Καταρρέει η κυβέρνηση

Τα γεγονότα στην πολιτική σκηνή της Άγκυρας εγκυμονούσαν πολιτική κρίση,
τουλάχιστον εδώ και δύο μήνες, από τις 5 Μαΐου που ο Τούρκος πρωθυπουργός είχε
μπει στο νοσοκομείο.

Γέλια, τέλος: η παραίτηση του Χιουσαμετίν Οζκάν, που φαίνεται εδώ να χαριεντίζεται με τον Ετζεβίτ σε παλαιότερη συνάντηση, προκάλεσε κύμα παραιτήσεων βουλευτών από τη Δημοκρατική Αριστερά

Η κρίση «πυροδοτήθηκε» την Κυριακή όταν ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί ζήτησε, χωρίς
προηγούμενη συνεννόηση με τους άλλους δύο εταίρους του στην κυβέρνηση
συνασπισμού, πρόωρες εκλογές και ξέσπασε χθες, όταν παραιτήθηκε ο Χιουσαμετίν
Οζκάν, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και δεξί χέρι του πρωθυπουργού Μπουλέντ
Ετζεβίτ.

Τον Οζκάν ακολούθησαν άλλα είκοσι μέλη του Κόμματος Δημοκρατικής Αριστεράς και
μέχρι τις 8 χθες το βράδυ είχαν παραιτηθεί από το κόμμα αυτό είκοσι ένας
βουλευτές, μεταξύ των οποίων τρεις υπουργοί.

Ο Μπαχτσελί

Το «δεδομένο» ώς τη στιγμή αυτή είναι ότι ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και
αρχηγός του ακροδεξιού Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (ΚΕΔ), Μπαχτσελί, προέβη
στην απαίτηση πρόωρων εκλογών για να «ανακόψει» το παιχνίδι που λέγεται ότι
παιζόταν πίσω από την πλάτη του. Σύμφωνα με αυτό, ο άλλος αντιπρόεδρος της
κυβέρνησης Μεσούτ Γιλμάζ είχε επαφές με δύο αρχηγούς κομμάτων της
αντιπολίτευσης (την Τανσού Τσιλέρ και τον Ταγίπ Ερντογάν, με τους οποίους είχε
βρεθεί την περασμένη εβδομάδα στη Γερμανία, στα εγκαίνια τουρκικής
επιχείρησης) με σκοπό τον σχηματισμό «κυβέρνησης εκλογών» χωρίς το ΚΕΔ, το
οποίο εμποδίζει την εκπλήρωση των κριτηρίων της Κοπεγχάγης και, επομένως, την
ενταξιακή πορεία της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το τι θα γίνει θα διαφανεί βέβαια σαφέστερα τις επόμενες ημέρες. Η κυβέρνηση
θα χάσει την πλειοψηφία της στην Εθνοσυνέλευση αν παραιτηθούν πενήντα εννέα
μέλη της. Η κατάσταση έχει πάμπολλες διαστάσεις και τα σενάρια δίνουν και
παίρνουν.

Το Κόμμα Δημοκρατικής Αριστεράς δεν έχει ετοιμαστεί για τη μεταετζεβιτική
περίοδο και δεν θέλει ούτε να ακούει τη λέξη εκλογές. Το Κόμμα της Μητέρας
Πατρίδας (Γιλμάζ), που θα ήθελε να πάει σε εκλογές με το ευρύτερο δυνατό
«μέτωπο» συνασπισμού – γι’ αυτό ο Γιλμάζ είχε συναινέσει στο κλείσιμο της
Εθνοσυνέλευσης, ώστε να έχει μπροστά του χρόνο – βρίσκεται μακριά από τον
σκοπό αυτό. Το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης θα χρειαστεί τη στήριξη των κομμάτων
της αντιπολίτευσης αν είναι «ειλικρινής» η πρόθεσή του να προχωρήσει η
σημερινή κυβέρνηση σε πρόωρες εκλογές και δεν μπορεί κανείς να προβλέψει τι
είδους «συμβιβασμούς» προτίθεται να κάνει προς αυτή την κατεύθυνση.

