Η διαδρομή των ξένων προς τη Σοφοκλέους

Μετοχές ελληνικών τραπεζών, τηλεπικοινωνιών, εταιρειών διανομής και μεγάλων
βιομηχανιών είναι από τις αγαπημένες των ξένων επενδυτών. Το 2000, όμως,
φαίνεται ότι αγάπησαν και εκείνες του Δημοσίου που μετοχοποιήθηκαν. Επίσης,
ξένοι αρχίζουν να τοποθετούνται σε μικρότερες, αλλά δυναμικές εταιρείες,
αγοράζοντας μετοχές εταιρειών πληροφορικής.

Ποιοι είναι, όμως, αυτοί οι ξένοι, πώς έρχονται και πώς αγοράζουν ελληνικές
μετοχές; Πρόκειται για ιδιώτες και θεσμικούς ξένους επενδυτές, οι οποίοι
επενδύουν στο Ελληνικό Χρηματιστήριο είτε απευθείας, είτε μέσω ενός Έλληνα
θεσμικού επενδυτή, είτε μέσω ελληνικής χρηματιστηριακής εταιρείας.

Με δύο τρόπους

Οι βασικοί τρόποι με τους οποίους αγοράζουν ξένοι ελληνικές μετοχές είναι δύο:

* Ένας ξένος ιδιώτης επενδυτής είναι πελάτης μιας ελληνικής χρηματιστηριακής
εταιρείας. Αυτή τον ενημερώνει σχετικά με τις εξελίξεις στην ελληνική αγορά,
όπως κάνει και με τους Έλληνες πελάτες της. Επίσης, του προτείνει τον χρόνο
και τις μετοχές που μπορεί να αγοράσει. Ο ξένος αυτός επενδυτής έχει κωδικό
τόσο στο Αποθετήριο όσο και στη χρηματιστηριακή εταιρεία και αντιμετωπίζεται
ως Έλληνας πελάτης. Η διαφορά είναι ότι αυτός πληρώνει σε συνάλλαγμα, ενώ ο
Έλληνας επενδυτής σε δραχμές.

* Ένας ξένος ιδιώτης επενδυτής είναι πελάτης ενός ξένου θεσμικού επενδυτή
(π.χ. τράπεζα, αμοιβαία κεφάλαια, επενδυτικός οίκος κ.λπ). Αυτός επενδύει
συνολικά τόσο για δικό του λογαριασμό όσο και για λογαριασμό των πελατών του
στο Ελληνικό Χρηματιστήριο. Ο ξένος θεσμικός επενδυτής μπορεί να αγοράζει
ελληνικές μετοχές είτε απευθείας, είτε μέσω Έλληνα θεσμικού επενδυτή (αμοιβαία
κεφάλαια, τράπεζα), είτε μέσω ελληνικής χρηματιστηριακής εταιρείας. Ο ξένος
αυτός θεσμικός επενδυτής έχει έναν κωδικό στο Αποθετήριο. Όταν, όμως, επενδύει
για λογαριασμό πελατών του, θα πρέπει να γνωστοποιεί τον κατάλογο με τα
ονόματα των πελατών του και τις μετοχές που τους αγόρασε και θα τους
διανείμει.

Πότε θα φανεί

Ο χρόνος και τρόπος με τον οποίο θα γίνει αντιληπτή η παρουσία ξένων επενδυτών
στο Ελληνικό Χρηματιστήριο εξαρτάται από τη διαδικασία που ακολουθείται για
την αγορά ελληνικών μετοχών.

Για παράδειγμα, εάν μετατρέψει το συνάλλαγμά του σε δραχμές και στη συνέχεια
αγοράσει ελληνικές μετοχές, τότε θα γίνει «αντιληπτός» στην ελληνική αγορά
συναλλάγματος, ύστερα από δύο ημέρες. Κι αυτό, διότι η εκκαθάριση
συναλλάγματος γίνεται ύστερα από δύο ημέρες. Για τον λόγο αυτό άλλωστε,
τραπεζικά στελέχη εξηγούν ότι πολλές φορές παρατηρούνται αγορές ελληνικών
μετοχών από ξένους επενδυτές, όταν στην αγορά συναλλάγματος πραγματοποιούνται
ακόμη και εκροές συναλλάγματος.

Από την άλλη, εάν η αγορά μετοχών γίνει μέσω ξένου θεσμικού επενδυτού, τότε η
εκκαθάριση τίτλων και συναλλάγματος μπορεί να γίνει ύστερα από 5 ημέρες. Κι
αυτό διότι μπορεί να γίνει με σύνθετα χρηματοοικονομικά προϊόντα, όπως για
παράδειγμα μέσω swap (ανταλλαγή νομισμάτων και επιτοκίων για συγκεκριμένο
διάστημα) ή μέσω ανταλλαγής τίτλων.

