Δρόμοι

Η «Μητρόπολη»…

… ένα έργο του Αυστριακού σκηνοθέτη Φριτς Λανγκ από το 1927, μπήκε στον
κατάλογο της ΟΥΝΕΣΚΟ με τα έργα της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Κάθε
σκηνή του μοιάζει με εικόνα από τους φόβους και τις ελπίδες του κόσμου στην
αυγή του εικοστού αιώνα. Μπορεί αυτοί οι φόβοι και οι ελπίδες να παραμένουν
απαράλλαχτοι και στην αυγή του εικοστού πρώτου αιώνα, αλλά του κάκου θα
ψάξουμε στους κινηματογράφους, αυτή η ταινία δεν παίζεται πουθενά – παραείναι
μεγάλη για να χωρέσει στις αίθουσες, όπου σήμερα δεν αντηχεί παρά ο μυρωδάτος
θόρυβος από τις χολιγουντιανές πορδίτσες.

Ο γιος…

… και κληρονόμος του μεγιστάνα που βασιλεύει στη Μητρόπολη σαν θεός,
κατεβαίνει στον «κάτω κόσμο» όπου ένστολοι εργάτες ζουν και δουλεύουν στις
μηχανές. Στην κάθοδό του στην Κόλαση, ο σύγχρονος Μεσσίας συγκινείται από έναν
εργάτη που καταρρέει μπροστά σε μια μηχανή. Ανταλλάσσει ρούχα μαζί του. Τώρα,
αντί για τον εργάτη, ο νέος παίρνει τη θέση του μπροστά σε ένα γιγάντιο ρολόι,
γαντζώνεται ιδρωμένος από τους δείχτες του, που ανώφελα προσπαθεί να
σταματήσει. Ένας υπότιτλος εμφανίζεται: «Πατέρα, γιατί δεν με βοηθάς;». Ο
υπαινιγμός είναι ολοφάνερος: «Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;».

Ο Μεσσίας…

… γίνεται το εξιλαστήριο θύμα και οι μάζες κρέμονται από τον «σταυρό» του
και ζητούν τη σωτηρία τους. Η λυτρωτική υπόσχεση είναι να σταματήσουν οι
μηχανές και μαζί τους η ελεύθερη πτώση του χρόνου στο άγνωστο. Αν στη θέση των
μηχανών δούμε το σύμβολο κάθε μηχανισμού μαζικής υποδούλωσης, τότε θα
καταλάβουμε πώς κάθε αυταρχισμός καταφέρνει να παίρνει την εξουσία με την ίδια
υπόσχεση. Γιατί, τι δείχνει ο Φριτς Λανγκ; Μέσα από την τεχνολογία του μαύρου
και άσπρου ρίχνει το φως του πάνω στον ανθρώπινο φόβο. Τον φόβο ο άνθρωπος δεν
μπορεί να τον σηκώσει μόνος του – αδυναμία, που πάνω της στηρίχτηκαν πάντα οι
πιο ευγενικές ουτοπίες αλλά και οι πιο απάνθρωπες δικτατορίες. Ο επιστάτης,
ένας καχύποπτος και αποστάτης Πέτρος του προλεταριάτου, οδηγεί τις μάζες στην
εξέγερση και ύστερα, την τελευταία στιγμή, τις ημερεύει. Στις φαρδιές πλάτες
του σκοντάφτει ο φόβος των ανθρώπων και ακουμπάει με σιγουριά η αποκατεστημένη
τάξη της Μητρόπολης.

Η τελευταία σκηνή…

… μοιάζει με προφητική προειδοποίηση. Οι εργάτες σέρνουν τα πόδια τους στις
σάλες του εργοστασίου σαν φάλαγγες από υπνοβάτες με ρούχα και σκούφους
φυλακισμένων. Πόσους τέτοιους μετρήσαμε στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης,
στα σταλινικά γκουλάγκ, και πόσους μετράμε ακόμη στα αμερικανικά στρατόπεδα
συγκέντρωσης τρομοκρατών, στις φυλακές προσφύγων της αυστραλιανής ερήμου, στα
τουρκικά λευκά κελιά και στα ισραηλινά κολαστήρια; Να γιατί οι μάζες
βρίσκονται στον βωμό της Μητρόπολης. Πάντα αυτές θυσιάζονται στο όνομα μιας
υπόσχεσης.