Δρόμοι

Ο πόλεμος…

… είχαμε πιστέψει κάποτε πως ανήκε οριστικά στο παρελθόν – συμβαίνει να μας
κυριεύουν τέτοιες αυταπάτες σε περιόδους σχετικής ευημερίας. Όχι πως έλειψε
ποτέ η φρίκη του. Μόνο που εδώ και μερικά χρόνια, τα πτώματα δεν είναι πια
τόσο ξένα, κλεισμένα μέσα στο κουτί της τηλεόρασης, εικόνες από μια μακρινή
χώρα. Βρίσκονται κάτω από τη μύτη μας, εδώ, στη γειτονιά μας, πότε στη Σερβία
και πότε στην Παλαιστίνη. Σαν να μην ήταν η τελευταία παγκόσμια ειρήνη παρά
μονάχα μια παρένθεση, διαπιστώνουμε ξαφνικά μέσα στη νέα παγκόσμια τάξη πως ο
πόλεμος ανήκει στο μέλλον. Αν ο Φρόυντ μπορούσε να μας ξαναπεί πως «πίσω από
τον πολιτισμό εκτρέφεται κάθε τόσο η βαρβαρότητα», δεν θα τον κοιτάζαμε πια με
την ίδια δυσπιστία.

Τον καλπασμό…

… από τα άλογα των ιπποτών της Αποκαλύψεως είχε ακούσει πριν από τρία χρόνια
ο Ιταλός συγγραφέας Κλαούντιο Μάγκρις, που είχε βάλει το αυτί του στη γη. Και
έλεγε τότε πως μια σειρά από γενιές που ανατράφηκαν ξένες προς τον πόλεμο
είναι σήμερα ολότελα ανέτοιμες γι’ αυτόν – δεν μπορούν να αφουγκραστούν τον
καλπασμό του. Πυρηνικά όπλα βρίσκονται σε ανεύθυνα χέρια (τόσο ανεύθυνα όσο
του προέδρου Μπους, που θέλει να αποκτήσει και άλλα), ντελίριο κυριεύει
εθνότητες που θέλουν να επιβληθούν σε άλλες πιο αδύναμες, ανεπτυγμένες και
ανθηρές οικονομίες γεννούν στρατιές ανέργων και κοινωνικές εντάσεις, μιλιούνια
στερημένων από κάθε άκρη της Γης στριμώχνονται σε ξένα σύνορα και χτυπούν τις
πόρτες των πλουσίων. Δεν λείπει παρά μόνο το φιτίλι.

Στη Δρέσδη…

… που το 1945 ισοπεδώθηκε από τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς των συμμάχων,
η εκκλησία Φραουενκίρχε δεν είχε ξανακτιστεί. Το κουφάρι της απόμενε
απαράλλαχτο, όπως στο τέλος εκείνης της φρικτής ημέρας, σαν πελεκημένο κορμί,
να κοιτάζει τον περαστικό με πρόσωπο δίχως μάτια. Ένιωθε κανείς σαν να είχε
πέσει η βόμβα δίπλα του, χθες, σαν να επρόκειτο να ξαναπέσει σήμερα, αύριο,
όσο και αν αυτό σήμερα μας φαίνεται απίθανο. Όμως, τα όρια της φαντασίας μας
δεν συμπίπτουν με τα όρια της πραγματικότητας.

Η αναστήλωση…

… της Φραουενκίρχε αναμένεται να ολοκληρωθεί φέτος. Τον Μάιο θα ξηλωθεί η
σκαλωσιά από την πρόσοψη. Όμως δεν πρέπει να σβηστεί από τη μνήμη μας εκείνη η
εικόνα από το κουφάρι της. Και ας ξοδευτούν 128 εκατομμύρια ευρώ για να
μοιάζει σαν να μην καταστράφηκε ποτέ. Γιατί, όσο και αν το έχουμε συνήθειο να
παίρνουμε αψήφιστα το ενδεχόμενο μιας νέας καταστροφής, πάντα θα υπάρχει
κάποιος σαν τον πρόεδρο Μπους για να ξανασχεδιάσει έναν νέο Άξονα του Κακού.
Και όσο υπάρχουν τέτοιοι, πάντα θα υπάρχει κάποιος για να φωνάξει σαν τον
Δαντών από τα βάθη του κελιού του: «Ακόμη και όταν πια τα κόκαλά μας θα έχουν
γίνει απολίθωμα, ακόμη και τότε θα είναι χρήσιμα για να συντριβούν με αυτά τα
κεφάλια των βασιλιάδων».