Ένας «ιχνηλάτης» της αρχαιολογίας

Ο Άδωνις Κύρου εκτός από δημοσιογράφος είναι και ένας «ιχνηλάτης» της αρχαιολογίας. Κι έτσι του αρέσει να μείνει. Ένας ερασιτέχνης που παρατηρεί αδέκαστος σαν δημοσιογράφος και υποδεικνύει, αντί να ρίχνεται στο κυνήγι του θησαυρού. Του φθάνει η απόλαυση που προσφέρει η φύση

Τι κοινό μπορεί να έχουν ένας δημοσιογράφος και ένας αρχαιολόγος; «Μα
ασχολούνται και οι δυο με την έρευνα, τη συλλογή πληροφοριών, συνομιλούν με
τους ισχυρούς και τους απλούς ανθρώπους, σκέπτονται, συσχετίζουν, μεταδίδουν.

Έπειτα από αρκετές ώρες συζήτησης με τον Άδωνι Κύρου, καθισμένοι στα αδειανά
γραφεία της εφημερίδας – που έχει γίνει μνημείο και μουσείο – «Εστίας», φάνηκε
να ξεκαθαρίζει η βαθύτερη σχέση μεταξύ των δύο λειτουργημάτων. «Είναι ο
συγκερασμός των πληροφοριών. Η απόκτηση της πληροφορίας είναι τεράστια τέχνη,
όπως και η ανάπτυξή της, και για τον δημοσιογράφο και για τον αρχαιολόγο»,
αποφαίνεται ο συνομιλητής.

Αφορμή της συνάντησης, μια σπάνια τιμή. Είκοσι οκτώ έγκριτοι αρχαιολόγοι θα
συγκεντρωθούν στον Πόρο για να τιμήσουν σ’ ένα μικρό συνέδριο με τις
ανακοινώσεις τους την προσφορά του Αδώνιδος Κύρου στην αρχαιολογία του
Αργοσαρωνικού, στις 7-9 Ιουνίου.

Ακούραστος πεζοπόρος, αλλά και θαλασσόλυκος αντάξιος της σπετσιώτικης
καταγωγής του, ο Άδωνις Κύρου επί μισό σχεδόν αιώνα περπατάει και διαπλέει τα
νησιά και τις ακτές της Πελοποννήσου με το σπετσιώτικο καΐκι του, την
«Καλοκυρά». Βλέπει, παρατηρεί, φωτογραφίζει, συλλέγει με προσοχή κάποια
ελάχιστα δείγματα αρχαίων. Εντοπίζει κάποια χορταριασμένα ερείπια και
πληροφορεί αυτούς που πρέπει.

Είναι ένας «ιχνηλάτης» της αρχαιολογίας. Έτσι τον χαρακτήρισε κάποτε ο
καθηγητής κ. Σπύρος Ιακωβίδης. Κι έτσι του αρέσει να μείνει. Ένας ερασιτέχνης
που παρατηρεί αδέκαστος σαν δημοσιογράφος και υποδεικνύει, αντί να ρίχνεται
στο κυνήγι του θησαυρού. Του φθάνει η απόλαυση που προσφέρει η φύση και η
ομορφιά της. Αυτή είναι η μόνη ικανοποίηση. Γιατί γνωρίζει πολύ καλά και
πάντοτε θυμάται τη φράση ενός σοφού αρχαιολόγου: «Ό,τι μένει θαμμένο στη γη,
μένει και καλά φυλαγμένο».

Έτσι βρήκε τα αρχαία κι έτσι τ’ άφησε, καλά φυλαγμένα και ανέπαφα, ο Άδωνις
Κύρου στις πολύωρες πεζοπορίες του σε απάτητα μέρη και βραχονησίδες. Εκεί όπου
κατέφευγαν οι άνθρωποι σε κάθε περίσταση κινδύνου, ακολουθώντας τα ίδια
μονοπάτια από τα προϊστορικά χρόνια μέχρι τα πλέον πρόσφατα. Εκεί απέκτησε τη
συνείδηση της σημασίας που έχουν ο χώρος και η φύση. Την αγάπησε κι εκείνη του
αποκάλυψε τα μυστικά που είχε κρατήσει.

«Το σπήλαιο Φράχθι βρέθηκε τυχαία, όταν πήγαμε να σουβλίσουμε ένα αρνί», λέει
σεμνά και πολύ απλά γι’ αυτόν τον τόπο όπου συναντάται η αρχαιότερη κατοίκηση,
αλλά και ο οψιανός που ήρθε από τα νησιά. Μινωικά και μυκηναϊκά ιερά,
οικισμοί, κάστρα, ναοί, δρόμοι, εργαστήρια, αρδευτικά έργα, νεκροταφεία,
πύργοι και φρυκτωρίες από τη νεολιθική και την πρωτοελλαδική περίοδο έως τα
πρόσφατα χρόνια.

