Τα μάτια της ψυχής

«ΤΑ ΝΕΑ» επιλέγουν κάθε Δευτέρα θέματα από περιοδικές εκδόσεις ποικίλου ενδιαφέροντος

Δεν χρειάζονται, νομίζω, συστάσεις για το περιοδικό με τους περισσότερους
αναγνώστες στον πλανήτη, που εκδίδει στα ελληνικά ο ΔΟΛ. Δείγμα της συνέπειας
και του μόχθου που χαρακτηρίζουν τις δουλειές των συνεργατών του «Ν.G.» είναι
αυτό το συγκλονιστικό θέμα με τη μικρή Αφγανή που είχε φωτογραφίσει ο Στιβ Μακ
Κάρι το 1984, είχε γίνει εξώφυλλο στο περιοδικό, έκανε τον γύρο του κόσμου,
θυμίζοντας μ’ εκείνα τα πελώρια σμαραγδένια μάτια την τραγωδία του Αφγανιστάν
– που ήταν στην αρχή ακόμα, με την εισβολή των Σοβιετικών.

Πριν από τρεις μήνες συνεργείο του «Ν.G.» αποφασίζει αποστολή στο Αφγανιστάν
με μοναδικό στόχο να ξαναβρεί, 17 χρόνια μετά, τα σμαραγδένια μάτια.
Πολύμοχθες έρευνες και ξαφνικά – «ναι», λέει ο Μακ Κάρι, «είναι αυτή»! Έχει
μπροστά του μία τριαντάρα(;) με το όνομα Σαρμπάτ Γκουλά, παντρεμένη, με τρία
παιδιά, σ’ έναν προσφυγικό καταυλισμό. «Η συνάντηση του φωτογράφου και της
γυναίκας με τα σμαραγδένια μάτια», σημειώνει το περιοδικό, «ήταν ήσυχη. Για
τις παντρεμένες, η παράδοση είναι αυστηρή. Απαγορεύεται να κοιτάξουν άλλους
άντρες εκτός από τον σύζυγό τους – πόσο μάλλον να τους χαμογελάσουν. Η Sharbat
δεν χαμογέλασε στον McCurry. Παρέμεινε ανέκφραστη. Δεν καταλαβαίνει γιατί η
φωτογραφία της συγκίνησε τόσο κόσμο. Δεν έχει επίγνωση της δύναμης που έχουν
τα μάτια της».

Γράφτηκαν ήδη πολλά γι’ αυτήν την εντυπωσιακή συνάντηση φωτογράφου και
«μοντέλου», έπειτα από 17 χρόνια. Το περιοδικό, ωστόσο, ήθελε την απόλυτη
τεκμηρίωση για την ταυτοπροσωπία και προσέφυγε, μεταξύ των άλλων, σε δύο
επιστήμονες: Ο ιατροδικαστής του FBI Thomas Musheno σύγκρινε τις φωτογραφίες
του 1984 και την πρόσφατη και είπε: «Είμαι 100% σίγουρος ότι πρόκειται για το
ίδιο άτομο». Αλλά και ο εφευρέτης της τεχνικής αυτόματης αναγνώρισης της
ίριδας του ματιού John Daugman, καθηγητής στο Κέμπριτζ, προσδιόρισε με
μαθηματικές μεθόδους ότι τα μάτια των δύο φωτογραφιών ανήκουν στο ίδιο
πρόσωπο. Η Σαρμπάτ Γκουλά θα εξακολουθήσει να ζει όπως πρώτα, φορώντας την
μπούρκα, προσέχοντας παιδιά και σπίτι, αγνοώντας τη συγκίνηση που προκάλεσαν
τα μάτια της, αγνοώντας τη γραφή. Ένα μόνο θέλει: Τα τρία κορίτσια της να
μορφωθούν και να μη ζήσουν τις τραγικές στιγμές τής δικής της γενιάς.

Πολλά και διάφορα, από τις τέσσερις γωνιές της γης, τα θέματα του περιοδικού.
Με γοήτευσε ιδιαίτερα το ρεπορτάζ που περιγράφει πώς μια τυχαία ανακάλυψη (από
χάρτες και σκαψίματα παλαιών τυμβωρύχων) οδήγησε στην αρχαιότερη μέχρι τώρα
τοιχογραφία των Μάγια, θαμμένη εδώ και 2.000 χρόνια κάπου στη Γουατεμάλα…

«ΘΕΑΤΗΣ»

Ζωντανό, νεανικό, απολαυστικό

Είναι ελπίδα για εμάς τους αναγνώστες, αλλά και για τον πολιτισμό μας να
εκδίδονται τέτοια περιοδικά. Το σημειώνω από την αρχή απερίφραστα, διότι το
παρακολουθώ από το 1ο τεύχος, με τα παρθενικά αβέβαια βήματά του και να, τώρα,
διαβάζω το 5ο τεύχος ενός πολιτιστικού περιοδικού με τα όλα του: θέματα
σταθερής αξίας από το πεδίο των Τεχνών και των Γραμμάτων, παρουσίαση πολλών
νέων καλλιτεχνών και λογοτεχνών, ρεπορτάζ μεστά και ευφάνταστα, εύστοχα
σχόλια, ατζέντα από την τρέχουσα καλλιτεχνική επικαιρότητα κ.ά. χτίζουν ένα
έντυπο που μας ενημερώνει και μας τέρπει.

