Η απάντηση σε μια κριτική και η ανταπάντηση

Από τη Σώτη Τριανταφύλλου λάβαμε επιστολή που αναφέρεται στην κριτική του
βιβλίου της «Το εργοστάσιο μολυβιών» από τον Δημοσθένη Κούρτοβικ (ΠΡΟΣΩΠΑ,
24/6/2000, σελ. 35). Την επιστολή της Σώτης Τριανταφύλλου την θέσαμε υπόψη του
Δημοσθένη Κούρτοβικ, ο οποίος ανταπάντησε με δική του επιστολή. Τα δύο
κείμενα, απάντηση και ανταπάντηση, δημοσιεύουμε παρακάτω ακέραια:

Η Σώτη Τριανταφύλλου γράφει: «Κύριε Κούρτοβικ, αν διαβάζατε καλύτερα την
ιστορία και τα βιβλία που σχολιάζετε θα ξέρατε πως αν και η Τσεχοσλοβακία
έγινε κράτος στο τέλος του Α’ πολέμου, από το 1916 το εθνικό συμβούλιο που
σχηματίστηκε στο Παρίσι από τον Τ. Masaryk και τον Ε. Benes ονόμαζε τη Βοημία
και τη Μοραβία Τσεχοσλοβακία. Σύντομα, οι επαρχίες αυτές θα ενώνονταν αφού θα
διαλυόταν η Αυστροουγγαρία. Όσο για τα γεγονότα του Μονάχου, μετά την ανατροπή
του Λουδοβίκου του ΙΙΙ (Wittelsbach) στις 7-8 Νοεμβρίου του 1918, ο Kurt
Eisner διακήρυξε τη δημοκρατία η οποία πέρασε, όπως ξέρετε, από διάφορες
περιπέτειες. Οι Σπαρτακιστές είχαν οργανώσει αντιμιλιταριστικό αγώνα ήδη από
τον Αύγουστο του 1915, ενώ στο συνέδριο του Δεκεμβρίου 1918 προσχώρησαν στην
ΙΙΙ Διεθνή ως ΚΚ Γερμανίας.

Η εξέγερση έγινε στο Βερολίνο τον Ιανουάριο του 1919 και, ως γνωστόν,
κατεπνίγη από τους Noske και Scheidemann. (Το “Εργοστάσιο των μολυβιών”
αναφέρει αυτά τα γεγονότα κι όχι άλλα σχετικά με τους Σπαρτακιστές στο
Μόναχο). Πολλοί συνάδελφοί σας διαπρέπουν στην ανακάλυψη “ανακριβειών”. Η
πρόθεσή τους είναι φανερή: ωστόσο, για να την εξυπηρετήσει κανείς χρειάζεται
περισσότερη προσοχή και λιγότερη αυτοπεποίθηση».

Ο Δημοσθένης Κούρτοβικ απαντά:

«Κυρία Τριανταφύλλου, μου κάνει μεγάλη εντύπωση ότι δύο επιμέρους ενστάσεις
μου, τις οποίες απομονώσατε από τα (πολύ ευμενή για σας) συμφραζόμενά τους,
στάθηκαν αρκετές για να παρεκτραπείτε σε αλαζονικές επικρίσεις και
ανεπίτρεπτους υπαινιγμούς. Πέρα από αυτό, και παρ’ όλο που “αυτό” είναι
δυστυχώς η ουσία της επιστολής σας, έχετε άδικο και στις δύο περιπτώσεις. Στην
πρώτη, επειδή τα ψηφίσματα των συμβουλίων δεν υποκαθιστούν τη γεωγραφία, ιδίως
όταν περιγράφουν επιθυμίες μάλλον παρά υπαρκτά δεδομένα· το γεγονός ότι πριν
από λίγα χρόνια η Λίγκα του Βορρά θέλησε να δημιουργήσει στη Βόρεια Ιταλία
ανεξάρτητο κράτος με το όνομα Παδανία δεν σημαίνει ότι η εν λόγω περιοχή
απέκτησε αυτομάτως αυτό το όνομα για όλο τον κόσμο. Στη δεύτερη περίπτωση, τα
όσα λέτε για την εξέγερση των Σπαρτακιστών στο Βερολίνο και για τον Kurt
Eisner είναι άσχετα με το θέμα και, συγχωρήστε με, αποτελούν προπέτασμα
καπνού. Στο βιβλίο σας γράφετε επί λέξει (σ. 221): “Ο Οκτώβριος κι ο Νοέμβριος
του ’18 ήταν γεμάτοι γεγονότα, και στις 9 Νοεμβρίου ο Λίμπκνεχτ μιλούσε απ’ το
μπαλκόνι της δημαρχίας του Βερολίνου σε μια τεράστια συγκέντρωση εργατών
ανακηρύσσοντας τη σοσιαλιστική δημοκρατία: ο Κάιζερ είχε παραιτηθεί και στο
Μόναχο είχε ανακηρυχθεί “σοβιετική” κυβέρνηση”. Το τελευταίο είναι, πολύ απλά,
ανακριβές. Τον Νοέμβριο του 1918 ο μετριοπαθής σοσιαλιστής Kurt Eisner δεν
ανακήρυξε σοβιετική κυβέρνηση στο Μόναχο, αλλά την ίδρυση του “ελεύθερου
κράτους της Βαυαρίας” (Freistaat Bayern). Η σοβιετική δημοκρατία
(Raterepublik) του Μονάχου ανακηρύχθηκε τον Απρίλιο του 1919, με αφορμή τη
δολοφονία του Eisner. Ξεκάθαρα πράγματα.

Όπως βλέπετε, ξέρω να διαβάζω αρκετά καλά και Ιστορία και τα βιβλία που κρίνω.
Όσο για τους υπαινιγμούς σας περί “εμφανών προθέσεων”, μήπως αυτό που είναι
εμφανές είναι η όψιμη έπαρση και ο αυταρχισμός κάποιων συγγραφέων που λίγα
χρόνια πριν ξεχώριζαν για τη σεμνότητά τους, αλλά έπειτα καβάλησαν με οδυνηρή
ευκολία το καλάμι της εμπορικότητάς τους;».