Ξέπλυμα, τέλος

Ο φετινός χειμώνας στην Ελβετία θα είναι «καυτός». Τρεις σημαντικές
υποθέσεις ξεπλύματος και φιλοξενίας βρώμικου χρήματος σε ελβετικές τράπεζες
απειλούν να βάλουν και πάλι τη «χώρα των ρολογιών» στο στόχαστρο της διεθνούς
κριτικής. Ίσως, σύντομα, το ελβετικό τραπεζικό απόρρητο να αποτελεί ιστορία.

Αλφρέντ Σιρβέν. Η σύλληψη του πρώην στελέχους της γαλλικής πετρελαϊκής εταιρείας Ελφ, ο οποίος κατηγορείται για απάτες και υπεξαιρέσεις, έφερε πάλι στο προσκήνιο τον «σκοτεινό» ρόλο που έπαιξαν στο παρελθόν οι ελβετικές τράπεζες φιλοξενώντας βρώμικο χρήμα

Ο Γάλλος Αλφρέντ Σιρβέν είναι το κεντρικό πρόσωπο ενός πολύκροτου σκανδάλου
που ταλανίζει τη Γαλλία. Το πρώην αφεντικό τής κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας
της Γαλλίας Ελφ είχε αποκτήσει την ελβετική υπηκοότητα το 1997, καθώς
εκκρεμούσε εναντίον του ένας διεθνές ένταλμα σύλληψης για απάτες και
υπεξαιρέσεις. Στις παράνομες δραστηριότητές του χρησιμοποίησε κυρίως τις
υπηρεσίες ελβετικών τραπεζών.

Η χάρη του Κλίντον

Πρόσφατα ο Μαρκ Ριτς, πρώην διαπραγματευτής στο αμερικανικό Χρηματιστήριο
εμπορευμάτων ο οποίος καταδικάστηκε για απάτες και πήρε χάρη από τον Αμερικανό
πρώην πρόεδρο Μπιλ Κλίντον, απείλησε να εγκαταλείψει την Ελβετία λόγω της
εφαρμογής των νέων κανόνων καταπολέμησης του ξεπλύματος βρώμικου χρήματος. Οι
απειλές του ταρακούνησαν τον τραπεζικό κόσμο της Ελβετίας. Η εφαρμογή αυτών
των κανόνων επιβλήθηκε ύστερα από διεθνείς πιέσεις όταν αποκαλύφθηκε ότι η
μεγαλύτερη ελβετική τράπεζα, η Γιου Μπι Ες, φιλοξενούσε κρυφό τραπεζικό
λογαριασμό είκοσι εκατομμυρίων δολαρίων του Βλαντιμίρος Μοντεσίνος, επικεφαλής
των μυστικών υπηρεσιών του Περού.

Τότε και τώρα

Σύμφωνα με τους ειδικούς, το ελβετικό οπλοστάσιο ενάντια στο ξέπλυμα βρώμικου
χρήματος ­ το οποίο προέρχεται από φοροδιαφυγή, υπεξαιρέσεις, απάτες, εμπόριο
όπλων και ναρκωτικών ­ είναι, τουλάχιστον στα χαρτιά, το ισχυρότερο στον
κόσμο. Πριν από χρόνια το μόνο που έπρεπε να κάνει κάποιος για να μεταφέρει
την παράνομη περιουσία του στην Ελβετία ήταν να εμφανιστεί με βαλίτσες γεμάτες
μετρητά στο γκισέ μιας τράπεζας και να ανοίξει έναν λογαριασμό. Σύμφωνα με τη
νομοθεσία που ψηφίστηκε το 1998 όλα τα πιστωτικά ιδρύματα είναι υποχρεωμένα να
καταγγείλουν στις αρχές οποιονδήποτε καταθέτη τους ή επιχειρηματία θεωρούν
ύποπτο. Και όχι μόνο: συμφωνία που υπέγραψε στις αρχές του χρόνου η Ελβετία με
τις Ηνωμένες Πολιτείες προβλέπει ότι οι τόκοι, τα μερίσματα, οι καταθέσεις και
οι επενδύσεις Αμερικανών θα φορολογούνται με συντελεστή 31% στην πηγή τους.

