Στην σπουδαία Κική Δημουλά

«ΤΑ ΝΕΑ» επιλέγουν κάθε Δευτέρα θέματα από περιοδικές εκδόσεις ποικίλου ενδιαφέροντος

«… ν’ αντέξεις είναι το ζητούμενο όχι να καταλάβεις»

Σε έναν από τους σπουδαιότερους εκπροσώπους της σύγχρονης ελληνικής ποίησης,
την Κική Δημουλά, αφιερώνει το πρώτο μέρος του το πολύτιμο λογοτεχνικό
περιοδικό του Γιώργου Κορδομενίδη. Να σημειώσω στην αρχή αυτούς που συμβάλλουν
με κείμενά τους στην κριτική προσέγγιση του έργου της ποιήτριας:

Ο Δ. Ν. Μαρωνίτης (υπό τον τίτλο «Η νεύρωση των λέξεων») γράφει για τη
λειτουργία των λέξεων στην ποίηση της Δημουλά και ο Παντελής Μπουκάλας («Ν’
αντέξεις είναι το ζητούμενο») για την τελευταία της ποιητική συλλογή «Ήχος
απομακρύνσεων». Η Σοφία Νικολαΐδου («Κική Δημουλά: Ποιήματα») της απευθύνει
τέσσερις επιστολές για λογαριασμό ισάριθμων αναγνωστών της ποίησής της, ενώ η
Μαργαρίτα Μέλμπεργκ («Η μοναξιά του ουσιαστικού») μεσολαβεί στη «συνάντηση»
της Δημουλά, μέσω του «Εντευκτηρίου», με τη διακεκριμένη Δανέζα ποιήτρια
Ίνγκερ Κρίστενσεν. Γράφουν ακόμη: ο Τάσος Χατζητάτσης («Επί τα ίχνη») για την
προσωπική του σχέση με την ποίηση της Δημουλά· η νεοελληνίστρια Πάολα Μαρία
Μινούτσι («Η “μεταφορά” στην ποίηση της Κικής Δημουλά»)· ο Βασίλης Αμανατίδης
(«Δημουλά και Πικάσο. Το σύνδρομο του (μη) ονείρου») για ποίημα της Δημουλά
που αναφέρεται σε πίνακα του Πικάσο. Τέλος, η Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου («Το
ιδιάζον κοίταγμα») σχολιάζει το ποίημα «Άωρα και παράωρα».

Παίρνοντας αφορμή από τους στίχους της Δημουλά «Εξάλλου ας μην κρυβόμαστε. /
Κάθε αλήθεια δεν είναι όλη χρυσός / μήτε όλο πολύτιμοι λίθοι.», ο Μαρωνίτης
σημειώνει στην καταληκτική παράγραφο του κειμένου του:

«Πολύτιμοι λίθοι, πολύτιμες λέξεις. Μήπως έχει περάσει πια η εποχή τους; Όσο
για τη δική μας εποχή, το ξέρουμε: προτιμά από την ποίηση την αντιποίηση, όπως
λέμε: αντιποίηση αρχής. Το ζήτημα είναι ποιος έχει το θάρρος να ομολογήσει
αυτόν τον σφετερισμό, που τον ευνοούν οι νευρωτικές μας λέξεις. Η Δημουλά
ομολογεί, και μάλιστα με χιούμορ, ότι σ’ αυτό το καζάνι βράζουν στις μέρες μας
τα ποιήματα και μας προσφέρουν το ζουμί τους».

Στο τμήμα του περιοδικού «Λογοτεχνία – Δοκίμιο – Μελέτη» υπάρχουν ποιήματα του
Γιώργου Βέλτσου, του Αργύρη Χιόνη, του Γιώργου Βέη, του Θανάση Μαρκόπουλου,
του Σταύρου Ζαφειρίου και πεζά του Δημήτρη Νόλλα, του Απόστολου Λυκεσά, του
Νίκου Βουδούρη, καθώς και ένας θεατρικός μονόλογος του Άκη Δήμου. Να παραθέσω
ένα από τα «Πέντε ποιήματα» του Βέλτσου: «Λόγια του έρωτα / σας άκουσα / και
τώρα ο θόρυβος των απορριμματοφόρων / και των παιδιών στο δρόμο οι στριγκές
φωνές / φέρνουν μπροστά μου τον σωσία μου, ωχρό / όλο με “ρο” και τσιριμόνιες».

«ΓΑΙΟΡΑΜΑ»

Για τολμηρούς ταξιδευτές

Τρία εξαίρετα θέματα ελληνικού ενδιαφέροντος από το περιοδικό, τρεις προτάσεις
και από εμάς για όσους δηλώνουν ταξιδευτές και όχι τουρίστες:

1) Φαράγγι της Σαμαριάς. Ο περίφημος, και όχι μόνο στην Ελλάδα,
«φάραγγας» της Κρήτης. Τα φυσικά θαύματα αυτού του δύσβατου τόπου σ’ ένα
κατατοπιστικό κείμενο (Γιώργος Σταφυλάκης), με τις φωτογραφίες- ντοκουμέντα
(Μανόλης Κυριακάκης). Θα νιώσουν έκπληξη όσοι, όπως κι εγώ, έχουν περπατήσει
το φαράγγι για τα «άγνωστα» στοιχεία που θα μάθουν.

