Δρόμοι

Καθισμένος…

… μπροστά στο πληκτρολόγιό του, γράφει μια νουβέλα που είναι σίγουρος
πως θα κατακτήσει τον εκδοτικό κόσμο. Κοιτάζει την άδεια οθόνη και
συλλογίζεται κιόλας πού θα ξοδέψει την προκαταβολή που είναι επίσης σίγουρος
πως θα πάρει για το βιβλίο του. Μα, κάτι του ξεφεύγει: τίποτα από αυτά δεν
πρόκειται να συμβεί. Έτσι γίνεται με τους περισσότερους επίδοξους συγγραφείς,
αν πιστέψουμε την καναδική εφημερίδα «Γκλόουμπ & Μέηλ». Από τη στιγμή που
ο εκδότης θα πάρει στα χέρια του το χειρόγραφο, από τη στιγμή που θα διαβάσει
τις πρώτες άψυχες λέξεις, ο προορισμός του είναι ένας: το καλάθι των αχρήστων.

Τα κλισέ…

… από την πρώτη κιόλας σελίδα, το δεύτερο πρόσωπο και η
«πρωτοποριακή» χρήση του ιστορικού ενεστώτα δεν καταφέρνουν να κερδίσουν τον
εκδότη. Πόσο θα αντέξει να διαβάσει; Πολύ λίγο ­ δεν δίνει ποτέ εκατό σελίδες
για μια ιδέα που θα μπορούσε να χωρέσει σε μία. Και με το δίκιο του. Γιατί
κανείς δεν μπορεί να περιμένει να ξεπροβάλει ξαφνικά το ταλέντο στη μέση ενός
βιβλίου. Φαίνεται ­ ή δεν φαίνεται ­ από την αρχή. Ή ξέρεις να γράφεις ή δεν
ξέρεις. Με εκείνο το μαγικό χάρισμα που έχουν όσοι ξέρουν να γράφουν, είναι
σαν να λένε στον αναγνώστη από τις πρώτες κιόλας λέξεις: «Πίστεψέ με, συνέχισε
το διάβασμα». Δυστυχώς, είναι κάτι που οι αναγνώστες το «ακούνε» πολύ σπάνια.

Το καλό πράγμα…

… είναι εξ ορισμού σπάνιο και ασυνήθιστο. Πιο συνηθισμένο, το κακό
φαίνεται πιο εύκολα. Πώς ξεχωρίζει λοιπόν ο αναγνώστης το καλό από το κακό;
Δεν υπάρχουν κανόνες γι’ αυτό, μονάχα μια ανατριχίλα που τρέχει στη
ραχοκοκαλιά. Τέτοια ανατριχίλα μάταια προσπαθεί κανείς να νιώσει με κείμενα
μοδάτα ή αυτοβιογραφικά μιας ασήμαντης ζωής που πιστεύει πως είναι σημαντική ή
κλειστοφοβικά με έναν μόνο χαρακτήρα ­ τον συγγραφέα ­ που ομφαλοσκοπεί από
ένα καναπέ. Το «εγώ» είναι ένα σχεδόν αλάνθαστο σήμα κινδύνου. Αν κάποιος
ξεκινάει στο πρώτο βιβλίο του με μια αυτοβιογραφική εμπειρία, άραγε τι μας
περιμένει τους δύστυχους στο δεύτερο βιβλίο του; Αυτή είναι η αγωνία.

Η τεχνική…

… είναι ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο. Καλό είναι να υπάρχει στίξη και
παραπάνω από μια παράγραφος σε κάθε σελίδα. Χωρίς παραγράφους, ένας συγγραφέας
πρέπει να ξέρει πως ρίχνεται σε βαθιά νερά. Υπάρχει βέβαια ο «Μόμπι Ντικ»,
αλλά πόσοι μπορούν να γράψουν σήμερα σαν τον Χέρμαν Μέλβιλ; Το καμπανάκι
αρχίζει να χτυπάει τόσο πιο επικίνδυνα όσο πιο πολύ πέφτει το μάτι του
αναγνώστη σε νεολογισμούς, εκζητήσεις, καταχρηστικές περιγραφές και περίτεχνες
αφηγήσεις. Μα, πάλι, για όσους γράφουν, η ελπίδα πεθαίνει πάντα τελευταία.
Γιατί κάτι που είναι ενοχλητικό για έναν αναγνώστη, μπορεί να είναι γοητευτικό
για κάποιον άλλο. Το κείμενο μοιάζει με το κάπνισμα: δεν υποφέρεις να καπνίζει
κάποιος που σιχαίνεσαι, μα δεν σε πειράζει, σχεδόν σου αρέσει, να καπνίζει
κάποιος που αγαπάς.