Μαθήματα αντιμετώπισης της ανεργίας από τον ΟΟΣΑ

Οπως το έχει κάνει και στο παρελθόν, ο ΟΟΣΑ αναμένεται «να βγει από αριστερά»
στην κυβέρνηση, στην ετήσια έκθεσή του για την ελληνική οικονομία,
επισημαίνοντας ως μείζον πρόβλημα αυτό της ανεργίας και τονίζοντας την ανάγκη
να ληφθούν μέτρα για την αντιμετώπισή του.

Πράγματι, η Ελλάδα ξεχωρίζει, εδώ και καιρό, στην Ευρωπαϊκή Ένωση με τον υψηλό
της ρυθμό ανεργίας, τον οποίο δυσκολεύεται να τιθασεύσει, αφήνοντας ανοιχτή
μια πολύ βαθιά κοινωνική πληγή. Μια πληγή που, αν δεν έχει ακόμη εξελιχθεί σε
απειλή για την κοινωνική ομαλότητα, αυτό οφείλεται στο ότι λειτουργούν ακόμη
στη χώρα οι οικογενειακοί δεσμοί αλληλεγγύης.

Είναι αξιοσημείωτο ότι οι επισημάνσεις του διεθνούς οργανισμού αφορούν μεν την
αγορά εργασίας, αλλά όχι μόνον υπό την έννοια της μεγαλύτερης ευελιξίας, που
έχει συχνά ταυτισθεί με την ελευθερία απολύσεων. Μιλούν περισσότερο για την
αναντιστοιχία της προσφοράς και της ζήτησης στην αγορά αυτή. Μία πολύ καίρια
παρατήρηση, αφού είναι γνωστό ότι άλλες ειδικότητες ζητεί η αγορά και σε άλλες
κατευθύνονται οι νέοι.

Άρα, το ζητούμενο είναι να δημιουργηθούν κατάλληλοι μηχανισμοί αντιστοίχησης
της προσφοράς με τη ζήτηση, αλλά και να προσανατολισθούν οι φορείς κατάρτισης
στις ζητούμενες ειδικότητες. Επίσης, όμως, ζητούμενο είναι να διευκολυνθεί η
κινητικότητα των εργαζομένων μεταξύ των διαφόρων περιοχών της Ελλάδος,
κατεύθυνση στην οποία θα μπορούσε να συμβάλει καθοριστικά η βελτίωση των
συγκοινωνιακών και άλλων υποδομών.

Βεβαίως, δεν χρειάζεται να είναι κανείς εμπειρογνώμων του ΟΟΣΑ για να
διαπιστώσει ότι το θέμα της ανεργίας είναι ένα καζάνι που βράζει στην Ελλάδα.
Και αν δεν ήταν τα δημόσια έργα, που χρηματοδοτούνται στην πλειοψηφία τους από
το Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, το πρόβλημα θα ήταν πολύ σοβαρότερο.

Εμπόδιο το Ασφαλιστικό

Το δυστύχημα είναι ότι το πρόβλημα αυτό συνυπάρχει με το Ασφαλιστικό, που ίσως
απαιτήσει λύσεις οι οποίες θα δυσκολέψουν τη μείωση της ανεργίας. Το
Ασφαλιστικό, στον βαθμό που πάσχει από έλλειψη πόρων, χρειάζεται όσο το
δυνατόν περισσότερους ενεργούς εργαζόμενους, οι οποίοι να καταβάλλουν
εισφορές. Αυτό σημαίνει ­ και έχει ήδη αναφερθεί ­ την παροχή κινήτρων για την
παραμονή στην αγορά εργασίας ακόμη και μετά το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης.
Με τον τρόπο αυτό, όμως, ενδέχεται να δυσκολευθεί η απορρόφηση ανέργων νέων.