2) Σπήλαιο Αγίου Ιωάννη, στο μικρό νησάκι Ηρακλειά, 3 ναυτικά μίλια
νότια της Νάξου. Ένα από τα πιο σημαντικά και όμορφα σπήλαια της χώρας μας.
Ξεναγοί στο μαγευτικό οδοιπορικό κάτω από τη γη η Ιωάννα Δεικτάκη (κείμενο)
και ο Γιώργος Αβαγιανός (φωτογραφίες). Για όσους αντέχουν και είναι καλά
προετοιμασμένοι, δύσκολα θα ξεχάσουν τις παραμυθένιες ομορφιές του σπηλαίου.

3) Χρυσοσπηλιά της Φολεγάνδρου. Σ’ αυτή την περιπέτεια θ’ αντέξουν
μόνον οι καλά γυμνασμένοι, οι προσεκτικοί και οι… φευγάτοι. Θα αντικρύσουν
στο σπήλαιο και πολλά αρχαιοελληνικά χαράγματα, ύστερα από μια δύσκολη πορεία
σε δύσβατο μονοπάτι που συνδέει τη χώρα με τη Χρυσοσπηλιά. Όσοι το
αποφασίσουν, ας διαβάσουν πριν το κείμενο της δρος Βιβής Βασιλοπούλου και ας
δουν τις φωτογραφίες του Γιώργου Αβαγιανού και, αν δεν πτοηθούν, ας το
τολμήσουν…

Το άλλο συναρπαστικό θέμα του περιοδικού αφορά τους ρέκτες της αστρονομίας: Οι
ανακαλύψεις των δύο τελευταίων δεκαετιών για το σύστημα των δακτυλίων του
Κρόνου, του Δία, του Ουρανού και του Ποσειδώνα με τους λιγότερο γνωστούς και
κατανοητούς δακτύλιους. Ωραίο ταξίδι.

«HISTOREIN- ΙΣΤΟΡΕΙΝ»

Ιστορικοί του εαυτού τους

Το τρίτο τεύχος του ξενόγλωσσου ετήσιου περιοδικού που εκδίδεται από τη
«Νεφέλη» και διακινείται διεθνώς, περιλαμβάνει μεγάλο αφιέρωμα με τίτλο
«European Ego-histoires: Historiography and the Self, 1970-2000» που
επιμελήθηκαν η Luisa Passerini και ο Alexander Geppert.

Οκτώ σημαντικοί σύγχρονοι Ευρωπαίοι ιστορικοί «γίνονται ιστορικοί του εαυτού
τους» για να φωτίσουν τις προσωπικές εμπειρίες, την εμπλοκή τους στις
πολιτικές αναζητήσεις και πρακτικές της γενιάς τους, τις διανοητικές
περιπέτειες και τις επαγγελματικές διαδρομές που καθόρισαν το συγγραφικό τους
έργο. Μέσα από την αυτοϊστορία τους ανασυνθέτουν παράλληλα τις θεωρητικές και
μεθοδολογικές προσεγγίσεις της σύγχρονης ιστοριογραφίας».

Οι επιμελητές του αφιερώματος στην εισαγωγή τους ανιχνεύουν την έννοια της
«αυτοϊστορίας» (ego-histoire) και εξηγούν «την πρόκληση που αποτελεί το
εγχείρημα, καθώς διαμορφώνει ένα πεδίο μετα-ιστορικού στοχασμού πάνω στη
δημιουργία της ιστορίας και στο ρόλο της προσωπικότητας του ιστορικού στην
παραγωγή της ιστορικής γνώσης». Τα κομμάτια της τραυματικής μνήμης της
παιδικής ηλικίας του στη ναζιστική Γερμανία καλεί τον αναγνώστη να
συνταιριάσει ο Lutj Niethammer, σ’ ένα κείμενο που χαρακτηρίζεται «συνταρακτικό».

«ΠΑΛΚΟ»

Περικλής Κούκος

Η συνέντευξη του μήνα και το εξώφυλλο του περιοδικού ανήκουν στον, κατά γενική
ομολογία, επιτυχημένο διευθυντή του Ελληνικού Φεστιβάλ, συνθέτη Περικλή Κούκο.
Πέρυσι, ξεπέρασαν τις 300.000 οι θεατές που παρακολούθησαν τις παραστάσεις –
ένα ρεκόρ. Η καλή περίοδος 2001, που πιθανότατα προδιαγράφει και μια καλή
συνέχεια, οφείλεται, κατά τον Κούκο, στο γεγονός ότι δημιουργήθηκε «ένα
συγκροτημένο πρόγραμμα με πολύ σημαντικές παραστάσεις υψηλής ποιότητας και
μεγάλης καλλιτεχνικής αξίας. Και το μεγάλο στοίχημα πάντα είναι πώς
παραστάσεις υψηλής καλλιτεχνικής στάθμης μπορούν να έχουν την αποδοχή του
ευρύτερου κοινού».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

* «ΕΝΤΕΥΚΤΗΡΙΟ»: Τ.Θ. 50011, Θεσσαλονίκη, 540 13, τηλ.: 0310-279.607

* «ΓΑΙΟΡΑΜΑ»: Φειδίου 4, Αθήνα, 106 78, τηλ.: 010-3891.775

* «HISTOREIN»: 6, Asklipiou Str., Athens, 10680, e-mail: nefeli-p@otenet.gr

* «ΠΑΛΚΟ»: Ελευσινίων 18, Αθήνα, 104 36, τηλ.: 010-5222.139