Δρόμοι

Με 31 δισ. δολάρια…

… (συνολικά) στην τσέπη, η μια δόση μετά την άλλη, η Τουρκία γίνεται ο
καλύτερος πελάτης του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου – ή μήπως το αντίστροφο;
Σε μια περίοδο που τα πάντα συνδέονται, έτσι ή αλλιώς, με την αμερικανική
αντιτρομοκρατική εκστρατεία και τον Μπιν Λάντεν, δεν είναι καθόλου
συμπτωματικό που το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο βάζει βαθιά το χέρι στην τσέπη
του (και στη δική μας, αφού είμαστε και εμείς χορηγοί του) για ένα ακόμη
δάνειο προς την Τουρκία.

Κάποιοι κυνικοί…

… βλέπουν ένα γεωπολιτικό «quid pro quo» – ένα αλισιβερίσι δηλαδή. Πριν από
μερικές εβδομάδες, ο αρθρογράφος Μεχμέτ Αλί Μπιράντ έτριβε τα χέρια του
προκαταβολικά: «Ο Μπιν Λάντεν σώζει την Τουρκία! Θα πάρουμε και άλλα χρήματα
από το εξωτερικό, επειδή η στρατηγική σημασία της Τουρκίας έχει αυξηθεί μετά
τις 11 Σεπτεμβρίου. Αν δεν ήταν ο Μπιν Λάντεν, δεν θα παίρναμε τίποτα. Θα
είχαμε χρεοκοπήσει». Όσο βαθύτερα βουλιάζει στην οικονομική κρίση η Αργεντινή
τόσο πιο αξιόπιστες γίνονται οι επικρίσεις πως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο
τηρεί μεροληπτική στάση υπέρ της Τουρκίας και πως ο κυριότερος χορηγός του, οι
ΗΠΑ, το χρησιμοποιούν για να ανταμείβουν τις κυβερνήσεις που στηρίζουν την
αντιτρομοκρατική εκστρατεία. Άλλωστε, το ψυχροπολεμικό παρελθόν δεν είναι τόσο
μακρινό.

Στον Ψυχρό Πόλεμο…

… η Αμερική χρησιμοποιούσε τακτικά την επιρροή της ώστε τα καθεστώτα που
ήταν αντίθετα στη Σοβιετική Ένωση να λαβαίνουν δάνεια από το Διεθνές
Νομισματικό Ταμείο και την Παγκόσμια Τράπεζα. Αυτό δεν ωφέλησε μακροπρόθεσμα
τις συγκεκριμένες χώρες, αφού τα χρήματα κατέληξαν σε ανάξιες και διεφθαρμένες
κυβερνήσεις, με πιο χτυπητό παράδειγμα τον Μομπούτου του Ζαΐρ. Σήμερα, που στη
θέση της κομμουνιστικής απειλής έχει μπει η απειλή της τρομοκρατίας, δεν
χρειάζεται να είναι κανείς κυνικός για να ανησυχεί μήπως η ιστορία
επαναληφθεί.

Γιατί;…

… Επειδή τη χειρότερη οικονομική κρίση των τελευταίων πενήντα χρόνων στην
Τουρκία τη χειρίζεται ένα διεφθαρμένο πολιτικό κατεστημένο που είναι απόλυτα
εξαρτημένο από τους στρατιωτικούς. Πολύ λιγότερο διεφθαρμένες κυβερνήσεις
είχαν χειριστεί την οικονομική κρίση και τα ξένα δάνεια στην Αργεντινή με τις
γνωστές δυσάρεστες συνέπειες. Όμως, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο συνέδεσε τη
δανειοδότηση της Αργεντινής με πολύ αυστηρούς όρους. Γι’ αυτό βούλιαξε η χώρα,
επειδή έκανε ό,τι ακριβώς της υπαγόρευσε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Έτσι
δεν άργησε να εμπλακεί σε ένα υπαρξιακό αδιέξοδο σαν και αυτό που περιγράφεται
στο «Catch-22» του Τζόζεφ Χέλερ: οι επενδυτές δεν τοποθετούσαν χρήματα σε μια
οικονομία που δεν αναπτυσσόταν, αλλά δεν υπήρχε ελπίδα ανάπτυξης χωρίς τα
χρήματα αυτών των επενδυτών. Τουλάχιστον όσο υπάρχει ακόμη ο Μπιν Λάντεν, η
Τουρκία μπορεί δικαιολογημένα να ελπίζει πως δεν θα εμπλακεί σε ένα τέτοιο
αδιέξοδο, αφού δεν θα βρεθεί κανείς που να της επιβάλει τόσο αυστηρούς όρους
όσο εκείνους που οδήγησαν την Αργεντινή στη χρεοκοπία.