«Λυσιστράτη» αγωνιστική και αφιερωμένη

Ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Διονύσης Φωτόπουλος και ο Γιώργος Μιχαηλίδης σε πρόβα της «Λυσιστράτης»

Η παγκόσμια πρεμιέρα του τελευταίου έργου του Μίκη Θεοδωράκη «Λυσιστράτη», δεν
είναι μόνο το κορυφαίο μουσικό γεγονός της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας για το
2002, αλλά και ένα πολιτιστικό και πολιτικό γεγονός σε μια περίοδο όπου η
παγκόσμια συγκυρία επιβάλλει την ανάδειξη ενός οικουμενικού ύμνου για την
ειρήνη.

Από τον Αριστοφάνη στον Μίκη και από την κλασική Ελλάδα στα βίαια γεγονότα της
ζοφερής πραγματικότητας. Και από το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στη Βηθλεέμ.
Ανάμεσα στον δυτικό πολιτισμό και τη βία της Μέσης Ανατολής, οι πλούσιες κι
εύφορες μελωδίες του σύγχρονου δημιουργού. Πίσω από τον μύθο η αρχετυπική
δύναμη του μηνύματος της ειρήνης κι απέναντι η ίδια η ιστορία. Αν και η
ανακοίνωση της πρεμιέρας της «Λυσιστράτης» που έγινε χθες στο Μέγαρο Μουσικής
υπαγόρευε ατμόσφαιρα γιορτής, η συνολική παρουσίασή της άνοιξε πεδία στοχασμού
ανάμεσα στο εφικτό και το αδύνατο, σε ιδέες και πράξεις.

Την Κυριακή, 14 Απριλίου, η φιλόδοξη υπερπαραγωγή του Μεγάρου Μουσικής
Αθηνών, που εντάσσεται στην Πολιτιστική Ολυμπιάδα, μέλλει να κριθεί.
Αναμένεται πάντως με τεράστιο ενδιαφέρον μια παράσταση κι ένα έργο υψηλών
καλλιτεχνικών και τεχνικών προδιαγραφών, καθώς με ρητό και ενθουσιώδη τρόπο
παρουσιάστηκε από όλους τους συνεργάτες της «Λυσιστράτης» ένα κλίμα ευφορίας
και θαυμασμού για το έργο του Μίκη. Ενός μεγάλου μουσικού, που όπως είπε ο
πρόεδρος του Μεγάρου Μουσικής κ. Χρήστος Δ. Λαμπράκης «σαν το κρασί
βελτιώνεται η ποιότητά του, καθώς ο χρόνος περνά, επιφυλάσσοντας θαυμάσιες
εκπλήξεις σ’ όσους ξέρουν να το απολαμβάνουν».

Η ομιλία του κ. Ευάγγελου Βενιζέλου κινήθηκε σε τρία βασικά θέματα. Στο
κορυφαίο μουσικό γεγονός που είναι το έργο του Μίκη, στο μήνυμα του πολιτισμού
των πολιτισμών που θέλει να αποστείλει η Πολιτιστική Ολυμπιάδα στον κόσμο, και
στη σύνδεση του περιεχομένου της «Λυσιστράτης» με την πολιτική διάσταση της
επικαιρότητας και της αναγκαιότητας για ειρήνη. «Η “Λυσιστράτη” είναι το πιο
γνωστό, το πιο καθιερωμένο, το πιο συμβολικό, το πιο εύληπτο και ταυτόχρονα το
πιο διαρκές αντιπολεμικό μήνυμα. Είναι ένα μήνυμα συναδέλφωσης, ένα μήνυμα
βαθύτατα ερωτικό, με όλον τον πλούτο που έχει η έννοια αυτή, ένα μήνυμα
ειρηνιστικό το οποίο δεν είναι καθόλου αφελές».

Για τη λυρική κωμωδία, όπως χαρακτήρισε ο κ. Χρήστος Λαμπράκης το έργο του
Μίκη Θεοδωράκη, ο συνθέτης μίλησε διεξοδικά τόσο για το μουσικό μέρος, όσο και
για το λιμπρέτο. «Στην ελεύθερη απόδοση του κειμένου εισήγαγα νέα στοιχεία,
όπως λ.χ. το πρόσωπο του ποιητή και αναμόρφωσα πολλές σκηνές με βάση τις
ανάγκες της προβολής των μουσικών στοιχείων, που ως γνωστό αποτελούν τη βάση
ενός λυρικού – μουσικού έργου, παραμένοντας βεβαίως πάντοτε πιστός στο πνεύμα
και στο γράμμα του Αριστοφάνη. Στην προσπάθειά μου αυτή σημαντική υπήρξε η
συμβολή του Χρήστου Λαμπράκη, ο οποίος προέβη και στην πρώτη μορφοποίηση των
Σκηνών με βάση τις ανάγκες μιας σύγχρονης όπερας. Εξάλλου, η ιδέα για τη
σύνθεση αυτού του έργου υπήρξε δική του και πρέπει να ομολογήσω ότι δίχως τη
δική του επιμονή ασφαλώς δεν θα είχα ξαναγυρίσει στη σύνθεση, που είχα
εγκαταλείψει για μεγάλο χρονικό διάστημα. Τον ευχαριστώ θερμά».

