Διαστάσεις Το δικαίωμα στο σουλάτσο

Επιτέλους, μπαίνουν τα πράγματα στη θέση τους. Το 35ωρο μπορεί να μην είναι
λύση για την ανεργία, αφήνει όμως περισσότερο χρόνο για έρωτα. Όχι μόνο την
ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου, αλλά όλο τον χρόνο.

Στο Παρίσι. Από διαδήλωση υπέρ της εβδομάδας 35 ωρών

Η αρχική αισιοδοξία έχει αρχίσει να διαλύεται. Μπορεί η ανεργία στη Γαλλία να
μειώθηκε από 12,5% σε 8,5% κατά την πρώτη διετία της εφαρμογής του 35ώρου
(όταν η οικονομία αναπτυσσόταν), στους οκτώ μήνες που ακολούθησαν όμως (και οι
ρυθμοί ανάπτυξης μειώθηκαν) άρχισε και πάλι να σκαρφαλώνει, φτάνοντας το 10%.
Η μείωση των ωρών εργασίας δεν φαίνεται να έχει έτσι ευεργετικά αποτελέσματα
στην απασχόληση. Σύμφωνα μάλιστα με μια δημοσκόπηση, το 62% των Γάλλων
πιστεύει πως το 35ωρο έχει αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομία και το 61%
δηλώνει ότι οι επιπτώσεις στην επαγγελματική τους ζωή από την εφαρμογή αυτού
του μέτρου ήταν καταστροφικές. Για τον υποδιευθυντή της Edf στο Μπεζανσόν, η
καταστροφή ήταν αναντίστρεπτη. Κάτω από τη διπλή πίεση να μειώσει τα
ελλείμματα και να προσλάβει 110 άτομα λόγω της μείωσης του χρόνου εργασίας,
έδωσε τέλος στη ζωή του. Δούλευε βέβαια και πιο πολύ απ’ όλους. Ήταν και λίγο
καταθλιπτικός.

Αυτή είναι όμως η μία πλευρά του ζητήματος, η πλευρά που αρχίζει πλέον να
θεωρείται λιγότερο σημαντική. Γιατί η μείωση του χρόνου εργασίας έχει ήδη απτά
αποτελέσματα στον ελεύθερο χρόνο των Γάλλων. Οι αιτήσεις για πρόωρη
συνταξιοδότηση, που μέχρι πριν από λίγα χρόνια ταυτιζόταν με την κοινωνική
περιθωριοποίηση, έχουν πολλαπλασιαστεί. Οι νέοι επιλέγουν να κερδίζουν
λιγότερα, αλλά να ζουν καλύτερα. Οι εταιρείες αρχίζουν να προσφέρουν
δραστηριότητες για μετά τη δουλειά. Στα νότια περίχωρα του Παρισιού, δύο
δασκάλες ανέλαβαν να απασχολούν τα παιδιά των γονέων που τους αρέσουν τα long
weekends. Η οργάνωση «Περιπέτειες στο τέλος του κόσμου» έχει περισσότερες
δουλειές από ποτέ. Ένας νέος όρος έχει εισαχθεί στην καθημερινή
πραγματικότητα: οι baladeurs, εκείνοι που τους αρέσει να σουλατσάρουν. Και η
Στατιστική Υπηρεσία αποκάλυψε ότι το 2001 η Γαλλία ανέβηκε στην πρώτη θέση των
γεννήσεων στην Ευρώπη, μαζί με την Ιρλανδία.

Η εργασία δεν αποτελεί πλέον τη μεγάλη ιδεολογία της εποχής, εξηγεί ο
κοινωνιολόγος Μισέλ Μαφεσολί. Αυτό που καθορίζει τον πολίτη δεν είναι πλέον το
πού ή πόσο δουλεύει, αλλά το τι κάνει τα Σαββατοκύριακα. Το 35ωρο είναι ένα
σύμπτωμα μιας πραγματικής επανάστασης στη νοοτροπία και ανταποκρίνεται σε μια
καινούργια επιθυμία: περισσότερος ελεύθερος χρόνος για καλύτερη και
ουσιαστικότερη ζωή. Αλλά το θέμα αυτό δεν θα εμφανιστεί στην προεκλογική
εκστρατεία. Οι σοσιαλιστές δεν μπορούν να το συνδέσουν με τη μείωση της
ανεργίας. Και η Δεξιά ξέρει καλά – όπως είπε ο πρώην πρωθυπουργός Αλαίν Ζυππέ
– πως κανείς δεν μπορεί να κερδίσει τις εκλογές αν αντιταχθεί στην εβδομάδα 35 ωρών.