, δεν θα
πρέπει να ανησυχούμε για τα είδη που απειλούνται με εξαφάνιση.
«Υπάρχουν πολλές τεχνικές δυσκολίες στην προσπάθεια. Πρέπει ο πυρήνας
που θα χρησιμοποιηθεί για την κλωνοποίηση να έχει όλο το γενετικό αρχείο και
να βρεθεί και ωάριο του ιδίου είδους, όπως και μητέρα που θα φιλοξενήσει το
έμβρυο. Ακόμα και αν γίνουν όλα αυτά, δεν σημαίνει ότι είναι εύκολο να
συσταθεί ξανά ο πληθυσμός του αφανισθέντος είδους». Μπορεί δηλαδή να
κλωνοποιήσουν τον τίγρη, όμως τα «νέα» άτομα θα έχουν τα ίδια γονίδια και δεν
θα διαθέτουν την πολύτιμη γενετική ποικιλότητα. Αν ο δότης είναι ένα μόνο
άτομο, τότε όλα τα κλωνοποιημένα άτομα θα είναι του ίδιου φύλου. Αν βρουν
περισσότερους δότες διαφορετικών φύλων, θα έχουν κλωνοποιημένα άτομα
διαφορετικών φύλων με πιθανότητα αναπαραγωγής. «Ακόμα κι έτσι να γίνει,
δημιουργείται ουσιαστικά ένας πληθυσμός από ελάχιστα αρχικά άτομα. Αυτό
λέγεται ιδρυτική αρχή στη γενετική. Σύμφωνα με αυτή, δεν μεταφέρονται όλες οι
ποικιλίες των γονιδίων στον νέο πληθυσμό, αλλά μόνο οι ποικιλίες που υπάρχουν
στα λίγα άτομα που έχουν χρησιμοποιηθεί για τον νέο πληθυσμό», προσθέτει ο κ.
Αλαχιώτης. Κι αυτό με τη σειρά του τι σημαίνει για το μέλλον του «αναστημένου»
τίγρη; «Ο βαθμός της γενετικής ποικιλότητας στο νέο πληθυσμό θα είναι μικρός,
άρα οι δυνατότητες επιβίωσης και εξέλιξης του πληθυσμού είναι πάρα πολύ
μικρές. Ας μην ξεχνάμε ότι η βάση της ζωής και της εξέλιξης είναι η γενετική
ποικιλότητα».
Άρα δεν υπάρχουν ελπίδες για τα είδη προς εξαφάνιση; Η μέθοδος αυτή δεν
διασφαλίζει σίγουρα κάτι τέτοιο. Καλύτερη είναι η πρόληψη, τονίζει ο
καθηγητής. Κι αυτό γιατί, ένα είδος που έχει συρρικνωθεί και τείνει να
εξαφανιστεί, σημαίνει ότι καταρρέει η γενετική του σύσταση. «Είναι ένας
γενετικά βεβαρημένος πληθυσμός, που τείνει να καταρρεύσει, έχει χάσει εν
πολλοίς τη γενετική του ποικιλότητα και ευρωστία, άρα ούτε ο νέος πληθυσμός
δεν θα τις έχει».
ΤΙΓΡΗΣ ΤΗΣ ΤΑΣΜΑΝΙΑΣ
Το 1936 πέθανε ο τελευταίος
 |
|
Αναπαράσταση του τίγρη της Τασμανίας. Ο τελευταίος τίγρης πέθανε το 1936 σε |
Ο πολυπόθητος τίγρης της Τασμανίας ήταν ένα σαρκοφάγο μαρσιποφόρο, που
έμοιαζε περισσότερο με σκύλο. Το χρώμα του ήταν κιτρινωπό προς το γκρι και
στην πλάτη είχε 15-20 σκούρες ρίγες. Ζούσε στην Αυστραλία και την Παπούα Νέα
Γουινέα, αλλά πριν από 200 χρόνια περιορίστηκε στην Τασμανία. Ο τελευταίος
γνωστός εκπρόσωπος του είδους πέθανε το 1936 σε ζωολογικό κήπο και το 1986
ανακηρύχθηκε επίσημα εξαφανισμένο είδος.