Οι εκλογές

Από τα τρία κόμματα της αντιπολίτευσης, το κόμμα του Ορθού Δρόμου (Τσιλέρ) και
το Λευκό Κόμμα (Ερντογάν) δήλωσαν ότι συμφωνούν με τη διεξαγωγή πρόωρων
εκλογών, σύμφωνα με την πρόταση του Μπαχτσελί. Το Κόμμα Ευδαιμονίας (Κουτάν),
ωστόσο, υπογράμμισε ότι «υπάρχουν αποφάσεις που πρέπει να προηγηθούν της
απόφασης εκλογών».

Πράγματι, όλοι συμφωνούν, από την άλλη πλευρά, ότι για να είναι οι εκλογές
«δίκαιες», πρέπει πρώτα να τροποποιηθούν ο εκλογικός νόμος και ο νόμος περί
πολιτικών κομμάτων, αφού, αν γίνουν εκλογές με τους ισχύοντες νόμους, η εικόνα
που θα προκύψει θα είναι άλλη μια εικόνα κατακερματισμού, όπως η σημερινή.
Και, τότε, οι πρόωρες εκλογές όχι μόνο δεν θα άρουν τα προβλήματα που έχουν
συσσωρευτεί στην πολιτική και οικονομική ατζέντα της Τουρκίας, αλλά, αντίθετα,
θα τη φέρουν αντιμέτωπη με καινούργια και μεγαλύτερα προβλήματα.

Τα ενδεχόμενα

Έχει σημασία τώρα πότε θα συγκληθεί η Εθνοσυνέλευση, αν και πόσες παραιτήσεις
θα ακολουθήσουν, αν ο Ετζεβίτ θα αποτραβηχθεί ή όχι, τι θα κάνουν ο υπουργός
Εξωτερικών Ισμαήλ Τζεμ και ο τσάρος της Οικονομίας Κεμάλ Ντερβίς, πώς θα
διαμορφωθεί η κατάσταση στη χρηματοοικονομική αγορά, τι είδους «διορθωτικές
κινήσεις» θα καταβληθεί προσπάθεια να γίνουν και από ποιους.

«Δεξί χέρι» του πρωθυπουργού της Τουρκίας Μπουλέντ Ετζεβίτ, «σκιώδης
πρωθυπουργός», «υπουργός αρμόδιος για τον Ετζεβίτ», «ο Ρασπούτιν της
κυβέρνησης»… αυτά ήταν μερικά από τα παρωνύμια τού μέχρι πριν από είκοσι
τέσσερις ώρες υπουργού Προεδρίας και αντιπροέδρου της τουρκικής κυβέρνησης
Χιουσαμετίν Οζκάν.

Το όνομά του δεν αναφερόταν συχνά σε τίτλους ειδήσεων, υπονοείτο όμως χωρίς
εξαίρεση σε όλο το έργο της σημερινής κυβέρνησης συνασπισμού, της οποίας
θεωρείται ο αρχιτέκτονας. Κι όμως, δεν έχει ούτε μια φορά μιλήσει στον Τύπο,
όπως είπε και ο ίδιος χθες αποχαιρετώντας τους δημοσιογράφους, που τον
περίμεναν στην έξοδο του πρωθυπουργικού γραφείου.

Γεννήθηκε το 1950 στην Καισάρεια (Κάισερι). Σπούδασε Οικονομικά και έως το
1991 που μπήκε στην πολιτική ασχολήθηκε με το εμπόριο. Ήταν ένας από τους δύο
βουλευτές που έμειναν με τον Ετζεβίτ μετά τις εκλογές του 1991 και υπήρξε εδώ
και ένδεκα χρόνια ο εξ απορρήτων του.

Το γραφείο του βρισκόταν ακριβώς απέναντι από αυτό του Ετζεβίτ και ήταν
αδύνατο να δει κάποιος τον Τούρκο πρωθυπουργό χωρίς να περάσει πρώτα από το
γραφείο του Οζκάν. «Το σπαθί του Θεού» (αυτό σημαίνει Χιουσαμετίν) φρόντιζε να
τακτοποιεί παντοειδείς υποθέσεις χωρίς να κουράζεται ο Ετζεβίτ. Έπεσε, όμως,
λένε στην Άγκυρα, θύμα της «ζήλειας» της Ραχσάν Ετζεβίτ.