Ο μόνος τρόπος για να μην υπάρξει τέτοιου είδους αντίφαση, είναι να αυξηθεί η
παραγωγικότητα της οικονομίας, ώστε να δημιουργούνται θέσεις εργασίας που να
απορροφούν προσφορά εργασίας και από τα δύο άκρα της ηλικιακής πυραμίδας.
Αυτό, όμως, μας φέρνει στην τρίτη καίρια επισήμανση, που κάνει όχι μόνο ο
ΟΟΣΑ, αλλά ο κάθε παρατηρητής των εξελίξεων στην ελληνική οικονομία. Που δεν
είναι άλλη, από την ανάγκη επιτάχυνσης των διαρθρωτικών αλλαγών.

Η ελληνική οικονομία έχει την τύχη, πραγματικά μεγάλη, να κινείται με
εξασφαλισμένα καύσιμα από τους πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό ίσχυε τα
τελευταία 14 χρόνια και θα εξακολουθήσει να ισχύει για ακόμη πέντε,
τουλάχιστον. Μια εικοσαετία ασταμάτητων τονωτικών ενέσεων, για να μπορέσει να
προσεγγίσει η ελληνική οικονομία το μέσο κοινοτικό επίπεδο ανάπτυξης.

Διαρθρωτικές αλλαγές

Όμως, όσο απαραίτητοι και αν είναι αυτοί οι πόροι, πρέπει απαραιτήτως να
συνοδεύονται από διαρθρωτικές προσαρμογές της οικονομίας στα ευρωπαϊκά
δεδομένα. Άλλωστε, οι χρηματοδοτήσεις δεν έγιναν χωρίς κάποιο «κόστος». Η
ελληνική οικονομία είναι, πλέον, εντελώς ανοιχτή στον ανταγωνισμό, χωρίς
κρατικά προστατευόμενους τομείς ή επιχειρήσεις ­ με τις απαραίτητες ελάχιστες
εξαιρέσεις. Αυτό απαιτεί να λειτουργεί ανταγωνιστικά, κάτι που μόνο οι
διαρθρωτικές αλλαγές μπορούν να εξασφαλίσουν. Και λέγοντας διαρθρωτικές
αλλαγές, οι διεθνείς οργανισμοί δεν εννοούν μόνο ιδιωτικοποιήσεις, αλλά και
απαλλαγή από κάθε είδους αγκυλώσεις.

Για παράδειγμα, ο ΟΟΣΑ ως χαρακτηριστική περίπτωση διαρθρωτικής αλλαγής
ανέφερε την ανάγκη εκσυγχρονισμού της δημόσιας διοίκησης. Μάλιστα, οι
αντιπρόσωποί του αφιέρωσαν πολύ χρόνο στο θέμα και είναι βέβαιο ότι θα το
επισημάνουν και στην έκθεσή τους, τον Ιούνιο. Ποιος μπορεί να αρνηθεί,
άλλωστε, ότι η δημόσια διοίκηση είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της
χώρας σήμερα, το οποίο αποτελεί τροχοπέδη για την ανάπτυξη και τον
εκσυγχρονισμό της;

Ανεργία, Ασφαλιστικό, διαρθρωτικές αλλαγές είναι τα τρία προβλήματα που
στοιχειώνουν στις εκθέσεις των διεθνών οργανισμών, οι οποίες σπεύδουν, πάντως,
να προσθέσουν ότι, παράλληλα με αυτά, πρέπει να διαφυλαχθεί ως κόρη οφθαλμού
και η δημοσιονομική σταθερότητα.

«Διανύσατε πολύ δρόμο, αλλά έχετε ακόμη πολύ να διανύσετε», θα είναι, σύμφωνα
με τις πληροφορίες, το μήνυμα του διεθνούς οργανισμού προς την κυβέρνηση. Και
όλα δείχνουν ότι αυτό που απομένει είναι μάλλον το πιο δύσκολο, αφού έχει να
κάνει όχι πλέον με δημοσιονομικούς δείκτες ­ χωρίς να υποτιμάται η σημασία της
βελτίωσής τους ­ αλλά με ποιοτικά χαρακτηριστικά που αγγίζουν τη ζωή όλων μας.