Για την εύφορη μουσική που ερέθισε τον σκηνοθέτη να κάνει την πιο
αριστοφανική του παράσταση μίλησε ο Γιώργος Μιχαηλίδης και με έμφαση
ευχαρίστησε τον συνθέτη, το Μέγαρο Μουσικής, την ορχήστρα, τους σολίστες.

Απών από τη συνέντευξη, αλλά δίπλα στο σκηνικό που ετοιμάζει, ήταν ο Διονύσης
Φωτόπουλος. Τα κοστούμια κάνει ο Γιώργος Γαβαλάς, τη μουσική διεύθυνση έχει
αναλάβει ο Νίκος Τσούχλος και ο Βασίλης Χριστόπουλος. Παίζει η Ορχήστρα της
Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Στη διανομή οι: Δάφνη Ευαγγελάτου, Λουντμίλα Σεμτσούκ,
Μαρίνα Βουλογιάννη, Αλεξάνδρα Παπατζιάκου, Δημήτρης Καβράκος, Ζάχος Τερζάκης
κ.ά. Ο Γιώργος Νταλάρας, με τον ρόλο του Ποιητή, μετέχει γιά πρώτη φορά σε
όπερα. Συμμετέχει η Χορωδία της Εθνικής Λυρικής Σκηνής σε διδασκαλία Φανής
Παλαμίδη.

Υπό το «βάρος» των γεγονότων

Ο σκηνοθέτης Γιώργος Μιχαηλίδης με την πρώτη του δήλωση, πως αφιερώνει την
παράστασή του στον παλαιστινιακό λαό, ουσιαστικά «άνοιξε» ένα πεδίο πάνω στην
πολιτική διάσταση της «Λυσιστράτης» και στον φαύλο κύκλο βίας και αίματος, που
δείχνει να κορυφώνεται στη Μέση Ανατολή. Ο υπουργός Πολιτισμού βρήκε την
ευκαιρία να πει πως πρέπει να ληφθούν τα αναγκαία μέτρα, ώστε να προστατευθούν
τα μέγιστα συμβολικά μνημεία. Και τη στιγμή που ανακοίνωνε την ευθύνη όλων και
της Ευρώπης για την προστασία του ναού, έφθανε η πληροφορία ότι χτυπήθηκε το
μνημείο.

Ο Μίκης Θεοδωράκης θύμισε στο ακροατήριο πως στους αρχαίους χρόνους κατέφευγαν
στους ναούς για προστασία. Τώρα 200 Παλαιστίνιοι έχουν καταφύγει σ’ έναν
ορθόδοξο χριστιανικό ναό της Βηθλεέμ. «Μήπως θα ‘πρεπε να γίνει ένα πρωτότυπο
διάβημα από την ελληνική κυβέρνηση; Νομικά στέκει; Ηθικά πάντως στέκει».

Ο Γιώργος Νταλάρας άδραξε την ευκαιρία και πρότεινε να οργανωθεί συναυλία υπέρ
του αδικημένου λαού των Παλαιστινίων.

Κι ενώ η ατμόσφαιρα έπαιρνε διαστάσεις έντονης διαμαρτυρίας, ο Μίκης ζήτησε να
επανέλθει η συζήτηση και η διάθεση στο καθαρά καλλιτεχνικό κομμάτι της «Λυσιστράτης»…

INFO

«Λυσιστράτη» του Μίκη Θεοδωράκη, όπερα σε δύο πράξεις και δέκα σκηνές, σε
λιμπρέτο του συνθέτη. Παγκόσμια πρώτη, Κυριακή 14 Απριλίου, και στις 16, 17,
18, 19, 20 Απριλίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Βασ. Σοφίας και Κόκκαλη, τηλ.
010-7282.333). Εισιτήρια: 15, 25, 42, 60 ευρώ και 9 ευρώ φοιτητικά.