Το Πάσχα της πρώτης σελίδας

![]() |
![]() |
|
Η πρώτη σελίδα των «Αθηναϊκών Νέων» τον Απρίλιο του 1936 |
Πάσχα τερπνόν, αγαπητοί. Λαμπρή χαρούμενη γιορτή. Τα λόγια του ποιητή Γιώργου
Θίσβιου μας γυρίζουν δεκάδες χρόνια πίσω. Μια πασχαλινή περιπλάνηση στο
μακρινό παρελθόν, μέσα από το ξεφύλλισμα παλιών εφημερίδων και περιοδικών, μας
δίνει τις πιο όμορφες εικόνες και παραστάσεις για το πώς γιορταζόταν το Πάσχα
στα λεγόμενα «παλιά καλά χρόνια».
Εφημερίδες και περιοδικά τη Μεγάλη Εβδομάδα έδιναν ιδιαίτερη έμφαση στην
ελληνική πασχαλιά και δημοσίευαν θέματα, επίκαιρους στίχους, αναλύσεις,
σχόλια, διηγήματα, ακόμη και γελοιογραφίες που είχαν σχέση με τον γιορτασμό
του Πάσχα.
![]() |
|
Βουκολικός… ο πασχαλινός «Θησαυρός» του 1949 (24 Απριλίου) και |
Στο πασχαλινό της φύλλο, τον Απρίλιο του 1882, η «Εφημερίς» του
Κορομηλά μεταξύ των άλλων γράφει: «Σήμερον ηχεί χαρμόσυνο το Χριστός Ανέστη
και τα χείλη ανταλλάσσουν της αγάπης τον ασπασμό και τα μίση λησμονούνται και
η αγαλλίασις πληροί πάντων τας καρδίας. Σήμερον η τράπεζα στρωθείσα
πλουσιοπαρόχως αναμένει τους νηστεύσαντας και μη νηστεύσαντας δαιτυμόνας
οίτινες θα διέλθωσιν εν αδόλω διαχύσει την μεγάλην και επίσημον σύμπαντος του
χριστιανικού κόσμου εορτή».
![]() |
|
Πρωτομαγιά έπεφτε το Πάσχα του 1956. Και το «Ρομάντσο» το γιόρτασε με το Φιλί |
Στις δεκαετίες του 1920, ’30, ’40 και ’50 οι μεγάλες αθηναϊκές εφημερίδες
αφιέρωναν τις πρώτες τους σελίδες στα Άγια Πάθη και την Ανάσταση του Χριστού.
Με φωτογραφίες, σκίτσα, γραφήματα, χρονογραφήματα και ποίηση έδιναν διάσταση
διπλή στο γεγονός σαν θρησκευτικό αλλά και σαν λαογραφικό. Το «Ελεύθερο Βήμα»,
τα «Αθηναϊκά Νέα», η «Ακρόπολις», το «Έθνος» δημοσίευαν διηγήματα και ποιήματα
γνωστών λογοτεχνών και ποιητών: Γρηγορίου Ξενόπουλου, Γεωργίου Δροσίνη, Κωστή
Παλαμά, Άγγελου Σικελιανού.
![]() |
|
Μισόν αιώνα πριν. «Η Προοδευτική Αλλαγή» την Κυριακή 20 Απριλίου του 1952 |
Εντυπωσιακές και οι πασχαλιάτικες εκδόσεις των εβδομαδιαίων περιοδικών
«Θεατής», «Ατλαντίδα», «Αθήναι», «Ρομάντσο», «Θησαυρός». Έγχρωμα εξώφυλλα και
πολλά θέματα, διηγήματα και ρεπορτάζ για το Πάσχα. «Θυμήσου κάποιο Πάσχα
αγαπημένο τότε που ήταν κι η αγάπη ζωντανή. Πάσχα τρελό, νεανικό κι
ευτυχισμένο που μένει ακόμη σαν εικόνα χθεσινή. Ήτανε Πάσχα με ολόγλυκα
τραγούδια. Ήτανε Πάσχα με θερμόγλυκες βραδιές. Πάσχα που ανάσταινε απ’ το χώμα
τα λουλούδια. Πάσχα που έσμιγε με αγάπη τις καρδιές». (Του Δημήτρη Γιαννουκάκη
από τον πασχαλιάτικο «Θησαυρό» του 1949).
Λαμπρή… ύπαιθρος
Το Πάσχα είναι η γιορτή της άνοιξης. Γιορτή διπλά συμβολική, γιατί σημαίνει
την Ανάσταση, την απολύτρωση στο πρόσωπο του Χριστού, του πνεύματος αλλά και
την ανάσταση, το ξαναγέννημα της φύσης. Γι΄ αυτό ο ελληνικός λαός την ονόμασε
Λαμπρή.
Όλα λάμπουν στ’ αλήθεια εκείνη την ημέρα. Ο ήλιος στον ανοιξιάτικο ουρανό,
η καταπράσινη και λουλουδιασμένη φύση, τα πρόσωπα των ανθρώπων. Την ημέρα
εκείνη ακούγεται το Χριστός Ανέστη, την ώρα που οι καμπάνες συνοδεύουν με τους
χαρούμενους ήχους τις αναστάσιμες ψαλμωδίες.
Καμία άλλη γιορτή δεν παρουσιάζει τόσο πλούτο και τόση ποικιλία εκδηλώσεων
όσο η Πασχαλινή. Κάθε τόπος έχει και τη δική του. Ωραία, γραφικά, τα έθιμα
αυτά είναι ριζωμένα επί αιώνες στη ζωή της ελληνικής υπαίθρου, των ελληνικών
πόλεων.
Σύμφωνα με τη νεοελληνική αντίληψη, η Λαμπρή αρχίζει το πρωί του Μεγάλου
Σαββάτου, οπότε γίνεται η Πρώτη Ανάσταση. Σε διάφορα μέρη της χώρας, κυρίως
στα Επτάνησα, μόλις άρχιζαν να χτυπούν οι καμπάνες, οι νοικοκυραίοι έσφαζαν το
πασχαλινό αρνί τους και με το αίμα του σχημάτιζαν έναν σταυρό στην πόρτα του
σπιτιού τους.
Την ίδια στιγμή οι νοικοκυρές πετούν στους δρόμους από τα παράθυρα των
σπιτιών τους τις παλιές στάμνες και τα κανάτια, ενώ οι νέοι ρίχνουν βεγγαλικά
και στρακαστρούκες.
Το σφάξιμο του αρνιού είναι ένα από τα παλιότερα έθιμα και έχει την αρχή
του στο εβραϊκό «Πεσάχ». Οι Εβραίοι έσφαζαν ένα αρνί το βράδυ της φυγής τους
από την Αίγυπτο και με το αίμα του σχημάτιζαν έναν σταυρό για να ξεχωρίζει ο
Άγγελος του Θεού τα σπίτια τους.


















