Γκρουπ θέραπι με κιονόκρανα

Μιλάω, εννοείται, για εκείνη τη βασανιστική απαγγελία τύπων που ταύτιζε τη
σκέψη με τα γραμματοσυντακτικά φαινόμενα κι εμάς μας έστελνε να κουρευτούμε
για να είμαστε αξιοπρεπείς σαν τους αρχαίους ημών προγόνους.

Ήταν αξιοπρεπείς, άκαμπτοι, γεμάτοι αρμονία, ποίηση, μέτρο και απόλυτο,
κοινώς, ανίκανοι να συνυπάρξουν με τη δική μας ζωή που ήδη τους είχε
τοποθετήσει στα ράφια. Από ‘κεί τους κατέβαζαν οι δάσκαλοί μας, δουλοπρεπείς
και φοβισμένοι, για να τους ξεσκονίσουν.

Τότε δεν φοβόμασταν την «παγκοσμιοποίηση». Κι ας τραγουδούσαν αγγλικά οι ροκ
μουσικοί και ο Ντίλαν, μας απελευθέρωναν από το ντόπιο στριμωξίδι. Πολύ θα
θέλαμε η χώρα να μην έχει σύνορα με εκείνους τους άγριους τύπους της Εθνικής
Ασφαλείας, που έψαχναν για αντεθνικά μικρόβια. Στο κάτω κάτω, γι’ αυτό δεν
γίναμε αριστεροί; Ακόμη κι αν δεν ήμασταν προλετάριοι ούτε στο περίπου, εκείνο
το «Προλετάριοι όλων των χωρών» μάς γοήτευε: μας έφθανε που δεν θα βλέπαμε
μπροστά μας το πουλί της χούντας και δεν θα έπρεπε να σκύβουμε μπρος στους
παπάδες με τα θυμιατά και τις ηθικοπλαστικές ανοησίες τους.

Η πολιτιστική αμνησία που μας επέβαλαν τα μαρξιστικά μας αναγνώσματα μάς είχε
θεραπεύσει από τις κληρονομικές μας ασθένειες. Ο Μαρξ τα είχε πει όλα, δεν
χρειαζόταν να πας πιο πίσω και, στο κάτω κάτω, ήταν πια φως φανάρι ότι η
Αντιγόνη του Μπρεχτ ήταν καλύτερη από την Αντιγόνη του Σοφοκλή. Μιλούσε για
τον σύγχρονο κόσμο, για εμάς, μας αφορούσε άμεσα.

Και οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι ο φιλελευθερισμός το χρωστάει αυτό στον
μαρξισμό: μοιράζονται την ίδια πολιτιστική αμνησία. Και για τον μεν, όπως και
για τον δε, η σκέψη μετά βίας πάει πίσω από τον Διαφωτισμό.

Το υβριδιακό ιδεολόγημα που ακούει στο όνομα «εκσυγχρονισμός» απεχθάνεται την
οποιαδήποτε σχέση της σύγχρονης με την αρχαία Ελλάδα. Πολλοί απωθούν ακόμη και
την ιδέα ότι η γλώσσα που μιλάμε σήμερα μπορεί να έχει σχέση με την αρχαία
ελληνική. Όσο για τη σχέση μας με τα ερείπια, αυτήν την ξαποστέλνουν στο πυρ
το εξώτερον του φολκλόρ. Ίσως αυτό τους κάνει να αισθάνονται νέοι, τους
κρατάει ακόμη θαλερούς και αμετάκλητα προοδευτικούς, όπως τότε που
αντιστέκονταν στην τρίτη κλίση των δασκάλων μας.

Δεν είναι θέμα μέσης οδού. Δεν ισχυρίζομαι πως από την γκρουπ θέραπι με τα
κιονόκρανα οδηγηθήκαμε στην αμνησία των εκσυγχρονιστών κοινωνιολόγων και ότι η
αλήθεια, όπως πάντα, βρίσκεται κάπου στη μέση. Δεν είναι καν θέμα αλήθειας.

Σήμερα που για εμάς, όπως και για όλον τον κόσμο, η σχέση με την αρχαία Ελλάδα
δεν είναι καταναγκαστικό έργο, αλλά θέμα πνευματικής επιλογής, οφείλουμε να
είμαστε ειλικρινείς με τον εαυτό μας. Αν είμαστε έτοιμοι να αφήσουμε πίσω τα
δεδομένα της ανθρωπιστικής μας παιδείας, ας την ξεχάσουμε. Αν όχι, της
οφείλουμε κάτι περισσότερο από το ξεσκόνισμα ή το φτύσιμο.

Ο Τάκης Θεοδωρόπουλος είναι συγγραφέας.