Δρόμοι

Η «Ντι Βελτ»…

… η γερμανική εφημερίδα, είχε δημοσιεύσει πριν από τρία χρόνια αποσπάσματα
από το ημερολόγιο του Αδόλφου Άιχμαν, του Ες Ες που δικάστηκε και εκτελέστηκε
στο Ισραήλ το 1962 για τη γενοκτονία των Εβραίων. Διαβάζοντας τις πληκτικές
σελίδες τού πρώην εμποράκου που έγινε ο φόβος και ο τρόμος των Εβραίων,
δύσκολα μπορεί να φανταστεί κανείς πώς αυτός ο «μέσος άνθρωπος» μπόρεσε να
σηκώσει στις πλάτες του το βάρος για τη βιομηχανοποίηση της γενοκτονίας μιας
ολόκληρης φυλής. «Στη δουλειά μου δεν ανεχόμουν τη βία», γράφει ο Άιχμαν.
Ώσπου μια μέρα τού είπαν πως ο Φύρερ είχε διατάξει την εξόντωση των Εβραίων.
«Δεν είπα τίποτα, δεν μου έπεφτε λόγος».

Το πόσο εύκολα…

… το «κακό» μπορεί να τρυπώσει στις σκοτεινές γωνιές τού νου το έχει
ερευνήσει η (Εβραία) φιλόσοφος Χάνα Άρεντ. Ακόμη και οι πιο συνηθισμένοι
άνθρωποι μπορούν να διαπράξουν τα χειρότερα εγκλήματα. Μα ίσως ακόμη
χειρότεροι από τους αυτουργούς είναι εκείνοι που τα ανέχονται. Οι περισσότεροι
Αμερικανοί υποστήριζαν τον Κλίντον όταν βομβάρδιζε τη Σερβία. Το ίδιο και τον
Μπους, όταν βομβάρδιζε το Αφγανιστάν. Πόσοι Ισραηλινοί υποστηρίζουν τον Αριέλ
Σαρόν, όσο αυτός υποβάλλει σε εθνικές εκκαθαρίσεις τους Παλαιστινίους; Η
δαιμονοποίηση των «κακών» είναι συχνά παραπλανητική. Γιατί, συχνά κρύβονται
πίσω τους πολλοί που θα μπορούσαν να σκοτώσουν αδίστακτα τα παιδιά του γείτονα
­ τα παιδιά του γείτονα που πονάνε το ίδιο και πεθαίνουν το ίδιο, είτε από μια
ισραηλινή ρουκέτα σε έναν προσφυγικό καταυλισμό της Παλαιστίνης είτε από μια
παλαιστινιακή βόμβα σε έναν πεζόδρομο του Τελ Αβίβ.

Για την Άρεντ…

… ο Άιχμαν έγινε φονιάς γιατί ήταν απερίσκεπτος. Γιατί του έλειπε ο
εσωτερικός διάλογος, αυτός που τριβελίζει το μυαλό να μην κουραστεί, που
τρίβει αδιάκοπα τη συνείδηση πάνω στις πιο σκοτεινές γωνιές του ανθρώπινου
κρανίου. Ο διάλογος των βομβών τι περιθώρια αφήνει άραγε στους ανθρώπους της
Παλαιστίνης και του Ισραήλ γι’ αυτόν τον εσωτερικό διάλογο;

Άραβες…

… και Ισραηλινοί έχουν πει πολλά κατά καιρούς για να τροφοδοτήσουν το
αμοιβαίο μίσος. Η Γκόλντα Μέιρ είχε πει: «Δεν υπάρχουν Παλαιστίνιοι». Ο
Σαουδάραβας βασιλιάς Φεϊζάλ είχε πει: «Τι το θέλουν το Τείχος των Δακρύων; Ας
τους χτίσουν ένα άλλο τείχος να πηγαίνουν να κλαίνε». Πιο σωστά το είχε πει
ένας ανώνυμος Παλαιστίνιος: «Ή να μας χωρίσουν ή να μας παντρέψουν». Το Ισραήλ
του Σαρόν προτιμάει μια τρίτη λύση: τον αναγκαστικό γάμο, που επιβάλλεται από
μια μόνιμη δύναμη κατοχής. Απάνθρωπη και ωμή, η λύση του Σαρόν είναι πάντως
πιο ειλικρινής από τις «ειρηνευτικές» συμφωνίες του 1993. Εκείνες οι συμφωνίες
οδήγησαν σε εννέα χρόνια οικονομικής και κοινωνικής κατάρρευσης των
Παλαιστινίων, σε ενάμισι χρόνο παλαιστινιακής εξέγερσης και στις σημερινές
σφαγές. Όμως, ας μη μιλάμε άλλο γι’ αυτό. Δεν μας πέφτει λόγος. Άλλωστε, στη
δουλειά μας δεν ανεχτήκαμε ποτέ τη βία.