Διαστάσεις Ζητούμενο, η αλήθεια

Κάπως περίεργα πρέπει να αισθάνονται σήμερα οι γυναίκες της Σρεμπρένιτσα.
Κάποιοι δικαστές ισχυρίζονται ότι θα αποδώσουν επιτέλους δικαιοσύνη για το
δράμα τους.

Στο Σαράγεβο: μια Βόσνια επισκέπτεται το νεκροταφείο όπου είναι θαμμένα χιλιάδες θύματα των βομβαρδισμών της πόλης

Η συζήτηση έχει αρχίσει εδώ και μήνες, για την ακρίβεια από την ημέρα της
μεταγωγής του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς στη Χάγη. Και η συζήτηση αυτή δεν αφορά
περιέργως τα ίδια τα εγκλήματα του πρώην ηγέτη της Γιουγκοσλαβίας. Αυτά δεν τα
αρνείται ούτε ο ίδιος. Τα δικαιολογεί απλώς στο όνομα του πολέμου κατά της
«τρομοκρατίας» ή της προστασίας των Σέρβων από όσους τους επιβουλεύονταν. Η
11η Σεπτεμβρίου, μάλιστα, πρόσφερε στον Μιλόσεβιτς ακόμη ένα επιχείρημα: ο
Μπιν Λάντεν είχε μεταβεί επανειλημμένα στην Αλβανία, άρα οι Αλβανοί είναι
τρομοκράτες, άρα καλώς προσπάθησε να τους ξεριζώσει από το Κόσοβο. Κατά βάθος,
ανήκει κι αυτός στην αντιτρομοκρατική συμμαχία του Μπους. Γι’ αυτό άλλωστε και
του ζήτησε πρόσφατα χάρη μέσω της γυναίκας του.

Δύο είναι τα κυριότερα επιχειρήματα που προβάλλονται από τους υποστηρικτές του
Μιλόσεβιτς (αλλά και ορισμένους καλών προθέσεων ανθρώπους) εναντίον της δίκης
που αρχίζει σήμερα. Το πρώτο θα μπορούσε να συμπυκνωθεί στη φράση: «Κοίτα
ποιοι μιλάνε!». Με άλλα λόγια, η Δύση δεν δικαιούται να δικάσει τον πρώην
ισχυρό άνδρα των Βαλκανίων επειδή α) είχε για χρόνια παρτίδες μαζί του
και β) έχει τα χέρια της ματωμένα από τους βομβαρδισμούς του
Βελιγραδίου, του Αφγανιστάν, του Ιράκ, του Βιετνάμ κ.λπ. Όμως τη δίκη αυτή δεν
την κάνει η Δύση, αλλά ένα Διεθνές Δικαστήριο που συγκροτήθηκε με απόφαση του
Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και έχει απαγγείλει κατηγορίες εναντίον 80 ακόμη
υπόπτων για εγκλήματα πολέμου. Στη θέση του εισαγγελέα δεν κάθεται ο
Αμερικανός πρόεδρος, αλλά μια θαρραλέα κυρία που έχει διακριθεί για τους
αγώνες της εναντίον της ιταλικής Μαφίας. Την κατηγορούν συχνά για το πάθος
της: θα έπρεπε, αντίθετα, να την επαινούν γι’ αυτό.

Το δεύτερο επιχείρημα είναι ότι υπάρχουν στον κόσμο κι άλλοι εγκληματίες εκτός
από τον Μιλόσεβιτς. Γιατί να δικάζεται εκείνος και να κυκλοφορούν ελεύθεροι ο
Σαρόν, ο Πινοσέτ, ο Κίσινγκερ; Δεν αποδεικνύεται έτσι η πολιτική των δύο
μέτρων και δύο σταθμών που ακολουθεί η Δύση; Ασφαλώς. Κανείς δεν λέει ότι ο
κόσμος είναι δίκαιος ή ότι τον κυβερνούν άγγελοι. Το ζητούμενο όμως είναι η
επέκταση της δικαιοσύνης, όχι η διαιώνιση της αδικίας. Να δημιουργηθούν οι
προϋποθέσεις εκείνες που θα επιτρέψουν την παραπομπή σε δίκη όσο το δυνατόν
περισσοτέρων υπόπτων για εγκλήματα – όχι να εξακολουθήσουν να γίνονται
αποδεκτά αυτά τα εγκλήματα στο όνομα μιας «ρεάλ πολιτίκ» που συνεχώς
αναπροσαρμόζεται.

Η δίκη που αρχίζει σήμερα στη Χάγη μπορεί να είναι το τελευταίο βήμα ενός
ξεκαθαρίσματος λογαριασμών ή το πρώτο βήμα μιας προσπάθειας του πολιτισμένου
κόσμου για ένα καλύτερο μέλλον. Ο Μιλόσεβιτς δεν ενδιαφέρεται να λάμψει η
αλήθεια. Εμείς;