Οι τέσσερις εποχές του Χρηματιστηρίου

Πιο εύκολα μπορεί να πιστέψει κανείς ότι το Χρηματιστήριο συσχετίζεται με τα
επιτόκια, παρά με τις τέσσερις εποχές του έτους. Ακόμη πιο δύσκολο είναι να
πιστέψει κανείς ότι η πορεία των μετοχών μπορεί να επηρεάζεται από την…
ηλιοφάνεια. Κι όμως, μελέτες που έχουν εκπονηθεί κατά καιρούς έχουν βρει
συσχέτιση. Οι γνώμες, όμως, των αναλυτών διχάζονται.

Η μία πλευρά ισχυρίζεται ότι δεν μπορεί κανείς να ψάχνει συσχετίσεις μεταξύ
δύο πραγμάτων που δεν έχουν (λογικά) σχέση (π.χ. τιμές μετοχών και
θερμοκρασία). Επίσης, οι απόψεις τους ενισχύονται από αποτελέσματα μελετών που
δεν βρίσκουν στατιστικά σημαντική συσχέτιση. Η άλλη πλευρά ισχυρίζεται ότι τα
πάντα μπορεί να έχουν σχέση, αρκεί να αποδεικνύεται με επιστημονικά εργαλεία.
Η άποψή τους ενισχύεται από πορίσματα μελετών που έχουν δείξει ότι σε
ορισμένες αγορές και σε ορισμένες χρονικές περιόδους έχουν σχέση παράγοντες
που «λογικά» δεν θα μπορούσαν να έχουν (π.χ. αποδόσεις και ηλιοφάνεια).

Όποια πλευρά κι αν έχει δίκιο, πρόσφατη μελέτη για το ελληνικό Χρηματιστήριο
της ΔΡΑΞ ΑΧΕΠΕΥ αποδεικνύει ότι στη Σοφοκλέους παρατηρείται εποχικότητα στην
πορεία των τιμών των μετοχών, γεγονός το οποίο μπορεί να εκμεταλλευτεί ο
επενδυτής και να πραγματοποιήσει κέρδη αγοράζοντας και πουλώντας τους
«κατάλληλους» μήνες.

Όπως αναφέρει η μελέτη, στην προσπάθεια κατανόησης της πορείας που διαγράφει
καθημερινά το ΧΑΑ, σημαντικό εργαλείο μπορούν να αποτελέσουν τα δεδομένα του
παρελθόντος. Μελετώντας τη μηνιαία μεταβολή του Γενικού Δείκτη και των
κλαδικών δεικτών σε βάθος 14 χρόνων, παρατηρείται η ύπαρξη εποχικών κυμάνσεων,
τις οποίες μπορεί να χρησιμοποιήσει ο επενδυτής ως βασικά σημεία εισόδου και
εξόδου στη χρηματιστηριακή αγορά.

Από τα δεδομένα των συνεδριάσεων, από το 1987 μέχρι τον Μάρτιο του 2001
προκύπτει ότι ο Γενικός Δείκτης σημειώνει άνοδο τους μήνες Δεκέμβριο –
Φεβρουάριο και Μάιο – Σεπτέμβριο. Αντίθετα, σημειώνει απώλειες στις περιόδους
Φεβρουαρίου – Μαρτίου, Ιουλίου – Αυγούστου και Σεπτεμβρίου – Νοεμβρίου.

Με βάση τη μέση μηνιαία μεταβολή του Γενικού Δείκτη και τη συγκέντρωση θετικών
ή αρνητικών μεταβολών ανά μήνα κατά τα έτη 1987-2000, η εταιρεία χάραξε την
ακόλουθη στρατηγική αγορών και πωλήσεων: αγόραζε τον Μάιο και πωλούσε τον
Σεπτέμβριο. Επίσης, αγόραζε τον Νοέμβριο και πωλούσε τον Φεβρουάριο του
επόμενου έτους. Στη συνέχεια συνέκρινε τις αποδόσεις που προέκυψαν με τις
ετήσιες αποδόσεις του Γενικού Δείκτη του ΧΑΑ (παθητική στρατηγική).