Από τη θεματογραφία να επισημάνω: την αποστολή στη Μόσχα και στο Θέατρο
Μπολσόι (Λάμπρος Κ. Ντίνος, Τατιάνα Καραπαναγιώτη) με συνέντευξη του γενικού
τού φημισμένου θεάτρου διευθυντή και εντυπώσεις από μια παράσταση, τη μικρή
αλλά μεστή συνέντευξη του Παύλου Μάτεσι (Γρηγόρης Ιωαννίδης), την παρουσίαση
της άγνωστης σε μας ομάδας σύγχρονου χορού της Τουρκίας – MDT – (Χριστίνα
Πολυχρονιάδου). Και ακόμα – τι να πρωτοδιαλέξει κανείς: Παρουσίαση έξι Ελλήνων
dj, νέων ηθοποιών, κινηματογραφιστών. Θέματα εικαστικά, έρευνα για τους νέους
καλλιτέχνες της Σχολής Καλών Τεχνών κ.λπ. κ.λπ.

Εξαιρετικό το πορτρέτο και η κουβέντα με τον σκηνοθέτη Γιάννη Ιορδανίδη, που
απαντάει στο ερώτημα αν αισθάνεται ότι ανήκει «σε μια αδικημένη γενιά
σκηνοθετών»: «Θα έλεγα πως πραγματικά αδικημένη είναι η αμέσως επόμενη από
εμάς γενιά. Εμείς, ακόμα, είχαμε την τύχη να έχουμε δασκάλους. Οι επόμενοι δεν
έχουν. Βλέπω την αλυσίδα της παράδοσης να σπάει. Παλιά ο ένας παρέδιδε τη
σκυτάλη στον άλλον. (…) Οι νεότεροι προσπαθούν να κόψουν κάθε δεσμό με τους
παλιότερους. Κι όμως, το σημαντικότερο είναι να ξέρεις να διατηρείς και να
ανανεώνεις».

Ένα περιοδικό που, στ’ αλήθεια, διαβάζεται από την πρώτη έως την τελευταία σελίδα.

«ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ»

«Λαμόγια» στους Αγώνες

Βρισκόμαστε στο 412 π.Χ., έτος της 92ης Ολυμπιάδας. Αντίπαλοι σε αγώνα πάλης
ήταν ο Πολύκτορας, γιος του Ηλείου Δαμόνικου, και ο Σώστρατος από τη Σμύρνη. Ο
Δαμόνικος, επειδή επιθυμούσε πολύ να νικήσει ο γιος του, έδωσε χρήματα στον
πατέρα τού αντίπαλου αθλητή για να παραχωρήσει ο γιος του τη νίκη στον
Πολύκτορα.

Το περιστατικό τελικά αποκαλύφθηκε και οι ελλανοδίκες επέβαλαν πρόστιμο. Το
πρόστιμο επιβλήθηκε στους γονείς και όχι στα παιδιά, γιατί, όπως αποδείχθηκε,
αυτά δεν γνώριζαν τη συμφωνία.

Αυτό είναι το παλαιότερο παράδειγμα δωροδοκίας που διασώζεται στις πηγές και ο
Δαμόνικος το αρχαιότερο «λαμόγιο»…

Το περιστατικό περιέχεται στο απολαυστικό κείμενο του περιοδικού που υπογράφει
η αρχαιολόγος Μαρία Χ. Φλώρου και έχει τίτλο «Παρανομίες και ποινές στους
Ολυμπιακούς Αγώνες της αρχαιότητας».

Ένα από «τα πιο παράδοξα γεγονότα της παγκόσμιας στρατιωτικής ιστορίας», τη
μάχη στο Χάνι της Γραβιάς (8 Μαΐου 1821) περιγράφει ο ιστορικός Νίκος
Γιαννόπουλος, αναλύοντας πώς 117 Έλληνες επαναστάτες νίκησαν, οχυρωμένοι σ’
ένα πλινθόκτιστο χάνι, στρατό 9.000 ανδρών υπό τον Ομέρ Βρυώνη. Στο κείμενο
αναλύεται επίσης η τόλμη αλλά και η στρατηγική ιδιοφυΐα του Οδυσσέα Ανδρούτσου.

«ΟΔΟΣ ΠΑΝΟΣ»

Επέτειος Πολυδούρη

Λίγοι θυμήθηκαν την επέτειο των 100 χρόνων από τη γέννηση της ποιήτριας Μαρίας
Πολυδούρη (Πρωταπριλιά 1902 – 29 Απριλίου 1930). Ένας από αυτούς, ο Γιώργος
Χρονάς που δημοσιεύει στο περιοδικό του τη μελέτη (με πολλά στοιχεία επιτόπιας
έρευνας) του Κώστα Νταντινάκη από το Παρίσι. Ο μελετητής ακολουθεί την
ποιήτρια στη διαδρομή της Καλαμάτα – Γύθειο – Αθήνα – Παρίσι, περιγράφει τα
υπαρξιακά της αδιέξοδα, ψάχνει τους τόπους όπου κατοίκησε, σκαλίζει τα αρχεία
του παρισινού νοσοκομείου όπου νοσηλεύτηκε η ευαίσθητη και τόσο θαρραλέα Πολυδούρη.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

* «NATIONAL GEOGRAPHIC»: Πανεπιστημίου 39, Αθήνα – 10564. Τηλ.
010.3716.004.

* «ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ»: Τ.Θ. 3951, Αθήνα – 3951. Τηλ. 010.3821.985.

* «ΟΔΟΣ ΠΑΝΟΣ»: Διδότου 39, Αθήνα – 10680. Τηλ. 010.3616.782.

* «ΘΕΑΤΗΣ»: Αθανασίας 7, Αθήνα – 11635. Τηλ. 010.7521.303.