Ο Αδάμ ήταν Γεωργιανός!

ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ

Το πρόσωπο ενός μακρινού προγόνου μας παίρνει σάρκα και οστά στο εξώφυλλο του τεύχους Αυγούστου 2002 του περιοδικού National Geographic. Βασισμένη στο κρανίο που ανακαλύφθηκε πρόσφατα στη Γεωργία, η αναπαράσταση δείχνει ότι το συγκεκριμένο είδος ήταν πολύ πιο πρωτόγονο από τον ανθρωπίδη με τον μεγάλο εγκέφαλο που παραδοσιακά θεωρείται ο πρώτος άνθρωπος που έφυγε από την Αφρική

Το απολιθωμένο κρανίο ενός προγόνου μας με μικροσκοπικό εγκέφαλο βρέθηκε σε
εξαιρετική κατάσταση στα ερείπια μιας μεσαιωνικής πόλης στη Γεωργία.

Το κρανίο, που χρονολογείται στα 1,75 εκατομμύρια χρόνια από σήμερα, ανήκε σε
έναν από τους πρώτους ανθρώπους που έφυγαν από την Αφρική. Προς μεγάλη έκπληξη
των επιστημόνων, δεν μοιάζει να ανήκει σε έναν Homo erectus, το είδος
με τον μεγάλο εγκέφαλο που θεωρείται ο πρώτος «μετανάστης» από την Αφρική.
Αυτό το πλάσμα θυμίζει περισσότερο πίθηκο, καθώς έχει μικρό εγκέφαλο, λεπτά
οφρυακά τόξα και τεράστιους κυνόδοντες.

Η ανακάλυψη έγινε από ομάδα επιστημόνων υπό τη διεύθυνση του
παλαιοανθρωπολόγου Ντέιβιντ Λορντκιπανίτζε, από το Κρατικό Μουσείο της
Γεωργίας· οι έρευνες διεξήχθησαν με την υποστήριξη της National Geographic
Society και του Ιδρύματος Λίκι. Το εύρημα παρουσιάζεται στο τεύχος του
περιοδικού Science που κυκλοφορεί στις 5 Ιουλίου 2002, ενώ διεξοδική
αναφορά στην ανακάλυψη θα δημοσιευθεί στο τεύχος Αυγούστου 2002 του περιοδικού
National Geographic.

Το κρανίο εντοπίστηκε το 2001 σε ιζηματογενή στρώματα κάτω από τα ερείπια ενός
μεσαιωνικού κάστρου στη θέση Ντμανίσι, ανάμεσα στη Μαύρη και την Κασπία
Θάλασσα, περίπου 80 χιλιόμετρα από την Τιφλίδα, πρωτεύουσα της Γεωργίας. Το
εύρημα φαίνεται να καταρρίπτει την παραδοσιακή άποψη ότι ο μεγάλος εγκέφαλος
ήταν απαραίτητη προϋπόθεση για τη μετανάστευση του ανθρώπου από την Αφρική,
όπου έχουν βρεθεί τα περισσότερα πρώιμα ανθρώπινα απολιθώματα. Σύμφωνα με τον
Λορντκιπανίτζε, ο εγκέφαλος αυτού του πλάσματος είχε μέγεθος μικρότερο από τον
μισό ενός σύγχρονου ανθρώπου.

Το νέο κρανίο είναι σχεδόν ακέραιο, με άθικτα τα περισσότερα από τα εύθραυστα
οστά του προσώπου. Στο εσωτερικό του κρανίου διακρίνεται λεπτομερώς πώς
εφάπτονταν στα οστά ο εγκέφαλος και το οπτικό νεύρο.

«Αυτοί οι ανθρωπίδες είναι πολύ πιο πρωτόγονοι απ’ ό,τι πιστεύαμε», δηλώνει ο
Λορντκιπανίτζε, καθώς το πρόσωπο του νέου κρανίου διαθέτει τα πιθηκοειδή
χαρακτηριστικά του Homo habilis, ενός βραχύσωμου ανθρωπίδη με μακρείς
βραχίονες. Υποθέτει ότι και η ανατομία του ανθρώπου που έκανε το πρώτο
διηπειρωτικό ταξίδι θα ήταν πολύ πιο πρωτόγονη απ’ ό,τι νόμιζαν έως τώρα οι
επιστήμονες.

Από το 1991 μέχρι σήμερα έχουν ανακαλυφθεί στο Ντμανίσι σκελετικά κατάλοιπα
έξι το πολύ ατόμων. Όλα φαίνεται να ανήκουν στο ίδιο είδος, αν και ποικίλλουν
σε μέγεθος, από εντυπωσιακά μεγάλα μέχρι σχετικά μικρά. Αν τόσο διαφορετικά
άτομα μπορούν να συμπεριληφθούν στο ίδιο είδος, τότε η κρατούσα άποψη για την
εξέλιξη του Homo ίσως χρειάζεται αναθεώρηση, αναφέρει το άρθρο του
National Geographic. «Πρέπει τώρα να επανεξετάσουμε τον ορισμό του
Homo και την άποψή μας για το τι είναι “είδος”», λέει ο ΝτέιβιντΛορντκιπανίτζε.

Στο φως και λίθινα εργαλεία

Μαζί με τα ανθρώπινα απολιθώματα η ομάδα του Λορντκιπανίτζε έφερε στο φως
εκατοντάδες οστά ζώων και χιλιάδες λίθινα εργαλεία. Πρόκειται για πρωτόγονους
κοπείς και απλά ξέστρα, που ίσως τα χρησιμοποιούσαν για να κόβουν κομματάκια
κρέας από ψοφίμια – σε αντίθεση με την εδραιωμένη έως τώρα πεποίθηση των
επιστημόνων ότι οι πρώτοι «μετανάστες» χρησιμοποιούσαν περίτεχνα εργαλεία,
όπως πελέκεις, που τους επέτρεπαν να τεμαχίζουν και να επεξεργάζονται το
κρέας.

Ο Ντέιβιντ Λορντκιπανίτζε ελπίζει τώρα να ανακαλύψει κι άλλα οστά που θα
συμπληρώσουν τον σκελετό αυτού του μακρινού μας προγόνου. Οι ανασκαφές του στη
συγκεκριμένη θέση θα συνεχιστούν και αυτό το καλοκαίρι.

INFO

Το εύρημα παρουσιάζεται στο τεύχος του περιοδικού Science που κυκλοφορεί
σήμερα, ενώ διεξοδική αναφορά θα δημοσιευθεί στο τεύχος Αυγούστου 2002 του
National Geographic.