Τοπία ψυχής σε τόπους υποδοχής

Μωρό, το μέλλον του κόσμου, περιπλανώμενο, με πατρίδα του την προσφυγιά, δεν ζητάει άλλη γλώσσα για να συνεννοηθεί από τη γλώσσα της αγάπης και τότε έχει πολλά να πει, στους νέους τόπους που θα βρεθεί, αρκεί να το αφήσουμε ν’ ανθήσει

Ο Καρίμ από την Καμπούλ, 42 ετών, ονειρεύεται ακόμη να σπουδάσει, ο Σουλεϊμάν
είναι Κούρδος, γιατρός σήμερα, μέλος των Γιατρών του Κόσμου, μιλάει θαυμάσια
ελληνικά και έπειτα από 27 χρόνια προσφυγιάς περιμένει την ελληνική υπηκοότητα
και ακόμη είναι η Ζανέτ από την Ρουάντα και δύο φίλες της από το Ζαΐρ, που
έχουν ένα εστιατόριο στο κέντρο της πόλης, όλοι τους ταξιδιώτες του κόσμου από
ανάγκη, όχι από πολυτέλεια. Περιπλανώμενοι της γης, που αναζητούν πατρίδες,
μακριά από τη δική τους, εκεί όπου αίμα, θάνατος και δυστυχία έκανε τη ζωή
αβίωτη.

Μας τους γνωρίζει ο φακός της νέας σειράς ντοκιμαντέρ «Ου τόπος», που
προβάλλεται τα βράδια της Κυριακής (23.00) από τη ΝΕΤ, σε σενάριο και
σκηνοθεσία Γιώργου Κολόζη, με την επιστημονική επιμέλεια της Φωτεινής
Τσαλίκογλου, ενώ σύμβουλος είναι η Αλεξάνδρα Κορωναίου. Η ομάδα της εκπομπής
επιχειρεί με τη μεσολάβηση της κάμερας να αποκαλύψει τη θέα της ψυχής εκείνων
που η σκόπιμη σύγχυση της τρομοκρατικής ενημέρωσης κρατάει πεισματικά
άγνωστούς μας.

Άλλοτε αρδελοποιημένα κορμιά σε καραβιές ανεπιθύμητες, που μοιάζουν να
απειλούν με τη δυστυχία τους την ηρεμία της βολεμένης ζωής και άλλοτε υπαίτιοι
εγκλημάτων, παραμένουν κρυμμένοι από τα ουρλιαχτά του ειδησεογραφικού τρόμου,
οι άνθρωποι της προσφυγιάς.

Στην Πεντέλη, στον χώρο που η πολιτεία έχει φροντίσει να οργανώσει για να
φιλοξενούνται πρόσφυγες, περίπου 60 παιδιά παίζουν και χαρίζουν στην κάμερα το
χαμόγελό τους. Για την ηλικία τους η ανάρρωση από τις κακουχίες δεν είναι
δύσκολη. Για τους γονείς οι μνήμες άγριες. «Ο πόλεμος μπορεί να σε τρελάνει»,
λέει ο Καρίμ, «Ο πόλεμος μας βουλιάζει στην αμάθεια». Η γνώση είναι ο ιδανικός
στόχος πολλών, όπως η δουλειά για ένα πιάτο φαγητό είναι άλλων. Τα στοιχειώδη
που έχουν στερηθεί, αυτά επιθυμούν να βρουν στους νέους τόπους.

Και η χώρα υποδοχής; Είναι έτοιμη, είναι ανοιχτή, είναι οργανωμένη; Ίσως όχι
όσο απαιτούν οι συνθήκες των καιρών. Οι επίσημες μετρήσεις λένε πως το 1,5%
του πληθυσμού της γης δεν ζει στη χώρα όπου γεννήθηκε. Όμως όλοι ονειρεύονται
τον τόπο τους, την πατρίδα, όπως ο 13χρονος Κούρδος, το χωριό του, όπως ο
Καρίμ, το Αφγανιστάν με τα ψηλά βουνά και τον καθαρό αέρα. Πατρίδα, γλώσσα,
ανάσες γνώριμες, συνήθειες, παραδόσεις, όλα πρέπει να τα αφήσουν για την
ελευθερία.

Και απέναντί τους εμείς. Άλλοτε αμήχανοι και άλλοτε εχθρικοί. Παλιά δεν υπήρχε
ξενοφοβία, λέει η Ζανέτ από το Ζαΐρ, τώρα τι συνέβη και υπάρχει; Ψάχνουμε
σπίτι και οι αγγελίες λένε, απαγορεύονται αλλοδαποί.

Φυσικά δεν τους ταιριάζει η ελεημοσύνη, που τους υποβιβάζει, καθώς δεν
είναι παρά στάση συγκαταβατικότητας και προστατευτισμού «ανώτερων» προς αυτούς
που αναγνωρίζουν ως «κατώτερους» – μεταξύ λύπησης και κακομεταχείρισης
προτιμότερη είναι η δεύτερη, έλεγε ο Καντ, θεωρώντας πως η λύπηση αξίζει στα
ζώα και όχι μεταξύ ίσων ανθρώπων.

Κι όμως, ή τους λυπούνται ή τους φοβούνται. Ξενοφοβία διαπιστώνει η Ζανέτ,
αποκαλύπτοντας την ύπουλη διάβρωση της ανοχής των ανθρώπων από νοοτροπίες
μίσους, από νοοτροπίες που καλλιεργούν όσοι πουλάνε τρόμο, όσοι κερδίζουν από
αυτόν. Το ντοκιμαντέρ «Ου τόπος» ζητάει από τη σκέψη του κοινού, τη ζαλισμένη
από τα μπιγκμπραδερικά υπερθεάματα, που την ίδια ώρα προσφέρονται από άλλα
κανάλια, να μοιραστεί την οδύνη αυτών των ανθρώπων, να σκανδαλιστεί με την
αλήθεια τους και να προχωρήσει προς την ελπίδα που οφείλει στον αυριανό κόσμο,
τον πολυποίκιλο και πολυπολιτισμικό, των περιπλανήσεων και των αναζητήσεων.