Διαστάσεις «Υes, Ι am»

Πότε ακριβώς «τελείωσε» ο Μιλόσεβιτς; Όταν έχασε τις εκλογές; Όταν
συνελήφθη στη βίλα του και κλείστηκε στη φυλακή; Ή όταν τον μετέφεραν στη
Χάγη;

Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς (σκίτσο από τους «Τάιμς»)

Εικοστή ογδόη Ιουνίου 2001. Ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς μεταφέρεται από τις
φυλακές του Βελιγραδίου στο ελικοδρόμιο, προκειμένου να οδηγηθεί στη Χάγη. Έξω
από το ελικόπτερο τον περιμένει ένας γραμματέας του Διεθνούς Ποινικού
Δικαστηρίου για την πρώην Γιουγκοσλαβία. Κρατά στα χέρια του ένα έντυπο.
Κοιτάζει τον κρατούμενο στα μάτια, και τον ρωτά: «Είστε ο Σλόμπονταν
Μιλόσεβιτς;». Ο Σλόμπο αιφνιδιάζεται, και δεν απαντά. Ο γραμματέας ρωτά για
δεύτερη φορά: «Είστε ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς;». Ο Σλόμπο κάνει μια γκριμάτσα
που προδίδει τον εκνευρισμό του, μαζί με ένα βήμα προς τα πίσω. Ο υπάλληλος
του Δικαστηρίου απευθύνει την ερώτηση για τρίτη φορά. «Είστε ο Σλόμπονταν
Μιλόσεβιτς;». Ο Σλόμπο κινείται προς το μέρος του και του πετάει: «Fuck you!».
Για τέταρτη φορά, πολύ ήρεμα, ο άνδρας τον ρωτά: «Είστε ο Σλόμπονταν
Μιλόσεβιτς;». Ο Σλόμπο δεν πιστεύει αυτό που συμβαίνει. Κάνει μια χειρονομία,
αλλά δεν απαντά. Η ερώτηση τίθεται για πέμπτη φορά: «Είστε ο Σλόμπονταν
Μιλόσεβιτς;». Ο Σλόμπο μένει σιωπηλός για πέντε δευτερόλεπτα. Έπειτα χαμηλώνει
το κεφάλι και μουρμουρίζει: «Yes, Ι am».

Τη σκηνή την περιγράφει στον απεσταλμένο της Μοντ ένας από τους ανθρώπους που
ήταν μπροστά. Λέγεται Τσεντομίρ «Τσέντα» Γιοβάνοβιτς, είναι τριάντα ετών, και
υπήρξε πρωτεργάτης τόσο των φοιτητικών διαδηλώσεων στο Βελιγράδι τη δεκαετία
του ’90 όσο και των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων το φθινόπωρο του 2000. Είναι
ο άνθρωπος στον οποίο ο πρωθυπουργός Ζόραν Τζίντζιτς ανέθεσε να
διαπραγματευθεί την παράδοση του Μιλόσεβιτς στη σερβική αστυνομία και να
εποπτεύσει στη συνέχεια τη μεταφορά του στη Χάγη. Αυτόν πυροβόλησε πέντε φορές
η κόρη του δικτάτορα την ώρα που έπαιρναν τον πατέρα της από τη βίλα. Χωρίς να
τον πετύχει. Ήταν, βέβαια, και μεθυσμένη.

Μέχρι την τελευταία στιγμή, ο Μιλόσεβιτς δεν μπορούσε να πιστέψει ότι θα τον
παραδώσουν στη Χάγη. Ένας Σέρβος δεν δίνει ποτέ ένα Σέρβο, ακόμη και ο
Τζίντζιτς δεν θα μπορούσε να συνεργαστεί με αυτόν τον επονείδιστο θεσμό. Όταν
ο διευθυντής των φυλακών του Βελιγραδίου τον πληροφόρησε ότι πρέπει να φτιάξει
τη βαλίτσα του, έμεινε κατάπληκτος: «Δεν πιστεύω να με πάνε στη Χάγη!».
Τουλάχιστον όχι εκείνη την ημέρα, όχι στις 28 Ιουνίου, την επέτειο της ήττας
στο Κόσοβο Πόλιε από τους Οθωμανούς το 1389, την επέτειο της δολοφονίας του
αρχιδούκα της Αυστρίας στο Σαράγεβο το 1914, την επέτειο της ηρωικής ομιλίας
του ίδιου του Μιλόσεβιτς στην Πρίστινα, το 1989…

Κι όμως, αυτό ακριβώς συνέβη. Από ένα παιχνίδι της μοίρας, λέει ο Γιοβάνοβιτς.
«Εκείνο το “Yes, Ι am” στο ελικοδρόμιο ήταν το τέλος του Μιλόσεβιτς».