Η σύγκριση με τη σύγχρονη δημοσιογραφία προβάλλει… Ο Άδωνις Κύρου
περιγράφει τη δημοσιογραφία σαν «μια αρπάγη, που πλουτίζει από την ιστορία τού
σήμερα, ερευνά, σκάβει, μπαίνει μέσα σ’ ένα θέμα για δεκαπέντε ημέρες και αφού
το φέρει στο φως, στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας, το καταστρέφει, το
εγκαταλείπει και το ξεχνά τελείως».

«Σε μια ακτή της Ύδρας είδα ένα αρχαίο όστρακο. Το ξανασυνάντησα στην Αργολίδα
και αυτό μου δίνει μια ιστορία ναυσιπλοΐας – με λίγη φαντασία. Η αρχαιολογία
από μόνη της δεν είναι τίποτα. Πρέπει να συνδυάζεται με την Ιστορία και τη
φαντασία», θυμάται τα λόγια ενός άλλου αρχαιολόγου.

Πώς ξεκίνησε η ιχνηλασία;

Μα, σαν ένα παιδικό παιχνίδι. «Ζούσαμε στην Πλάκα. Πηγαίναμε με τα άλλα παιδιά
στο Διονυσιακό Θέατρο, στις πλαγιές του Αρείου Πάγου και ανακαλύπταμε αρχαία
νομίσματα και όστρακα. Τα πρώτα αρχαία νομίσματα της συλλογής μου τα απόκτησα
με τα χρήματα που μου έδιναν για ν’ αγοράσω το κουλούρι»…

Δωρεά ενός θησαυρού 2.200 κομματιών

Δύο χιλιάδες διακόσια κομμάτια από μέταλλο ήταν η συλλογή και η δωρεά του σ’
ένα μόνο μουσείο του Αργοσαρωνικού. Ένας θησαυρός από χρυσά βυζαντινά
νομίσματα σε ένα άλλο. Ο δικός του θησαυρός είναι οι χιλιάδες συγκινήσεις που
ένιωσε. Μοιραία, ο Άδωνις Κύρου στάθηκε μάρτυρας και της εξαφάνισης πάρα
πολλών μνημείων. Η εκποίηση των βραχονησίδων και η εκμετάλλευσή τους από την
ιδιωτική πρωτοβουλία ισοπέδωσε μέσα σε λίγα χρόνια ό,τι είχε διατηρηθεί
ερειπωμένο, αλλά αδιατάρακτο, στις παρυφές των πόλεων.

Από το 1970 και μετά έκαναν την εμφάνισή τους στις παραλίες και στα διάσελα
των βουνών η μπουλντόζα, η οικοδομή, η μηχανική άροση του εδάφους από τη
γεωργία. Μικρό μόνο παράδειγμα της εξαφάνισης σημαντικών μνημείων, η κρηπίδα
ενός ναού της Αθηνάς Προμαχόρμου στην Πετροθάλασσα της Ερμιονίδος, μήκους 32
μέτρων. Έπειτα από λίγα χρόνια, είχε τελείως εξαφανισθεί. Το μόνο κέρδος είναι
ότι κάποιος πέρασε, παρατήρησε και κατέγραψε την ύπαρξη αυτών των πραγμάτων. Η
πληροφορία έχει κάπου καταχωρηθεί και ο Άδωνις Κύρου έχει γράψει ολόκληρο
βιβλίο για το οδοιπορικό του σε στεριά και θάλασσα, «Το Σταυροδρόμι του
Αργοσαρωνικού».

«Μήπως όμως αποδειχθεί στο μέλλον ότι και η άκρατη αρχαιολογική έρευνα με τον
τρόπο που διεξάγεται σήμερα καταστρέφει αρχαιολογικές μαρτυρίες», διερωτάται.
«Ποιος αποκλείει οι μέθοδοι της έρευνας σε εκατό χρόνια να έχουν εξελιχθεί
τόσο, που οι σημερινές μέθοδοι να θεωρούνται πρωτόγονες;».

Συνεχιστής της ιστορίας

Μετανιώνετε για το γεγονός ότι δεν γίνατε αρχαιολόγος;

«Καθόλου δεν μετανιώνω. Ακολούθησα τη συμβουλή του πατέρα μου και σπούδασα
νομικά. Αισθανόμουν την υποχρέωση να συνεχίσω την ιστορία και την παράδοση της
εφημερίδας και αφιέρωσα στην έρευνα τον ελεύθερο χρόνο μου. Κι αυτή με
αντάμειψε πλουσιοπάροχα με την αγάπη για την υπέροχη ελληνική φύση και το
φυσικό περιβάλλον, που κράτησε ανέπαφα τα μυστικά του παρελθόντος».