Δρόμοι

Οι μέσοι όροι…

… μάς τριγυρίζουν, μας εγκλωβίζουν, μας περιορίζουν. Κάθε μέρα διαβάζουμε
γι’ αυτούς: πόσο περιμένουμε στην ουρά το λεωφορείο, πόσο περιμένουμε τον
γιατρό στο νοσοκομείο, πόσο τρώμε, πόσο ζούμε και πότε πεθαίνουμε. Οι
περισσότεροι μέσοι όροι είναι απατηλοί. Όπως το μέσο εισόδημα κατά κεφαλήν,
όπου το εισόδημα του Μπιλ Γκέιτς προστίθεται στο εισόδημα του μπάρμπα Θωμά και
το εξαγόμενο διαιρείται διά δύο. Τέτοιους μέσους όρους χρησιμοποιούν συχνά οι
πολιτικοί. Τους ακούμε να βιάζουν τη λογική μας: «Το εισόδημα των κατοίκων τού
τάδε χωριού είναι πολύ πάνω από τον μέσο όρο». Τότε τι σόι μέσος όρος είναι
αυτός, όταν τα στοιχεία που τον απαρτίζουν είναι ανώτερα από τον εαυτό του;
Απατηλοί όμως είναι συχνά οι μέσοι όροι και για τους πολιτικούς. Έτσι
διαβάζουμε στις δημοσκοπήσεις πως ο «μέσος πολίτης» επιθυμεί δεξιό πρωθυπουργό
με κεντρώα κυβέρνηση και αριστερή πολιτική.

Ένας λόγος…

… ακόμη για να αμφισβητήσουμε τον μέσο όρο, είναι όταν ακούμε να μας λένε
πως διαθέτουμε «μέση εξυπνάδα». Μπορεί σε μερικές περιπτώσεις να είναι
παρήγορο, αλλά πάντως δεν είναι κομπλιμέντο, ιδιαίτερα αν αυτή η εξυπνάδα
είναι «πολύ μέση», μέτρια δηλαδή, οπότε νιώθουμε βυθισμένοι στη μάζα,
αδιάφοροι, απαρατήρητοι, ανώνυμοι. Ίσως, όμως, μερικές φορές να μας αρέσει
έτσι, ιδιαίτερα αν αυτό βοηθάει τις ιδιορρυθμίες μας να περνούν για
συνηθισμένα κουσούρια. Άλλες φορές πάλι, τις περισσότερες, μας αρέσει να
πιστεύουμε πως είμαστε κάτι παραπάνω από τον μέσο όρο (συνήθως τα καταφέρνουμε
να ξεγελάμε τον εαυτό μας με αυτή την ιδέα).

Είναι λάθος…

… να πιστεύουμε πως οι μέσοι όροι μπορούν να μας πουν κάτι σημαντικό. Στην
εφημερίδα «Ιντιπέντεντ», ο Ρόμπερτ Χανκς επικαλείται μερικά στατιστικά
στοιχεία. Ας πάρουμε για παράδειγμα τα στοιχεία για τη γεννητικότητα, που
θέλουν τη μέση βρετανική οικογένεια να έχει 1,66 παιδιά. Άραγε πόσες
οικογένειες να έχουν γεννήσει 0,66 παιδιά; Παρ’ όλα αυτά, έχουμε μάθει να
θεωρούμε τους μέσους όρους ως πραγματικούς αριθμούς, κάτι σαν πλατωνική ουσία
που υπάρχει πέρα και πάνω από τη ζωή και τα πράγματα.

Η ύπαρξη…

… των μέσων όρων ίσως να οφείλει πολλά στην ανθρώπινη πονηριά. Κάνουμε το
κομμάτι μας επιδεικνύοντας ένα πορτοφόλι «άνω του μέσου όρου», ύστερα το
βάζουμε κάτω από τη μύτη του εφοριακού για να του δείξουμε πόσο είναι «κάτω
του μέσου όρου» και κατόπιν ελπίζουμε να το γεμίσουμε, δικαιολογώντας με τη
βούληση του «μέσου πολίτη» την υστερόβουλη ψήφο μας σε έναν πονηρό πολιτικό.
Μα ίσως την πιο μεγάλη πονηριά την έκανε εκείνη η γριούλα που έδειξε τις
προάλλες η τηλεόραση. Πατώντας σε τρεις αιώνες, ζει εδώ και 104 χρόνια η
αθεόφοβη, έτσι για να νικάει τον μέσο όρο που λέει πως εδώ και τριάντα χρόνια
έπρεπε να ήταν ήδη πεθαμένη.