Εναρμόνιση με Ε.Ε.

Παράλληλα, για να βγάλει το κεφάλι της από τη λαιμητόμο, η ελβετική κυβέρνηση
υπέκυψε πρόσφατα στις πιέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εναρμόνιση της
δημοσιονομικής πολιτικής της με την ευρωπαϊκή. Η Βέρνη έχει επίσης δηλώσει
έτοιμη να συζητήσει την επιβολή φορολογίας σε όλα τα ξένα κεφάλαια που
φιλοξενούνται στις ελβετικές τράπεζες και επιχειρήσεις. Παράλληλα, υπό
συζήτηση βρίσκεται και η δημιουργία μιας ανώτατης αρχής επίβλεψης όχι μόνο των
τραπεζών αλλά και των χρηματοπιστωτικών αγορών. Τα ελβετικά δικαστήρια
δείχνουν πλέον μεγάλη προθυμία να συνεργαστούν με διεθνείς αρχές δίωξης του
ξεπλύματος βρώμικου χρήματος.

Κύπρος, Γιβραλτάρ…

Σύμφωνα με ένα ανέκδοτο που κυκλοφορεί στην Ελβετία, οι Ρώσοι σπανίζουν πλέον
στα γκισέ των ελβετικών τραπεζών. Και στις τράπεζες αυτό που ακούγεται κατά
κόρον είναι ότι πλέον το μεγάλο ξέπλυμα γίνεται αλλού: στην Κύπρο, το
Γιβραλτάρ ή το Ντουμπάι.

Η ελβετική κυβέρνηση έχει ζητήσει από την ομάδα των οκτώ ισχυρότερων
οικονομικά κρατών (G8) να σβήσει την Ελβετία από τη λίστα με τους
«φορολογικούς παραδείσους», υποστηρίζοντας ότι ο χρηματοπιστωτικός κλάδος της
οικονομίας της αντιπροσωπεύει μόλις το 11% του ελβετικού Ακαθάριστου Εγχώριου
Προϊόντος. Αντίθετα μεγαλύτερο μερίδιο έχουν η χημική βιομηχανία και η
ωρολογοποιία.

Οι διωκόμενοι Εβραίοι

Το ελβετικό τραπεζικό απόρρητο δημιουργήθηκε το 1934 για να προστατεύσει τους
Εβραίους της Γερμανίας οι οποίοι άρχισαν να απομακρύνουν τις περιουσίες τους
από τη Γερμανία λόγω της όξυνσης του αντισημιτικού κλίματος. Παράλληλα, την
ίδια περίοδο βρήκαν καταφύγιο στις ελβετικές τράπεζες και τεράστια κεφάλαια
από Γάλλους που φοβούνταν την επικράτηση του Λαϊκού Μετώπου στη Γαλλία ­ στο
οποίο μετείχαν αριστερές δυνάμεις.

Ωστόσο, στις αρχές της δεκαετίας του ’90 ο Ελβετός βουλευτής Ζαν Ζιγκλέρ μέσα
από τις σελίδες του βιβλίου του «Η Ελβετία ξεπλένει πιο καθαρά» κατηγόρησε τη
χώρα του ότι ζει από τα χρήματα που έχουν κλέψει δικτάτορες, μαφιόζοι και
έμποροι ναρκωτικών. Αυτό αποτέλεσε και την αφορμή για την κάθαρση του
ελβετικού τραπεζικού συστήματος. Ωστόσο, ακόμη μένουν πολλά για να γίνουν:
κάθε ελβετικό καντόνι αποφασίζει το ίδιο για τη φορολογική του πολιτική. Στο
καντόνι Τσουγκ, έδρα και της εταιρείας του Μαρκ Ριτς, η φορολογία των
επιχειρήσεων είναι μια από τις χαμηλότερες της Ευρώπης. Τέλος, η εποπτική αρχή
των τραπεζών ελέγχει ούτε λίγο ούτε πολύ τριακόσιες εβδομήντα δύο ελβετικές τράπεζες.