Διαστάσεις Πλησιάζοντας τον ουρανό

Πάνω που ξαναρχίσαμε να μπαίνουμε σε ουρανοξύστες, ήλθε ο εκπρόσωπος της
Αλ-Κάιντα με καινούργιες απειλές. Όμως η κατασκευή ψηλών κτιρίων δεν μπορεί να
σταματήσει, είναι παλιά όσο τα βουνά.

Σέσαρ Πέλι. Ο αργεντινός αρχιτέκτονας δίπλα στον Πύργο Mapfre της Βαρκελώνης

Ο Σέσαρ Πέλι δεν ανησυχεί. Τα επόμενα τρία με τέσσερα χρόνια ο φόβος του ύψους
θα παραμείνει, αλλά μετά θα υποχωρήσει – εκτός βέβαια αν γίνουν καινούργιες
επιθέσεις. Τα σχέδιά του πάντως δεν έχουν αναθεωρηθεί, ο καινούργιος
ουρανοξύστης στο Χονγκ Κονγκ προχωρεί κανονικά, στις 11 Σεπτεμβρίου είχε
φτάσει στον εικοστό όροφο και τελικά θα αποκτήσει 88 ορόφους, όπως έχει
προγραμματιστεί (στον κινεζικό πολιτισμό, το 8 είναι ο τυχερός αριθμός, άρα το
88 φέρνει διπλή τύχη). Τα ψηλά κτίρια είναι μέρος του πολιτισμού μας. Ο
άνθρωπος έχει κάθετη δομή, με τα μάτια στο πάνω μέρος του άξονά του, είναι
φτιαγμένος δηλαδή να κοιτά προς τα πάνω. Τους Φαραώ μπορεί να τους θάβανε στα
υπόγεια, αλλά από πάνω κτίζανε τις Πυραμίδες, που μέχρι πρόσφατα ήταν τα πιο
ψηλά κτίρια στη Δύση. Στην ίδια λογική υπακούουν και τα ζιγκουράτ της
Μεσοποταμίας ή τα καμπανίλι της Ιταλίας. Σε τελευταία ανάλυση,
σημειώνει ο αργεντινός αρχιτέκτονας, μεγαλύτερο πλήγμα για τους ουρανοξύστες
ήταν η αποτυχία του πύργου της Βαβέλ παρά οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου.
Σήμερα, ο ουρανός είναι πολύ πιο ψηλά από άλλοτε. Πρέπει λοιπόν να τον
πλησιάσουμε με αφοσίωση, με σεβασμό και με αγάπη.

Γεννημένος στο Τουκουμάν το 1926, ο Πέλι εγκαταστάθηκε το 1952 στις Ηνωμένες
Πολιτείες και το 1977 έγινε πρύτανης του Πανεπιστημίου του Γέηλ. Σχεδίασε
ουρανοξύστες σε πολλά μέρη του κόσμου: ανάμεσά τους, το World Financial Center
στη Νέα Υόρκη (1985), το Canary Wharf στο Λονδίνο (1991), και τους Δίδυμους
Πύργους της Κουάλα Λουμπούρ (1998), ύψους 452 μέτρων, το πιο ψηλό κτίριο στον
κόσμο. Ουρανοξύστη δεν μπορείς να κτίσεις οπουδήποτε, λέει σε συνέντευξή του
στην Ελ Παΐς. Στο Λονδίνο ή στη Βαρκελώνη πρέπει να τους κατασκευάσεις
μακριά από το ιστορικό κέντρο, αλλιώς θα αλλάξει η προσωπικότητα των κτιρίων
που τους περιβάλλουν. Είναι θέμα κλίμακας: από τη γέφυρα του Ουεστμίνστερ
φαίνεται το Canary Wharf, αλλά πρέπει να το ψάξεις πολύ. Το ίδιο ισχύει και με
την Defense, στο Παρίσι. Το Μιλάνο και η Μαδρίτη, πάλι, αντέχουν ψηλά κτίρια
στο ιστορικό τους κέντρο. Όπως βέβαια και οι αμερικανικές πόλεις.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι πόλεις που τείνουν προς τη διάχυση και την
αποκέντρωση είναι κατ’ ανάγκη καλύτερες από τις πιο πυκνές και πιο
συγκεντρωμένες. Η γειτνίαση, λέει ο Σέσαρ Πέλι, είναι πολύ σημαντική. Μια
συνέντευξη, ας πούμε, γίνεται καλύτερα από κοντά παρά μέσω του Internet. Το να
είσαι κοντά στον άλλον είναι ουσιαστικό κομμάτι του ανθρώπινου είδους. Χώρια
που η διάχυση δημιουργεί μεγάλο κοινωνικό κόστος λόγω των αποστάσεων που
πρέπει να καλύπτονται.