Έτσι ξεκίνησαν τα… «Κουλουβάχατα»

Τα «Κουλουβάχατα» έχουν περάσει στο πολιτικό και κοινωνικό λεξιλόγιο του
νεοελληνισμού σαν όρος που σημαίνει το αλλοπρόσαλλο, το παρανοϊκό, το
ανερμάτιστο, το συγκεχυμένο.

Πριν από εκατόν τριάντα επτά χρόνια, ο εγγονός και συνώνυμος του Γέρου του
Μωριά Θεόδωρος Γενναίου Κολοκοτρώνης τύπωνε το πολιτικό του δοκίμιο
«Κουλουβάχατα» ή «Αι φύρδην μίγδην σημεριναί ιδέαι», που οι απόψεις του
έρχονται «σαν γάντι» στη σύγχρονη δημόσια ζωή.

Πρόκειται για ένα σημαντικό ιστορικό ντοκουμέντο, που αποκαλύπτει και
παρουσιάζει, με αναλύσεις και ερμηνείες, ο λογοτέχνης και συγγραφέας Μιχάλης
Σταφυλάς στο φιλολογικό και πολιτιστικό περιοδικό «Πνευματική Ζωή».

Στο θέμα, υπάρχει και το πρωτότυπο εξώφυλλο του δοκιμίου. Τα «Κουλουβάχατα»
είναι ένα κείμενο άγνωστο στους πολλούς, γιατί όταν τυπώθηκε το 1865 (εκ του
Τυπογραφείου Ερμού κατά την οδό Περικλέους εν τη οικία Ν. Μυκονίου) οι
μυστικές υπηρεσίες – την εποχή εκείνη – έσπευσαν να το αγοράσουν και φυσικά να
το καταστρέψουν.

Στην τρίτη σελίδα του δοκιμίου, έχει μια ολοσέλιδη αφιέρωση «Τω αξιοτίμω κυρίω
Γεωργίω Μ. Τερτσέτη». Σ’ αυτήν μιλάει για τον άνθρωπο «όστις εν μέσω των
λογχών της αντιβασιλείας το 1832 είχε το θάρρος να είπει δικαστής ων: Δεν
υπογράφω την καταδίκην του γερο-Κολοκοτρώνη».

Ο Μιχάλης Σταφυλάς στο κείμενό του ιεραρχεί και σημειώνει ορισμένους από τους
αφορισμούς που περιλαμβάνουν τα «κουλουβάχατα» και φανερώνουν όλη την υποδομή
των ιδεολογικών προσανατολισμών του συγγραφέα του 1865:

* Μόνον το 1/10 εργάζεται, οι δε λοιποί πολιτικολογούντες έχουν αργίαν.

* Οι μεγάλοι άνθρωποι προκειμένου περί πατρίδος και ως κλητήρες
χρεωστούν να υπηρετήσουν.

* Η θεά «Έρις» εγκυμονεί την αναρχίαν και τον εμφύλιον πόλεμον.

Προς το τέλος του δοκιμίου «Κουλουβάχατα» ο Θεόδωρος Γενναίου Κολοκοτρώνης
κάνει μια διαπίσωση: «Μάθε, συμπατριώτα, ότι εφ’ όσω ζει ο άνθρωπος, αι
αντιπάθειαι, ο φθόνος και τα συμφέροντα είναι πόλεμοι των ορθών ιδεών».

Η άποψη του Μιχάλη Σταφυλά, που αποτελεί και την ουσιαστική πλευρά του
κειμένου του, είναι ότι κανένας δεν έκανε λόγο για τα «Κουλουβάχατα» που
αποτέλεσε έναν θερμοκαυστήρα της δημόσιας ζωής τότε, που επεκτείνεται έως τις
μέρες μας. Καμιά ανθολογία από τις τόσες, καμιά ιστορία ή ιστορία της
λογοτεχνίας, δεν κάνει λόγο γι’ αυτόν τον συγγραφέα και μαχητή. Κανένας δεν
κάνει λόγο γι’ αυτό το βιβλίο, ενώ η δημόσια ζωή μας με τον τίτλο του,
προσδιορίζει την ακριβή και αληθινή της έννοια. Στο στόμα του λαού είναι πάντα
τα «κουλουβάχατα» όταν θέλει να μιλήσει για την πολιτική, τους πολιτικούς, τη
διοίκηση – τα πάντα δυστυχώς.