Πρόσωπα Αντίο Βερολίνο

Έπειτα από 12 χρόνια μουσικής κυριαρχίας στη γερμανική πρωτεύουσα, ο ιταλός
μαέστρος Κλάουντιο Αμπάντο διευθύνει απόψε για τελευταία φορά τη Φιλαρμονική
του Βερολίνου.

Κλάουντιο Αμπάντο. Έκανε την ορχήστρα του Κάραγιαν δική του

Το 1989, όταν ο Αμπάντο εξελέγη πέμπτος κατά σειρά διευθυντής της περίφημης
ορχήστρας στα 107 χρόνια της ύπαρξής της, πολλοί πίστευαν ότι θα ήταν αδύνατο
να ξεφύγει από τη σκιά του προκατόχου του, του Χέρμπερτ φον Κάραγιαν. Σήμερα,
οι περισσότεροι βεβαιώνουν ότι δύσκολα θα βρισκόταν άλλος μουσικός που θα
μπορούσε να χειριστεί τόσο επιδέξια όσο αυτός την κληρονομιά του Κάραγιαν. Κι
όμως, η προσωπικότητα και το στυλ του Αμπάντο ουδεμία σχέση είχε με την
προσωπικότητα και το στυλ του προκατόχου του. Ο 68χρονος μαέστρος είναι
γαλήνιος, σεμνός, λιγομίλητος, χωρίς ίχνος υπεροψίας έναντι των συναδέλφων
του. Ενώ ο αυταρχικός Κάραγιαν ζούσε απομονωμένος και ενδιαφερόταν μόνο για
τον δικό του κόσμο, ο Αμπάντο ταυτίστηκε γρήγορα με την κουλτούρα του
Βερολίνου και συμμετείχε σ’ αυτήν. Όταν ανέλαβε διευθυντής της, η ορχήστρα
έμοιαζε κουρασμένη, είχε τον ίδιο ήχο για όλα – ήχο Ρολς Ρόυς, αβρό,
στρογγυλεμένο και ραφινάτο, αλλά ίδιο. Η ορχήστρα που θα αναλάβει ο διάδοχος
του Αμπάντο, ο βρετανός μαέστρος Σάιμον Ρατλ, έχει αυτοπεποίθηση, είναι
ευέλικτη, ανανεωμένη, ανοικτή σε πειραματισμούς και έχει επιπλέον άθικτα τα
μεγαλοπρεπή θεμέλιά της.

Ωστόσο την περίοδο 1993-94 είχαν αρχίσει να δημοσιεύονται στον Τύπο διόλου
κολακευτικά σχόλια: ότι οι Βερολινέζοι δεν ήταν πια οι σούπερμαν της μουσικής,
ότι η πειθαρχία τους ήταν προβληματική, ότι ο Αμπάντο, στρατευμένος στην
αριστερά, δεν έδειχνε καμιά διάθεση να επιβάλει την εξουσία του. Αντί να
υψώνει τη φωνή, προτιμούσε να βάζει τους μουσικούς να επαναλαμβάνουν τα ίδια
λίγα μέτρα ώς και 10 φορές, μέχρι να συνειδητοποιήσουν ότι είναι αναγκασμένοι
να τα παίξουν όπως εκείνος ήθελε. Ορισμένοι όμως ήταν απρόθυμοι να δεχτούν την
ελευθερία που τους έδινε και την υπευθυνότητα που τους ζητούσε. Παράλληλα ο
μαέστρος είχε επίσης προβλήματα με τη διοίκηση της Φιλαρμονικής και φαινόταν
ευτυχέστερος όταν διηύθυνε την Ορχήστρα Δωματίου της Ευρώπης και την Ορχήστρα
Νέων Γκούσταβ Μάλερ. Έτσι, ήδη από το 1998, ενημέρωσε τους Βερολινέζους ότι
δεν ήθελε να τον επανεκλέξουν το 2002 που έληγε το συμβόλαιό του.

Την επόμενη χρονιά έκανε επέμβαση για καρκίνο στο στομάχι και όταν επέστρεψε
στο πόντιουμ, τον Νοέμβριο του 2000, η σχέση με τους μουσικούς του ήταν
εντυπωσιακά βελτιωμένη. Σήμερα, σχεδόν τα τρία τέταρτα των μουσικών της
Φιλαρμονικής του Βερολίνου δεν έχουν παίξει ποτέ υπό τον Κάραγιαν. Ο
Κλάουντιο, γράφει ο Άντριου Κλαρκ στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», κατάφερε τελικά να
κάνει την ορχήστρα δική του.