Η εκκαθάριση

Η εκκαθάριση των τίτλων, όμως, για τους ξένους επενδυτές γίνεται σε πέντε
ημέρες. Ενδεικτικά αναφέρεται η εξής διαδικασία: Ένας Αμερικανός ιδιώτης
επενδυτής δίνει το αντίστοιχο ποσό σε δολάρια στον θεσμικό επενδυτή που
συνεργάζεται για να του αγοράσει ελληνικές μετοχές.

Ο ξένος θεσμικός επενδυτής δίνει εντολή στον Έλληνα θεσμικό επενδυτή ή στην
ελληνική χρηματιστηριακή εταιρεία για την αγορά των μετοχών. Η ελληνική
χρηματιστηριακή εταιρεία προχωρά στην αγορά των μετοχών πληρώνοντας σε
δραχμές.

Έτσι, σε πρώτη φάση δεν εμφανίζεται καμία εισροή συναλλάγματος. Στη συνέχεια,
όμως, γίνεται ο διακανονισμός μεταξύ της ελληνικής χρηματιστηριακής εταιρείας
και του ξένου θεσμικού επενδυτή. Εάν ο διακανονισμός γίνει στην ελληνική αγορά
συναλλάγματος, τότε θα φανεί η εισροή. Διαφορετικά δεν εμφανίζεται.

Με τα παραδείγματα αυτά, τραπεζικά και χρηματιστηριακά στελέχη προσπαθούσαν να
εξηγήσουν την παρουσία ξένων επενδυτών στη Σοφοκλέους, όταν οι εισροές στην
αγορά συναλλάγματος δεν «δικαιολογούσαν» κάτι τέτοιο. Συγκεκριμένα, για την
περασμένη εβδομάδα, αρκετοί ξένοι επενδυτές προχώρησαν σε αγορές ελληνικών
μετοχών με τοποθετήσεις στην αγορά δραχμών που είχαν κάνει πιο πριν.

Από την πλευρά της, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, με στόχο την αποφυγή εμπλοκής
στην εκκαθάριση χρηματιστηριακών συναλλαγών για λόγους που οφείλονται στην
πρακτική δυσχέρεια επενδυτικών οίκων του εξωτερικού να γνωστοποιούν εντός του
τριημέρου στο Αποθετήριο τους τελικούς δικαιούχους των πράξεων αγοράς που
συνάπτουν, αποφάσισε την εξής διαδικασία:

Το Αποθετήριο για την εκκαθάριση των πράξεων αγοράς Μέλους του ΧΑΑ που ενεργεί
για λογαριασμό επενδυτικού οίκου του εξωτερικού που κι αυτός ενεργεί ως
παραγγελιοδόχος αγοράς για λογαριασμό άλλων φυσικών ή νομικών προσώπων ως
τελικών αγοραστών, μπορεί να εκδίδει αποθετήριο έγγραφο εντός τριών ημερών στο
όνομα του επενδυτικού οίκου, ύστερα από έγγραφη αίτηση του Μέλους του ΧΑΑ,
στην οποία αναφέρονται και τα στοιχεία του επενδυτικού οίκου.

Εάν το Μέλος του ΧΑΑ δεν προσκομίσει τον κατάλογο με τα ονόματα των τελικών
αγοραστών και των μετοχών που έχει αγοράσει ο καθένας ενός δύο ημερών, ύστερα
από την παρέλευση τριημέρου στο Αποθετήριο, τότε το αποθετήριο έγγραφο που
είχε εκδοθεί δεν έχει ισχύ. Σε περίπτωση έγκαιρης προσκόμισης του καταλόγου,
το Αποθετήριο αντικαθιστά το αποθετήριο έγγραφο με άλλα αποθετήρια στο όνομα
όμως των τελικών αγοραστών. Αυτά ισχύουν από την παρέλευση του τριημέρου και
δεν επιβαρύνουν τον αγοραστή.

Αντικατάσταση

Εάν, όμως, ο κατάλογος δεν δοθεί εγκαίρως, τότε το νέο αποθετήριο έγγραφο
ισχύει υπέρ του επενδυτικού οίκου. Στην περίπτωση που στον κατάλογο
περιλαμβάνονται τελικοί αγοραστές για μέρος μόνον των μετοχών που αφορά το
αποθετήριο που εκδόθηκε αρχικά, το Αποθετήριο το αντικαθιστά με άλλα στο όνομα
των τελικών αγοραστών για τον αριθμό μετοχών που αναφέρονται στον κατάλογο και
στο όνομα του επενδυτικού οίκου για τις υπόλοιπες μετοχές.

Επειδή οι μετοχές σήμερα είναι άυλες, οι μερίδες των επενδυτών πιστώνονται
μέσω αρχείου κατανομής που προσκομίζει η χρηματιστηριακή εταιρεία που
μεσολάβησε για την αγορά την πέμπτη ημέρα από τότε που έγινε η συναλλαγή.