Ποια φυτά και ζώα κινδυνεύουν
 |
|
Ο λευκός ρινόκερως του βορρά είναι από τα πλέον απειλούμενα με εξαφάνιση |
Χιλιάδες είδη φυτών και ζώων απειλούνται με εξαφάνιση και καθημερινά
προστίθενται καινούργια. Οι κυριότεροι λόγοι, σύμφωνα με το Παγκόσμιο Ταμείο
για τη Φύση (WWF), είναι η αλλοίωση και εξαφάνιση του οικοσυστήματος όπου
ζουν, το παράνομο εμπόριο, το ανεξέλεγκτο κυνήγι, η περιβαλλοντική μόλυνση, οι
κλιματολογικές αλλαγές και η οικονομική ανάπτυξη.
Περισσότερα από 34.000 είδη φυτών, το 12,5% του συνόλου της παγκόσμιας
χλωρίδας, απειλείται με εξαφάνιση. Όσο για την πανίδα, το WWF παραθέτει
ορισμένα χαρακτηριστικά παραδείγματα: Τα γιγαντιαία πάντα έχουν χάσει τη μισή
έκταση στην οποία ζούσαν τις τελευταίες δεκαετίες. Πριν 20 χρόνια υπήρχαν
περισσότερα από 1.000, κυρίως στην Κίνα. Σήμερα, ζουν λιγότερα από 600.
Στον 20ό αιώνα, το 90% του πληθυσμού των τίγρεων έχει εξαφανιστεί και σήμερα
απομένουν μόνο 5.000. Η μεγαλύτερη από όλα τα αιλουροειδή ζει σε μία περιοχή
που εκτείνεται από την Ινδία ως τη Ν.Α. Κίνα και από τη Σιβηρία ως την
Ινδονησία. Το κυνήγι και το εμπόριο την αφανίζουν αργά αλλά σταθερά.
Στον Ειρηνικό, συναγερμός έχει σημάνει για τις θαλάσσιες χελώνες, το ίδιο και
στη Μεσόγειο. Έξι από τα επτά είδη της θαλάσσιας χελώνας καταγράφονται στην
κόκκινη λίστα. Ο ρινόκερως στην Ιάβα και ο λευκός ρινόκερως του βορρά είναι τα
πλέον απειλούμενα με εξαφάνιση μεγάλα θηλαστικά στη Γη. Απομένουν μόλις
μερικές δεκάδες ζώα. Η κοπή ξυλείας και η μετατροπή δασών σε αγροτικές
καλλιέργειες είναι η μεγαλύτερη απειλή τους. Αλλά και ο μαύρος ρινόκερως στην
Αφρική, δεν τα πάει καλύτερα, παρ’ όλο που ζουν ακόμα 2.600 σε προστατευόμενες
περιοχές.
Οι φάλαινες και τα δελφίνια επίσης βρίσκονται σε δύσκολη θέση. Επτά από τα 13
είδη φάλαινας απειλούνται παρ’ όλες τις δεκαετίες καθεστώτος προστασίας τους.
Κάθε χρόνο 1.000 φάλαινες θανατώνονται στο βωμό του παράνομου εμπορίου. Οι
ελέφαντες κινδυνεύουν ιδιαίτερα λόγω του πολύτιμου ελεφαντόδοντου. Ιδίως ο
αφρικανικός ελέφαντας, στην ανατολική και κεντρική ήπειρο. Υπολογίζεται πως
έχουν απομείνει λιγότεροι από 500.000, ενώ το 1979 ήταν 1,3 εκατομμύριο. Ένα
ακόμα είδος που κατέχει περίοπτη θέση στη λίστα με την απειλούμενη πανίδα,
είναι οι πίθηκοι, από τους γορίλες, τους χιμπατζήδες και τους μπονόμπο της
Αφρικής μέχρι τους ουραγκοτάγκους της Ασίας.
Και αντίθετες απόψεις
Ορισμένοι επιστήμονες επισημαίνουν τον κίνδυνο για την επερχόμενη έκτη μαζική
εξαφάνιση ειδών από τον πλανήτη Γη. Οι Αμερικανοί Richard Leaky και Roger
Lewin, στο βιβλίο τους με τίτλο «The Sixth Extinction» προβλέπουν πως μέσα στα
επόμενα 100 χρόνια, το 50% των ειδών χλωρίδας και πανίδας θα εξαφανιστεί.
Αντίθετα, ο… σκεπτικιστής περιβαλλοντολόγος Bjorn Lomborg (o Δανός
συγγραφέας του βιβλίου «The Sceptical Environmentalist») εκτιμά πως μέσα στα
επόμενα 50 χρόνια, ο πλανήτης το πολύ πολύ να χάσει το 0,7% των ειδών του.
LINK
Google news