Ακολουθώντας αυτήν τη στρατηγική τοποθετήσεων και ρευστοποιήσεων στον Γενικό
Δείκτη την 15η ημέρα του μήνα για τα τελευταία 14 χρόνια, προέκυψε μέση
απόδοση 27,66% σε αντίθεση με την παθητική στρατηγική διακράτησης του δείκτη,
όπου η απόδοση ήταν 40,55%. Όμως, οι αντίστοιχοι κίνδυνοι ήταν 30,2% και
61,5%, που σημαίνει ότι μία επιπλέον απόδοση του Γενικού Δείκτη κατά 46,6%
οδηγεί στην αποδοχή αυξημένου κινδύνου κατά 103%, περίπου.

Τα συμπεράσματα

Σύμφωνα με την ίδια μελέτη, από την παρατήρηση των επιμέρους ετών προκύπτουν
τα εξής συμπεράσματα:

* Τα έτη που η απόδοση του Γενικού Δείκτη είναι πολύ μεγάλη, η συνολική
απόδοση από την εφαρμογή των στρατηγικών στον Γενικό Δείκτη υπολείπεται.

* Τα έτη που η απόδοση του Γενικού Δείκτη είναι αρνητική, η εφαρμογή των
στρατηγικών οδηγεί σε καλύτερα αποτελέσματα.

* Αν κάποιος ακολουθούσε στρατηγικές τεχνικής ανάλυσης, θα μπορούσε να
περιμένει καλύτερα αποτελέσματα, αυξάνοντας όμως το κόστος και τον κίνδυνο από
την αύξηση του αριθμού των συναλλαγών και τη αβεβαιότητα.

Με το ίδιο σκεπτικό, η εταιρεία χάραξε στρατηγικές για πέντε κλαδικούς δείκτες
του ΧΑΑ. Τα αποτελέσματα στις αποδόσεις και στον κίνδυνο δεν διαφέρουν
σημαντικά από αυτά της ανάλυσης του Γενικού Δείκτη. Ταυτόχρονα, επιβεβαιώνεται
ο αμυντικός χαρακτήρας των στρατηγικών στις περιόδους πτωτικής πορείας της
αγοράς.

Συγκρίνοντας όλους τους εξεταζόμενους δείκτες μαζί, διαπιστώνεται ότι ο
υψηλότερος ρυθμός μεταβολής του κινδύνου παρατηρείται στον δείκτη των
συμμετοχών και των τραπεζών (9,3% και 3,21%, αντίστοιχα) και ο χαμηλότερος
στον βιομηχανικό και των κατασκευών (0,51% και 0,77%, αντίστοιχα).

Από πλευράς μηνιαίων μεταβολών και εποχικών κυμάνσεων, παρατηρείται ότι δεν
ακολουθούν όλοι οι δείκτες την πορεία του Γενικού Δείκτη. Μεγαλύτερη συσχέτιση
με τον Γενικό Δείκτη έχει ο δείκτης των τραπεζών (98%) και μικρότερη ο δείκτης
της Παράλληλης Αγοράς (9%). Οι μόνοι μήνες που το ΧΑΑ παρουσιάζει τάση σε
όλους τους εξεταζόμενους δείκτες είναι ο Ιούνιος και ο Οκτώβριος στην πτώση
και ο Ιούλιος και ο Σεπτέμβριος στην άνοδο.

Διαφορετικά αποτελέσματα

Σε παλαιότερες αναλύσεις των εποχικών κυμάνσεων του ΧΑΑ, όπως αυτές του
καθηγητή και γενικού διευθυντή του ΕΔΕΚΤ ΟΤΕ κ. Κώστα Συριόπουλου, το 1991 και
το 1995 είχε παρατηρηθεί η ίδια περίπου συμπεριφορά. Ωστόσο, από την εφαρμογή
των αντίστοιχων στρατηγικών οι αποδόσεις ήταν υψηλότερες αυτών της παθητικής
στρατηγικής, αλλά όχι ιδιαίτερα σημαντικές. Μέχρι το 1996 τα αποτελέσματα
είναι διαφορετικά, τόσο από άποψη αποδόσεων όσο και σε επίπεδο κινδύνου. Αυτό
μπορεί να οφείλεται στην αύξηση του βάθους του ΧΑΑ, στη συμμετοχή περισσότερων
ιδιωτών και θεσμικών επενδυτών, στην ειαγωγή περισσότερων εταιρειών και κλάδων
και στην ορθολογικότερη και αποτελεσματικότερη λειτουργία της αγοράς.

