ΜΑΤΙΕΣ Οι σταυροί

Πρέπει να ξαναθυμηθώ τον Σαχτούρη. Είναι τέτοιες οι μέρες… «… Δεν έχω
γράψει ποιήματα / δεν έχω γράψει ποιήματα / μόνο σταυρούς / σε μνήματα /
καρφώνω…»

Ειπώθηκαν πολλά, ιδίως στην τηλεόραση, τα τελευταία εικοσιτετράωρα, για τον
Στέλιο Καζαντζίδη. Μίλησα κι εγώ, τουλάχιστον δέκα φορές. Και παρατήρησα, ότι
οι συντάκτες, που βρίσκονταν από την άλλη μεριά του μικροφώνου, στις
περισσότερες περιπτώσεις, δεν είχαν ιδέα του αντικειμένου: δεν γνώριζαν, παρά
ελάχιστα, επουσιώδη πράγματα, για τον μεγάλο τραγουδιστή. Και φλέρταραν με την
ιδέα να κάνουν κουτσομπολιό, μπροστά στο μνήμα του!

Ο Στέλιος Καζαντζίδης, υπήρξε η απόλυτη φωνή στο λαϊκό τραγούδι. Δεν
ήταν ρεμπέτης. Ήταν ερμηνευτής της εποχής και του ύφους, του Τσιτσάνη, του
Μητσάκη, του Καλδάρα και των κατοπινών (Νικολόπουλος κ.λπ.). Μπορεί να
ερμήνευσε και μερικά τραγούδια του Θεοδωράκη, του Χατζιδάκι, του Λοΐζου, του
Λεοντή κ.ά., αλλά το «φόρτε» του, που λένε, ήταν ο ήχος ­ και οι στίχοι ­ της
δεκαετίας του ’50 και του ’60.

Υπήρξα μέγας θαυμαστής του Καζαντζίδη, όχι μόνο γιατί μπορούσε, με τον υπέροχο
τρόπο που τραγουδούσε, να δώσει φτερά, ακόμη και στο πιο ασήμαντο τραγουδάκι
και να το φέρει έτσι στα χείλη όλων των ταπεινών και καταφρονεμένων, μα και
για πολλούς άλλους λόγους. Ένας απ’ αυτούς: περιφρόνησε τα «πακέτα» των
εκατομμυρίων (δισεκατομμυρίων, με τα σημερινά δεδομένα) που του πρόσφεραν τα
νυκτερινά κέντρα και έζησε ένα βίο, που τον χαρακτήριζε η απλότητα και η
ταπεινοσύνη.

Αγαπούσε δέκα – είκοσι ανθρώπους. Όχι πιο πολλούς. Αυτοί οι άνθρωποι ήταν ο
περίγυρός του, η παρέα του. Μ’ αυτούς κουβέντιαζε, σ’ αυτούς εξομολογιόταν, μ’
αυτούς διασκέδαζε, μ’ αυτούς τα έπινε και τραγουδούσε, σε απόμερα καφενεία και
συνοικιακές ταβέρνες. Ποτέ δεν τον είδαμε σε «σαλόνια». Ποτέ δεν έραψε
κοστούμι σε ράφτη της μόδας. Ποτέ δεν θέλησε να γίνει εξώφυλλο σε περιοδικό
και να πουλήσει «μούρη».

Τα τραγούδια που ερμήνευσε, στα σκληρά χρόνια της μετανάστευσης, δεν ήταν όλα
ωραία. Το αντίθετο, θα έλεγα. Όλα, όμως, είχαν ψυχή. Και κράτησαν συντροφιά
και παρηγόρησαν και θύμιζαν συνεχώς την πατρίδα, σε όλους τους μετανάστες.

Μεγάλη προσφορά! Που δεν ξεχνιέται. Προσφορά, που και η Πολιτεία όφειλε να
αναγνωρίσει.

Δίκαια ο ελληνικός λαός, το μεγάλο εκείνο κομμάτι των βιοπαλαιστών, αγάπησε
ανεπιφύλακτα του Καζαντζίδη. Τον θεωρούσε, γιατί ήταν, δικό του άνθρωπο, σάρκα
εκ της σαρκός του. Δεν ήταν η φωνή το κύριο. Ήταν η συντροφικότητα. Η
αλληλεγγύη. Η αίσθηση ότι «ο Καζαντζίδης τραγουδάει για μας». Η πίστη, ότι
«αυτός ο άντρας είναι ατόφιος και δεν θα φύγει ποτέ από δίπλα μας».