ΓΝΩΜΗ Πολεμώντας χωρίς όραμα…

Δεν πέρασαν παρά μόλις πέντε χρόνια που η ανθρωπότητα επεδίωξε μέσα από
διεθνείς διασκέψεις με συμμετοχή των ηγεσιών 43 χωρών να αποτιμήσει τα δεινά
της πιο παράλογης ­ μέχρι στιγμής, το υπογραμμίζουμε ­ και σφοδρής σύγκρουσης
που αιματοκύλησε τους λαούς της Ευρώπης, του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Από την
προσφορά αίματος στην Εκατόμβη εκείνη δεν απουσίασε, αν και θα μπορούσε, ο
αμερικανικός λαός. Σήμερα, στη διεθνή κρίση που προκάλεσε ο νέος πόλεμος ­ η
συντήρηση της καθημερινής μας τάξης και ευδαιμονίας δεν πρέπει να μας εξαπατά
ότι διανύομε ήδη μια νέα πολεμική περίοδο ­ η Αμερική είναι ο πρωταγωνιστής
και η Ευρώπη εκείνη που επισπεύδει σε αρωγή της. Αυτή είναι η μία διαφορά.
Όπως διαφορά συνιστά ότι η Αμερική μπορεί να συμμετείχε και στους δύο μεγάλους
παγκόσμιους πολέμους, αλλά δεν γνώρισε ποτέ τον πόλεμο στο έδαφός της.

Πιο ουσιαστική διαφορά, όμως, είναι ότι τότε η ανθρωπότητα αγωνιζόταν,
συσπειρωνόταν και πολεμούσε για τα πανανθρώπινα ιδανικά της ελευθερίας, της
ανεξαρτησίας, της δημοκρατίας. Η μισαλλοδοξία και ο φανατισμός του Χίτλερ και
της ιδεολογίας του, του ναζισμού, γεννήθηκε και άνθησε στις πιο εύρωστες
οικονομικά κοινωνίες της Ευρώπης. Οι απέναντι ήταν οι αδύναμοι της γης, οι
ιδεολόγοι, οι Εβραίοι, οι κομμουνιστές, οι ανάπηροι, οι ομοφυλόφιλοι, κάθε
κοινωνική ομάδα που, σύμφωνα με τη θεωρία περί ρατσισμού, συνιστούσε το
περιθώριο της κοινωνίας. Σήμερα, μία από τις αιτίες του νέου πολέμου είναι και
πάλι η μισαλλοδοξία, ο τυφλός θρησκευτικός φανατισμός που συσπειρώνει το Ισλάμ
στη θεωρία του Τζιχάντ. Σήμερα, είναι οι λίγοι που με τη ριζοσπαστικοποίηση
των αδυνάμων και πιεσμένων κοινωνικά και οικονομικά στον πλανήτη μας
επιχειρούν, με τη βοήθεια της τεχνολογίας και της προόδου, στην οποία δεν
έχουν μερίδιο συμμετοχής, τον πόλεμο εις βάρος εκείνων που εκπροσωπούν την
ηγεμονία και τα σύμβολα του πολιτισμένου κόσμου. Στον τελευταίο μεγάλο πόλεμο,
η ανθρωπότητα θυσίασε μια ολόκληρη γενιά, τους μισούς θύματα του πολέμου και
τους άλλους μισούς να προσπαθούν να ξαναφτιάξουν τον κόσμο εγκαταλείποντας
πίσω τους όνειρα σαν σπασμένα παιδικά παιχνίδια. Υπήρχε όμως ένα όραμα τα
χρόνια εκείνα. Ένα καλύτερο αύριο, ένας κόσμος χωρίς πληγές και μπαλώματα.
Σήμερα, το όραμα απουσιάζει. Νέα παιδιά θα χαθούν στα μέτωπα του πολέμου με
την πίκρα της εκδίκησης στο στόμα. Μιας εκδίκησης που βρήκε πολλούς πρόθυμους,
και στη χώρα μας, να την καταδικάσουν επικαλούμενοι τις έννοιες της
αλαζονείας, της πλησμονής τού τι έγινε στο Κόσοβο, στο Βιετνάμ και αλλού, προς
όφελος βραχυπρόθεσμων κομματικών κερδών. Κι ας ξεχνούν οι ίδιοι πίσω από τα
μεγάλα λόγια, ότι εκεί τουλάχιστον υπήρχε ένας δεδηλωμένος πόλεμος. Εδώ δεν
βρέθηκε όχι χώρα, αλλά ούτε οργάνωση ούτε επικεφαλής της ν’ αναλάβει μια
τέτοια ευθύνη. Θα χυθεί αίμα πολύ. Αναμφίβολα. Μα το αίμα αυτό δεν θα είναι
αίμα για την ελευθερία. Θα είναι, κι είναι κρίμα, αίμα που αναπότρεπτα θα
περιορίζει την ελευθερία, τα ατομικά δικαιώματα του πολίτη και την ανεξαρτησία
των κρατών, και αυτό όχι πάντα, σε εδαφικά σύνορα, συλλογικοποιώντας τις
ενέργειες στο περίφημο πια πνεύμα της παγκοσμιοποίησης.

Όσο οι πολιτικές ηγεσίες μας, όχι όλες, ευτυχώς, αρνούνται στον βωμό του
κομματικού οφέλους να δουν αυτήν τη νέα πραγματικότητα και να οργανώσουν πιο
ευέλικτα και σταθερά, αλλά και μακροπρόθεσμα τη θέση της χώρας μας, τότε τα
συμφέροντά μας θα κινδυνεύουν. Ας αφήσουμε πίσω, χωρίς να σημαίνει αυτό ότι
λησμονούμε το ιστορικό μας παρελθόν, ψευτοπαλικαριές και μεγάλα λόγια. Το
δήθεν εκρηκτικό μεσογειακό μας ταμπεραμέντο. Και ο Καντάφι ηγέτης μεσογειακής
χώρας είναι. Είδαμε όμως ποια θέση πήρε. Το μέλλον των λαών χτίζεται με σύνεση
και οι αποφάσεις παίρνονται με βάση συμφέροντα και όχι αισθήματα. Δεν
χρειαζόμαστε αισθηματίες πολιτικούς. Χρειαζόμαστε υπεύθυνες ηγεσίες. Ας
εκδηλώσουν αλλού τα αισθήματά τους οι θεράποντες. Υπάρχουν γύρω τους κάποιοι
που μπορεί να το αξίζουν.

Ο Σουν Τζου, μεγάλος Κινέζος φιλόσοφος που έζησε τον 5ο αιώνα π.Χ., υποστήριξε
ότι «να κερδίζεις χωρίς να χρειάζεται να πολεμήσεις είναι το καλύτερο».
Σήμερα, η θεωρία του βρίσκει, προφητικά σχεδόν, την καλύτερη εφαρμογή της. Ο
πόλεμος στον Κόλπο πυροδότησε την αρχή μιας νέας εποχής στην έκφραση της
πολεμικής τέχνης. Η επανάσταση στην πληροφορική προσδιορίζει τις νέες
στρατηγικές των εμπολέμων. Με τη διαφορά ότι απουσιάζει το όραμα…

Η Φωτεινή Τομαή-Κωνσταντοπούλου είναι υπεύθυνη του Ιστορικού Αρχείου του
υπουργείου Εξωτερικών