Με άλλα λόγια, αναφέρει η μελέτη, η πιθανότητα αποκόμισης υπερβολικών κερδών
με την εφαρμογή πολύπλοκων στρατηγικών είναι μικρότερη σήμερα από ό,τι στο
παρελθόν, γεγονός που επιβεβαιώνει την αποτελεσματικότερη λειτουργία της
αγοράς. Η αποτελεσματικότητα τέτοιων στρατηγικών, άλλωστε, μειώνεται ακόμα
περισσότερο αν προστεθεί το κόστος των συναλλαγών ­ έστω κι αν αυτό είναι
περιορισμένο.

Όταν, όμως, η πορεία του ΧΑΑ είναι πτωτική, η εφαρμογή στρατηγικών
αγορά-πώληση κρατάει τον επενδυτή σε θέση άμυνας προφυλάσσοντας σε μεγάλο
βαθμό τα κεφάλαιά του. Γενικά, όμως, στην άνοδο καλύτερα να ακολουθείται η
πορεία του Γενικού Δείκτη, ενώ στην πτώση να εφαρμόζονται στρατηγικές για
μείωση των ζημιών.

Το ημερολόγιο

Από παλαιότερη μελέτη της MagnaTrust ΑΧΕΠΕΥ, η οποία χρησιμοποίησε στοιχεία
από τον Μάιο του 1998 μέχρι τον Μάιο του 2000, προέκυπτε ότι οι μετοχές των
κατασκευαστικών εταιρειών αγοράζονται κυρίως τις Δευτέρες, των τραπεζών τις
Τετάρτες και των ασφαλειών τις Παρασκευές.

Έτσι, ο Γενικός Δείκτης ανεβαίνει κυρίως τις Τετάρτες και τις Δευτέρες, ενώ
πέφτει τις Πέμπτες, που πωλούνται οι περισσότερες μετοχές. Οι Τρίτες είναι
σχετικά ουδέτερες μέρες, ενώ οι Παρασκευές αποδεικνύονται ανοδικές για όλες
τις μετοχές, εκτός των εταιρειών λίζινγκ.

Αν και τα στοιχεία αυτά, που προκύπτουν από τη συγκεκριμένη ανάλυση της Magna
Trust, δεν είναι στατιστικά σημαντικά, εμφανίζουν ομοιότητες με παρόμοιες
παρατηρήσεις σε διεθνή χρηματιστήρια. Η ανάλυση των στοιχείων, πάντως, έδειξε
ότι ο Γενικός Δείκτης παρουσιάζει τις μεγαλύτερες αποδόσεις την Τετάρτη και τη
Δευτέρα, ενώ τις μικρότερες (αρνητικές) την Πέμπτη. Η Τρίτη εμφανίζεται γενικά
ουδέτερη μέρα, ενώ η Παρασκευή γενικά ανοδική. Όμως, παρουσιάζονται
διαφοροποιήσεις μεταξύ των κινήσεων που κάνουν οι επιμέρους δείκτες. Για
παράδειγμα, οι δείκτες των κατασκευών και της Παράλληλης Αγοράς ανεβαίνουν
περισσότερο τις Δευτέρες, ενώ εκείνοι των διαφόρων και της βιομηχανίας
ανεβαίνουν περισσότερο την Τετάρτη. Από την άλλη, οι τραπεζικές μετοχές
προτιμώνται κυρίως τη Δευτέρα.

Επειδή, λοιπόν, το αγοραστικό ενδιαφέρον για μετοχές υψηλής κεφαλαιοποίησης
ενισχύεται τις Τετάρτες, τις ημέρες αυτές πραγματοποιείται το 48,43% της
εβδομαδιαίας απόδοσης. Ακολουθεί η Δευτέρα, που πραγματοποιείται το 42,40% της
εβδομαδιαίας απόδοσης και η Παρασκευή, στην οποία πραγματοποιείται το 26,80%
της εβδομαδιαίας απόδοσης.

Αντίθετα, τις Πέμπτες παρατηρείται η μεγαλύτερη πτώση στην εβδομάδα (-16,76%)
και ακολουθεί η Τρίτη, που ο επενδυτής χάνει το 0,94% των εβδομαδιαίων του κερδών.